GRAD KOJI SVAKE GODINE POLAKO TONE: Turisti ga obožavaju, a naučnici godinama prate šta se dešava

MILIONI ljudi, neboderi, tržni centri, stare četvrti i ulice koje gotovo nikada ne miruju. Džakarta je jedna od najvećih metropola jugoistočne Azije, ali ispod užurbanog života dešava se nešto što naučnici prate već decenijama. Pojedini delovi grada postepeno tonu, a na nekim lokacijama spuštanje tla meri se centimetrima godišnje

ZUMA Press Wire / Shutterstock Editorial / Profimedia

Na prvi pogled, posetilac Džakarte teško bi mogao da pretpostavi da se ispod ulica, zgrada i milionskog grada odvija proces koji predstavlja jedan od najvećih urbanih izazova Indonezije.

Sleganje tla u Džakarti nije nova pojava. Naučnici ga prate godinama, koristeći satelitske snimke, GPS merenja i druge savremene metode kako bi utvrdili šta se dešava sa površinom na kojoj je grad izgrađen.

Važno je, međutim, da Džakarta ne tone svuda istom brzinom.

Istraživanja zasnovana na satelitskim merenjima za period od 2014. do 2020. godine pokazala su stope sleganja od oko jednog do približno 11 centimetara godišnje u različitim delovima grada. Starija merenja na pojedinim lokacijama beležila su i veće vrednosti.

Najugroženiji su pojedini delovi severne Džakarte, smešteni uz obalu Javanskog mora.

Zašto se zemljište ispod Džakarte spušta

Jedan od glavnih uzroka problema ne vidi se golim okom.

On se nalazi ispod zemlje.

Džakarta je decenijama imala ogromne potrebe za vodom, a nedovoljna dostupnost vodovodne mreže podsticala je korišćenje podzemnih izvora.

Kada se velike količine vode izvlače iz podzemnih slojeva, dolazi do sabijanja tla. Površina se zatim postepeno spušta, a taj proces može biti veoma teško preokrenuti.

Naučna istraživanja upravo prekomerno korišćenje podzemnih voda izdvajaju kao jedan od najznačajnijih faktora sleganja tla u Džakarti i drugim gradovima na severnoj obali ostrva Java.

To, međutim, nije jedini uzrok.

Geološke karakteristike zemljišta, ogromno opterećenje nastalo intenzivnom gradnjom i brza urbanizacija dodatno usložnjavaju situaciju.

Džakarta se tokom decenija širila neverovatnom brzinom. Na prostoru na kojem su nekada postojala manje izgrađena područja danas se nalaze stambene četvrti, poslovni kompleksi, putevi i druga infrastruktura.

More je sve bliže u pojedinim delovima grada

Problem postaje još ozbiljniji zbog položaja Džakarte.

Grad se nalazi na niskoj obali Javanskog mora i ispresecan je rekama i kanalima. Zbog toga su poplave odavno deo problema sa kojima se stanovnici suočavaju.

Kada se zemljište spušta, razlika između nivoa kopna i mora postaje sve nepovoljnija.

U kombinaciji sa obilnim padavinama, rečnim poplavama i porastom nivoa mora, to povećava rizik za pojedine niske delove grada.

Zbog toga se u severnoj Džakarti mogu videti morski zidovi i druge građevine čiji je zadatak da štite priobalna područja.

Situacija je neobična čak i vizuelno. Na pojedinim mestima nivo vode sa druge strane zaštitnih konstrukcija nalazi se veoma blizu gradskim ulicama i kućama.

Naučnici grad posmatraju iz svemira

Da bi utvrdili koliko se zemljište pomera, istraživači danas ne moraju da se oslanjaju samo na merenja na terenu.

Satelitska tehnologija omogućava praćenje veoma malih promena visine površine tokom dužeg vremenskog perioda.

Upravo takva merenja pokazala su da problem nije ograničen samo na Džakartu. Sleganje tla prisutno je i u drugim velikim gradovima na severnoj obali Jave.

Istraživanje objavljeno u časopisu „Scientific Data“ pokazalo je da se u pojedinim delovima ovih gradova zemljište spušta višestruko brže od trenutne globalne stope rasta nivoa mora.

Zbog toga naučnici naglašavaju da u obalskim gradovima nije dovoljno pratiti samo koliko raste more. Podjednako je važno znati i šta se dešava sa kopnom.

Ako se zemljište istovremeno spušta, relativni porast nivoa mora koji stanovnici osećaju može biti znatno veći.

Zbog Džakarte je svet čuo i za Nusantaru

Problemi Džakarte često se pominju i u kontekstu jednog od najambicioznijih projekata Indonezije, izgradnje nove prestonice Nusantare na ostrvu Borneo.

