"PARAĆINSKE" ZANATLIJE IZ 5400. GODINE PRE NOVE ERE: Nova otkrića u rekonstrukciji života ljudi neolitskog naselja "Motel Slatina"
18. 06. 2024. u 17:27
ARHEOLOŠKI lokalitet "Motel Slatina" otkriven je 1959. godine, a prva istraživanja koja su usledila četiri godine kasnije bacaju ovih dana potpuno novo svetlo u rekonstrukciji života ljudi ovog neolitskog naselja. Kako su istraživači utvrdili, zanatom su se ovde u velikim naseljima bavili oko 5.400 godina pre nove ere.
Fotodokumentacija Zavičajnog muzeja Paraćin
Iskopavanja su na ovom prostoru počela osamdesetih i devedesetih godina prošlog veka. Reč je o lokalitetu koji se prostire istočno od Paraćina - između fabrike stakla, sela Glavica, padine Karađorđevog brda, Petlovca i reke Crnice, na površini od četrdesetak hektara.
Istraživanjima je, kako navodi, arheolog dr Vesna Vučković, savetnik u paraćinskom Zavičajnom muzeju, utvrđeno da je reč o višeslojnom lokalitetu sa tragovima prošlosti iz nekoliko praistorijskih perioda i vremena rimske okupacije.
Foto: Z. Rašić
- Međutim, vinčansko naselje sa ubedljivo najmoćnijim kulturnim slojem, debljine do skoro šest metara, dalo je najznačajnije podatke. Osnovano je oko, 5400. godine pre nove ere i trajalo do kraja ove mlađeneolitske kulture, a jedna od karakteristika vinčanskih zajednica, uključujući i žitelje "Motela Slatina", jeste život organizovan u velikom naseljima koja su brojala i više od 2.000 stanovnika.
Osnova njihove privrede bili su zemljoradnja, stočarstvo i lov. Kameni predmeti u jednom periodu su imali značajnu ulogu u životu neolitskih zajednica, ali su oni često zanemarivani u analizama predmeta pronađenih tokom arheoloških iskopavanja. Međutim, kako ističe naša sagovornica, primena novih pristupa u istraživanju dovela je do novih otkrića:
- Cilj ovih istraživanja je što realnija rekonstrukcija života ljudi u prošlosti, pa smo analizom kamenih artefakata utvrdili da su stanovnici naselja "Motel Slatina" bile vešte zanatlije koje su dostigle specijalizovanu proizvodnju.
Vučkovićeva objašnjava da se to odnosilo pre svega na obradu kamena, posebno na izradu kamenih sekira. Nasuprot očekivanjima, proizvodnja hrane od žitarica i obrada predmeta od kosti i drveta imali su tada manju važnost. Verovatno su, kako ukazuje, žitarice obrađivane manje zbog nedostatka radne snage, pa je zbog toga lov i dalje imao vrlo važnu ulogu.
Kameni artefakti
U OKVIRU saradnje Zavičajnog muzeja i Biblioteke "Dr Vićentije Rakić" u Paraćinu, nova otkrića u rekonstrukciji života ljudi iz mlađeneolitskog naselja "Motel Slazina" dr Vučković je predstavila nedavno u gradskoj biblioteci. Ovo predavanje je bilo ujedno i deo njene doktorske teze "Ekonomija i kameno oruđe neolita centralnog Balkana" odbranjene na Autonomnom univerzitetu u Barseloni, kojom su bili obuhvaćeni kameni artefakti iz deset vinčanskih naselja.
Prema rečima naše sagovornice, u ovakvim društvima još uvek nije bilo centralizovane uprave, kontrole preko institucija i socijalnog raslojavanja.
- Mlađe neolitske zajednice pokazuju neke elemente socijalne nejednakosti, što je jedan od rezultata proizvodnje viškova. Naše istraživanje je takođe ukazalo da je više od 50 odsto kamena za izradu alata u naselje "Motel Slatina" došlo razmenom, što potvrđuje otvorenost ove vinčanske zajednice u razmeni dobara - otkriva Vučkovićeva.
A takva otvorenost, zaključuje ona, sem protoka robe, nosi sa sobom i protok znanja, informacija i nove tehnologije, što je bilo od izuzetnog značaja za razvoj i opstanak naseobine i njenih žitelja.
Stena sa brda Čukar
JEDNA od karakteristika privrede zajednice "Motel Slatina" bila je izrada predmeta od stene gabra koju su tadašnji majstori pronalazili istočno od lokaliteta, na brdu Čukar. Najverovatnije da je eksploatacija gabra bila kontrolisana, a da su sirovina i proizvodi bili deo razmene. To potvrđuju predmeti napravljeni od ove stene otkriveni u mlađem neolitskom naselju "Slatina, Turska česma" kod sela Drenovac.
Preporučujemo
Pratite nas i putem iOS i android aplikacije
Pratite vesti prema vašim interesovanjima
Pročitajte više
SUZI I NADA U TOPLESU: Gole grudi u prvom planu - FOTKE zbog koje voditeljka nije htela da se javi pevačici?
PEVAČICA Nada Topčagić i voditeljka Suzana Mančić pojavile su se na promociji knjige Zorane Šulc, ali se nisu pozdravile.
03. 03. 2026. u 16:24
Na penzionera registrovano 3.000 vozila, stiglo mu 21 miliona dinara kazne za parkiranje i prekršaje
STRUČNjACI za bezbednost upozoravaju da kopije ličnih dokumenata ne bi trebalo slati nezaštićenom elektronskom poštom.
