HRVATI RUŠILI EKAVICU: Lingvisti tvrde da je razvrgavanje Novosadskog dogovora o zajedničkom jeziku bio uvod u raspad SFRJ
ĆIRILICA je prva žrtva razvrgavanja Novosadskog dogovora o srpskohrvatskom književnom jeziku. Ovim dokumentom 1954. godine utvrđeno je da je književni jezik Srba, Hrvata i Crnogoraca jedinstven, a taj dokument je kasnije na inicijativu hrvatskih lingvista razvrgnut. Mi smo nasukani i prevareni od druge strane. Izgubili smo mnogo vremena radeći tuđe poslove, a pod tim se podrazumeva rad na stvaranju onoga što se danas zove hrvatski jezik. Mi smo pristali da i jezik dubrovačkih pisaca i dubrovačkih dokumenata nazovemo srpskohrvatski, iako je on isključivo srpski.
Foto: M. Drobnjak
Ovo nam je rekao profesor Filozofskog fakulteta u Novom Sadu Mato Pižurica, koji je govorio na promociji knjige "Kako je razvrgnut Novosadski dogovor - prilog istoriji srpske jezičke politike", autora Mirka Čanadanovića, koji je aktivno učestvovao u najburnijem delu tog jezičko-političkog procesa od 1965. do 1971. godine.
U ovoj knjizi autor Čanadanović detaljno objašnjava kako je napravljen, a zatim i razvrgnut Novosadski dogovor i predočava povezanost jezičkih sukoba sa opštim političkim zbivanjima u Jugoslaviji onog vremena.
Samo nekolioko meseci nakon sastanka lingvista i književnika iz Beograda, Zagreba, Sarajeva i Novog Sada, koji su u decembru 1954. godine u Novom Sadu zaključili dogovor da je jezik Srba, Hrvata i Crnogoraca jedinstven i da kao takav treba svuda da se razvija i koristi - s oba pisma, oba izgovora, i nazivom srpskohrvatski ili hrvatskosrpski, te da treba što pre izraditi njegov pravopis, književni rečnik i terminologiju - pokazalo se već u aprilu 1955. da ni svi potpisnici tih zaključaka ne misle isto o značenju i načinu ostvarivanja.
Najveći udar na Novosadski dogovor bio je Deklaracija o nazivu i položaju hrvatskog jezika koju su 1967. godine iznedrili hrvatski lingvisti, a u kojoj se navodi da je neophodno osigurati doslednu primenu hrvatskog književnog jezika u školstvu, novinarstvu, javnom i političkom životu, na radiju, televiziji kad god se radi o hrvatskom stanovništvu...
Konačan kraj dogodio se kada se tog dokumenta odrekla Matica hrvatska u aprilu 1971. godine, iste godine kada se dogodio i hrvatski MASPOK.
Međutim, Mirko Čanadanović u knjizi navodi da je nesloga oko nekih pitanja počela i pre potpisivanja Novosadskog dogovora.
- S hrvatske strane upozoravano je da preti opasnost od širenja ekavskog izgovora i srpske leksike na zapadno hrvatsko i bosanskohercegovačko jezičko područje - navodi Čanadanović. - Sa srpske strane to je tumačeno kao neosnovano zastrašivanje ijekavaca (među kojima su i Srbi) i korisnika latinice srpskim unitarizmom...
Izmislili "srbizaciju"
Institut za jezik Jugoslovenske akademije znanosti i umjetnosti iz Zagreba ocenio je da je "Novosadski dogovor iskoristila centralističko-unitaristički orijentirana grupa filologa da od njega iskuje oružje za unifikaciju i srbizaciju jezika idući time pod ruku sa ekonomskom eksploatacijom i otuđivanjem vrijednosti stvorenih radom radnih ljudi u Hrvatskoj".
Da je jezik uvek povezan sa politikom, kaže nam i prof. Pižurica.
- Bio je to nagoveštaj onoga što će se kasnije događati u Jugoslaviji - kaže Pižurica. - Jezička politika je više politika nego lingvistika, a razvrgavanje Novosadskog dogovora na neki način je uvod u kasniji raspad države.
Da su jezička pitanja usko povezana sa političkim, smatra i lingvista prof. dr Dragoljub Petrović, koji kaže da su se Brozovi komunisti, kada više nisu imali izgovor za satiranje Srba, "okrenuli satiranju ćirilice":
- Od 1941. do 1951. godine ubijeno je 586.000 Srba, odnosno narodnih neprijatelja kako su ih oni zvali, a kada su prestali skidati srpske glave udarili su na ćirilicu, srpski jezik i srpski identitet.
Preporučujemo
VREMENSKI ROLERKOSTER PRED NAMA: Vremenska prognoza za sredu, 11. februar
11. 02. 2026. u 00:00
VOZAČI, OPREZ: Sneg okovao ovaj deo Srbije - Hitno se oglasio i RHMZ (VIDEO)
10. 02. 2026. u 22:23
DRECUN O SUĐENjU VOĐAMA TZV. OVK: Udruženi zločinački poduhvati temelj optužnice
10. 02. 2026. u 21:13
Pratite nas i putem iOS i android aplikacije
Pratite vesti prema vašim interesovanjima
Pročitajte više
RANA KOJA JOŠ UVEK KRVARI: Kako danas izgleda legendarna Monika Seleš? Bori se sa bolešću, posle dugo vremena objavila fotku
TENISKA legenda Monika Seleš posle duže vremena objavila je na društvenim mrežama svoju fotografiju.
