Naši van matice teško do srpskog državljanstva

VIŠE OD 100.000 građana tražilo je srpsko državljanstvo u poslednjih pet godina, a među njima ubedljivo je najviše Srba iz regiona. Između 2002. i 2012, prema podacima MUP, državljanstvo Srbije dobilo je više od 300.000 ljudi sa prostora bivše Jugoslavije - iz Crne Gore, Bosne i Hercegovine, Hrvatske, Makedonije i Slovenije.

Kako je nedavno izjavio generalni konzul Srbije u Banjaluci Vladimir Nikolić, od otvaranja konzulata u ovom gradu, 2005. godine, državljanstvo Srbije tražilo je oko 50.000 građana Srpske.

Ova brojka na prvi pogled deluje impozantno, dok se ne uporedi sa brojem od 70.000 stanovnika Srbije koji su tražili mađarsko državljanstvo. Prema rečima istoričara Čedomira Antića, predsednika Naprednog kluba, procene su da je među njima oko 30.000 Srba.

Naravno, Mađarska je članica EU i njen pasoš omogućava žiteljima bivših jugoslovenskih republika lakši odlazak i zapošljavanje u razvijenim zapadnim zemljama. Međutim, činjenica je da broj zahteva iz BiH, odnosno RS, za srpskim državljanstvom nije porastao ni kada je naša zemlja stavljena na belu šengen listu.

- U RS živi 1,1 milion Srba, pa u poređenju sa tim broj zahteva za našim državljanstvom nije velik. Međutim, u odnosu na 2009. godinu on je u velikom porastu, jer je, prema rečima Milorada Dodika, 2009. samo 2.500 Srba iz Srpske imalo naše državljanstvo - primećuje Antić. - Promena je nastala posle usvajanja amandmana 23a na Zakon o državljanstvu, za koji smo se izborili pre deset godina.

Prema ovom amandmanu Srbima iz regiona olakšano je dobijanje našeg pasoša, jer je dovoljno da izjave kako Srbiju doživljavaju kao otadžbinu i dokažu da im je neki predak bio Srbin. Pre toga za državljanstvo su morali da apliciraju pod istim uslovima kao i bilo koji stranac. Međutim, uprkos tome, naše državljanstvo ne dobija se ni lako, ni brzo.

- Snaha jednog mog prijatelja je Kanađanka, deca joj imaju dvojno državljanstvo, a ona je predsednik Kola srpskih sestara u Kanadi. Godinama ne može da dobije naše državljanstvo. Ista je priča i sa Albankama, o kojima su mediji toliko pisali, a koje su dolazile da se udaju na Pešter za naše mladoženje. Ne bismo ni znali da ove žene nemaju naše državljanstvo da jednoj od njih nije preminuo suprug i da nije ostala ovde sama sa decom, pa joj je Ivica Dačić dao srpski pasoš - navodi primere Antić.

Kako kaže, problem leži u tome što država dugi niz godina nema ozbiljnu politiku prema Srbima van Srbije. Daleko ozbiljniju politiku prema svojim sunarodnicima imaju Mađarska, Hrvatska, Bugarska... Odnos Srbije prema Srbima u regionu i dijaspori najbolje se vidi iz činjenice da odavno nemamo nadležno ministarstvo, a retko ko zna da li te poslove sada obavlja kancelarija, agencija ili uprava.

Zašto je uopšte važno da što više ljudi dobije naše državljanstvo?

- Država koja ima mnogo građana bogata je, ima velike privredne i kulturne potencijale, ti ljudi su ambasadori naše zemlje. Pokazalo se da se povećava izvoz u zemlje gde ima naših državljana... Zemlja koja gubi stanovništvo, kao mi, i koja je kulturno ugrožena, mora da ima ozbiljniju politiku prema svojim ljudima koji žive izvan njenih granica - zaključuje Antić.