04. 03. 2026. u 18:51
ULOŽILA BOGATSTVO: Evo gde je sve Tea Tairović kupila nekretnine - od NS do CG primorja
PEVAČICA Tea Tairović, koja važi za jednu od najtraženijih i najplaćenijih na domaćoj sceni, zna kako da pametno upravlja zarađenim novcem.
04. 03. 2026. u 15:44
SNIMLjENA BITKA 2 AVIONA: F-35 oborio Jak-130? 40 godina nije viđena direktna borba u vazduhu izraelskih lovaca (VIDEO)
IZRAELSKI borbeni avion F-35I navodno je jutros iznad Teherana oborio iranski Jak-130 ruske proizvodnje.
04. 03. 2026. u 13:18
LET OD 1.000 KM: Iranska raketa se "ukopala" u selu! Koga su gađali - nova država je meta Iranaca ili zapravo Turska? (FOTO)
NIJE jasno na koju metu je raketa bila usmerena.
04. 03. 2026. u 17:43
PREDAK JOJ BIO MEHMED-PAŠA SOKOLOVIĆ: Glumica volela kocku, tražila da je sahrane s kartama - pamtimo je iz "Boljeg života"
SEMKA Sokolović Bertok bila je televizijska, pozorišna i filmska glumica, a pored toga bila je i vrhunska šahistkinja, a osam puta je osvajala državno prvenstvo u Hrvatskoj.
04. 03. 2026. u 10:11
LAVROV OTKRIO PAKLENI PLAN NA BLISKOM ISTOKU: Ovo je glavni cilj Amerike i Izraela
MINISTAR spoljnih poslova Rusije Sergej Lavrov rekao je da je jedan od ciljeva američko-izraelskog napada da se unese razdor između zemalja regiona - između država Persijskog zaliva, između Irana i njegovih arapskih suseda.
05. 03. 2026. u 09:45
AZERBEJDžAN PRETI IRANU ODMAZDOM NAKON NAPADA! Svet tone dublje u haos, dramatična eskalacija sukoba na Bliskom istoku
ŠESTI dan rata, Bliski istok je u plamenu nakon novih vazdušnih napada. Razmena vatre između savezništva SAD-Izrael i Irana dostiže kritičnu tačku, dok su pod udarom gradovi, aerodromi, vojne baze i diplomatska uporišta.
05. 03. 2026. u 06:53 >> 07:48
PLANETA U STRAHU: Spisak 11 najsigurnijih zemalja u slučaju Trećeg svetskog rata
NAKON što su američko-izraelski napadi na Iran doveli do odmazde širom Bliskog istoka, rastu strahovi od eskalacije koja bi mogla da preraste u treći svetski rat. Tu su još i aktualni rat između Ukrajine i Rusije, sukobi u pojasu Gaze, kao i stalna pretnja kineske invazije na Tajvan.
03. 03. 2026. u 20:21
Najnovije iz rubrike
UGROŽENA KARPATSKA MIŠJAKINJA: Retka biljka raste samo na Vršačkim planinama, iznad kluba "Izazov"
JEDINO stanište karpatske mišjakinje u Srbiji nalazi se na Vršačkim planinama i ozbiljno je ugroženo nakon prošlogodišnjeg šumskog požara, koji je opustošio i okolinu stena, na kojima ta retka žbunasta biljka raste.
04. 03. 2026. u 18:12
ČAK 600 SELA NEMA NIJEDNE KRAVE: Depopulacija i starenje stanovništva u potpunosti promenili obrazac života u ruralnim područjima
SA smanjivanjem broja stanovnika u ruralnim područjima i starenjem populacije, drastično se promenio obrazac života na selu. Nekad uobičajena slika domaćice koja se ujutru vraća iz štale sa kofama svežeg mleka, sada se retko viđa, u 600 sela - nikad, jer tačno u toliko naselja nema nijedne krave?!
04. 03. 2026. u 16:00
JAPANCI TRAŽE JNA ŠAPKE I SRPSKE ŠAJKAČE: Zahvaljujući hobiju Nikole Divca, iz Pančeva, naše uniforme i vojna obeležja stigle do Tokija
KOLEKCIONAR Nikola Divac iz Pančeva nije slutio da će ga strast premastarim uniformama odvesti sve do Japana.
04. 03. 2026. u 14:27
NJUTN NAS „GLEDA“ DOK RUČAMO: Mladi matematičar iz Kikinde Novak Despotović studira na koledžu Triniti u Kembridžu (FOTO)
Za Kikinđanina Novaka Despotovića (18) matematika nikada nije bila bauk. Čak ni onda kada je bio dečak. Jednačine za njega nisu imale nijednu nepoznatu, a svi matematički problemi bili su lako rešivi.
03. 03. 2026. u 14:29
POEZIJOM ČUVA SEĆANJE NA STRADALE:Đurđica Dragaš Vukovljak, objavila prvu knjigu pesama (FOTO)
SUDBINU stradalih u Drugom svetskom ratu, u kojem je njena porodica u u Divoselu gotovo zatrta, Đurđica Dragaš Vukovljak (52), iz Beograda, rodom iz ličkog gradića Gospića, pretače u pesme, i tako od zaborava čuva sećanje na svoje pretke, ali i na druga stratišta u kojima su stradali Srbi, kao i za vreme rata devedesetih.
02. 03. 2026. u 11:49
Komentari (0)