CRNU Goru godišnje u proseku uzdrma nekoliko stotina zemljotresa jačine iznad 1,7 stepeni Rihterove skale. Iako je seizmička aktivnost veoma značajna, ona na svu sreću nije ekstremna. Poslednji zemljotres koji je uzdrmao komšije u Draču, dobro je zaljuljao Crnu Goru i otvorio mnoga pitanja pa i ono najteže - može li se ponoviti katastrofalna 1979. godina?

Poslednjih nekoliko godina područje na kom se nalazi Crna Gora pogodilo je nekoliko zemljotresa srednje jačine i veliki broj manjih, što je, kako ocenjuju stručnjaci, dobro "jer su oni ventil kojim se prikupljena energija prazni". Kako se odbraniti i kako sačuvati ono što ljudi grade na zemlji? Koliko je bezbedna infrastruktura Elektroprivrede Crne Gore u slučaju razornog zemljotresa? Da li su na sigurnom škole, bolnice, stambene zgrade?

- Novi objekti u sistemu podvodnog energetskog kabla koji počinje na Jazu kod Budve, locirani su u izrazito seizmički aktivnom području - kaže, za "Novosti", dr Branislav Glavatović, dugogodišnji direktor Seizmološkog zavoda Crne Gore. - Saglasno najnovijim prognoznim kartama seizmičkog hazarda, pri dejstvu budućih snažnih zemljotresa mogu proizvesti oscilacije tla do maksimalnih vrednosti od 35 odsto ubrzanja sile teže, što odgovara intenzitetu zemljotresa od devet jedinica Merkalijeve skale.


PROČITAJTE JOŠ: Privreda u plusu 3,8 odsto: BDP Srbije će da premaši očekivani plan?

To su potresanja na kojima samo posebno seizmički projektovani objekti mogu da ostanu bez značajnih oštećenja. Slična seizmička situacija obuhvata celo crnogorsko primorje, ističe Glavatović.


PROPISI STIŽU DOGODINE OČEKUJE se da početkom naredne godine u Crnoj Gori stupi na snagu nova klasa propisa - tzv. eurokodovi, od kojih je posebno "eurokod 8" u celosti posvećen dejstvu zemljotresa na konstrukciju, odnosno projektovanju objekata u seizmičkim područjima. Poštovanje propisa vodi projektovanju i konstrukciji objekata otpornih na štetno dejstvo zemljotresa.

Kada se od primorja krene ka centralnom delu, seizmički uslovi postaju povoljniji. Za objekte Elektroprivrede u rejonu zetsko-bjelopavličke ravnice (kao što je HE "Perućica" i brojne velike trafostanice), maksimalne seizmičke sile, izražene preko ubrzanja, svode se na očekivane intenzitete - osam jedinica Merkalijeve skale.

- Za objekte EPCG na krajnjem severu (HE "Piva") realno je očekivati maksimalna dejstva zemljotresa koja se mere sa sedam stepeni Merkalijeve skale. U doba izgradnje brane na reci Pivi (početkom sedamdesetih godina prošlog veka), tek su stvarani seizmički propisi, posebno za hidrotehničke objekte - ističe naš sagovornik. - Prema izjavi njenog glavnog projektanta, brana "Mratinje" je projektovana na devet stepeni Merkalijeve skale, iako prirodno okruženje, kao što smo već naglasili - ne bi trebalo da proizvede jače zemljotrese od sedam stepeni.

Objekti EPCG koji su smešteni u okolini Nikšića (brane na jezerima Slano, Krupac, Vrtac, kanali...) izloženi su seizmičkoj opasnosti od sedam jedinica Merkalijeve skale, dodaje Glavatović.


JURE PROFIT, NE MARE ZA POTRESE

U STALNOJ trci investitora za ostvarivanje velikih profita posebno na primorju, bez adekvatne kontrole nadležnih inspekcijskih službi, posebno nadzora u izgradnji, apsolutno je sigurno da postoji značajan broj izgrađenih objekata, kao i onih u izgradnji, koji neće biti kadri da bez većih oštećenja izdrže buduće snažne zemljotrese, kaže dr Branislav Glavatović.