Ipak, bilo bi previše jednostavno reći da Indonezija premešta prestonicu samo zato što Džakarta tone.

Vlasti su kao razloge za razvoj novog administrativnog centra navodile čitav niz problema, među kojima su prenaseljenost, saobraćajne gužve, zagađenje, neravnomeran ekonomski razvoj zemlje i veliki pritisak na Džakartu i ostrvo Javu.

Nusantara je zamišljena kao novi administrativni centar, ali to ne znači da Džakarta nestaje sa mape ili da će biti napuštena.

Naprotiv, Džakarta ostaje ogroman ekonomski i poslovni centar Indonezije.

Turisti i dalje dolaze u milionima

Sve priče o sleganju tla mogu stvoriti utisak da je reč o gradu koji ljudi napuštaju, ali stvarnost izgleda drugačije.

Džakarta i dalje privlači veliki broj posetilaca.

Prema zvaničnim podacima grada, tokom 2025. godine Džakartu je posetilo više od 2,7 miliona stranih turista.

Jedno od mesta koje posetioci najčešće žele da vide jeste Kota Tua, staro gradsko jezgro u kojem se još mogu videti građevine iz kolonijalnog perioda.

Trgovi, muzeji, stare fasade i kafići čine ovaj deo grada potpuno drugačijim od modernih četvrti sa neboderima.

Samo Kota Tua je tokom 2025. godine zabeležila više od 2,4 miliona domaćih i stranih posetilaca.

Džakarta je poznata i po ogromnim tržnim centrima, raznovrsnoj uličnoj hrani, verskim objektima, muzejima i kontrastu između starih kvartova i savremene arhitekture.

Može li tonjenje da se zaustavi

Ovo je ujedno i najvažnije pitanje.

Jedan od ključnih koraka jeste smanjenje zavisnosti stanovništva i privrede od podzemnih voda i širenje pristupa vodovodnoj mreži.

Istovremeno se ulažu sredstva u zaštitu od poplava, uređenje reka, pumpne sisteme i priobalnu infrastrukturu.

Ipak, grad veličine Džakarte ne može se promeniti preko noći.

Reč je o ogromnom urbanom području u kojem se pitanja vode, izgradnje, infrastrukture, stanovništva i klimatskih promena prepliću.

Zbog toga će sleganje tla verovatno još dugo biti jedna od tema koje će naučnici i gradske vlasti pažljivo pratiti.

Grad koji istovremeno raste i tone

Upravo tu se krije najveći paradoks Džakarte.

Dok se na površini grade nove zgrade, saobraćajnice i moderni gradski kvartovi, nekoliko metara ispod njih odvija se proces koji je mnogo sporiji, ali daleko teži za kontrolu.

Džakarta nastavlja da živi, raste i privlači milione ljudi.

A istovremeno, naučnici iz godine u godinu mere koliko se tlo ispod pojedinih delova ovog ogromnog grada spustilo.

Zbog toga priča o Džakarti nije samo priča o gradu koji tone. To je i priča o tome koliko veliki gradovi mogu da promene prostor na kojem su nastali i koliko je teško ispraviti posledice kada te promene traju decenijama.

Zabranjeno je preuzimanje, prenošenje, kopiranje i objavljivanje ovog teksta, u celosti ili delimično, uključujući prilagođene prevode i prerade, bez jasnog navođenja izvora uz aktivan link ka sajtu www.novosti.rs

Kada znaš za šta štediš, onda oročiš

SAZNAJ VIŠE INFORMACIJA

Preporučujemo

Turizam

0 0

NOVI TREND NA TIKTOKU MENjA LETOVANjA: Turisti namerno biraju „ružnija“ mesta, a razlog je zanimljiv

07. 09. 2026. u 22:00

Turizam

0 0

KUĆE IZGLEDAJU KAO DA U NjIMA ŽIVE PATULjCI: Ima ih više od 1.500, a kriju neobičnu tajnu

07. 09. 2026. u 21:30

Turizam

0 0

U PRODAVNICU IDE ČAMCEM: Ceo grad stoji na vodi, a ulice gotovo da ne postoje

07. 09. 2026. u 20:00

Turizam

0 1

OVO SELO IZGLEDA KAO DA JE ZASPALO U BAJCI: Kamene kućice, reka i prizor koji je postao simbol Engleske

07. 09. 2026. u 19:00

Svet

Vajdel: AfD cilja najmanje 40 odsto na narednim saveznim izborima u Nemačkoj

2026-09-07 12:40:00

Svet

Putinovo oružje stiže iz morskih dubina: Šta se zna o ruskom Posejdonu i njegovoj razornoj moći

2026-09-05 18:01:00

Pratite nas i putem iOS i android aplikacije