10. 02. 2026. u 22:10
JAPAN SE BUDI: Kraj pacifizma, nakon 80 leta Tokio hoće vojsku - militarizacija donosi nezavisnost od SAD, ali i problem sa susedima?
U ODNOSU na turbulentna i često krvava previranja poslednjih godina u ostatku sveta, Istočna Azija ili Daleki istok deluje kao generalno miran region.
10. 02. 2026. u 21:20
"NAJVAŽNIJE DA JE IZBEGNUT TRAGIČAN ISHOD" Oglasila se pevačica nakon drame - izgoreli joj automobili i kuća, sumnja da je požar podmetnut
PEVAČICA Marina Radosavljević se oglasila posle nedavno spaljenog stana.
10. 02. 2026. u 20:55
LEKARI PREDLOŽILI MAJCI DA UBIJE BEBU: Ono što se potom desilo, raspametilo je svet
Čuda su moguća. Ako vam neko drugačije kaže, pokažite mu ovu priču.
10. 02. 2026. u 13:15
IRAN JE NEOSVOJIVA TVRĐAVA: Američka kopnena ofanziva bi bila nemoguća - nepristupačan teren i surova klima bi osujetili svaki napad
USLED sve jačih tenzija između Sjedinjenih Američkih Država i Irana ceo svet strepi od narednog poteza američkog predsednika Donalda Trampa koji je Teheranu više puta pretio vojnim udarom.
10. 02. 2026. u 17:08 >> 17:18
NE, NIJE MAGARE: Da li znate kako se zove mladunče magarca? 90% ljudi iznenadi tačan naziv
NAZIV za mladunčad životinja često se uzimaju zdravo za gotovo, a retko ko se zapita da li su zaista jezički ispravni. Upravo zato mnogi greše kada pokušaju da imenuju mladunče magarca – jedne od najpoznatijih domaćih životinja.
10. 02. 2026. u 18:10
OD BEOGRADA DO MORA ZA SAMO ČETIRI SATA: Ovako će izgledati novi auto-put do Crne Gore (VIDEO)
SAOBRAĆAJNICA je projektovana sa po dve trake i jednom zaustavnom trakom u svakom smeru, uz predviđenu brzinu od 100 do 120 kilometara na čas.
10. 02. 2026. u 09:21
ORBAN OTKRIO ŠOK DETALjE: Odbio sam poziv Klintona da uđem u rat sa Srbijom 1999. godine
MAĐARSKI premijer Viktor Orban izjavio je da je 1999. godine, tokom svog prvog premijerskog mandata, dok su trajali sukobi u AP Kosovu i Metohiji i NATO agresija, dobio poziv od tadašnjeg američkog predsednika Bila Klintona da Mađarska otvori drugi front i napadne Srbiju ili "bar da puca iz Mađarske preko Vojvodine sve do Beograda", ali da je odbio takav poziv, preneo je danas Telex.
09. 02. 2026. u 11:13
JK PRIZNALA: "Sa njim sam izgubila nevinost - prvi put sa Nemanjom bio je grozan, užasan"
"IMALA sam 18 godina. Bilo je grozno iskustvo. Pomislila sam: "Kako nekome ovo može da se dogodi?" Bilo je užasno."
10. 02. 2026. u 07:32
Najnovije iz rubrike
VREMENSKI ROLERKOSTER PRED NAMA: Vremenska prognoza za sredu, 11. februar
REPUBLIČKI hidrometeorološki zavod dao je najnoviju vremensku prognozu za naredne dane.
11. 02. 2026. u 00:00
VOZAČI, OPREZ: Sneg okovao ovaj deo Srbije - Hitno se oglasio i RHMZ (VIDEO)
TOKOM dana pojedini delovi Srbije bili su prekriveni snegom, dok su temperature, uz jak vetar košavu, pale ispod nule. Međutim, čak ni ovi vremenski uslovi nisu dovoljno jak izgovor za pojedince da vreme ne provedu napolju.
10. 02. 2026. u 22:23
OVA ČETIRI DOKUMENTA MORATE DA IMATE U AUTOMOBILU: Jedan nikako ne ostavljate kada izađete iz vozila
DA biste upravljali automobilom, osim što morate da imate položen vozački ispit, kod sebe treba da imate 4 dokumenta, a jedan od njih nikada ne treba ostavljati u vozilu zbog moguće zloupotrebe.
10. 02. 2026. u 22:10
DRECUN O SUĐENJU VOĐAMA TZV. OVK: Udruženi zločinački poduhvati temelj optužnice
PREDSEDNIK skupštinskog Odbora za odbranu i unutrašnje poslove Milovan Drecun izjavio je danas da su udruženi zločinački poduhvati temelj optužnice protiv bivših vođa tzv. OVK Hašima Tačija, Kadrija Veseljija, Redžepa Seljimija i Jakupa Krasnićija, kao i da "lažna država Kosovo počiva na tom udruženom zločinačkom poduhvatu, brutalnim zločinama i etničkom čišćenju".
10. 02. 2026. u 21:13
OVE POSLOVE SUTRA IZBEGAVAJTE: Slavimo praznik koji prate strogi običaji
SRPSKA pravoslavna crkva i njeni vernici sutra obeležavaju praznik posvećen Prenosu moštiju Svetog Ignjatija Bogonosca, jednog od najznačajnijih hrišćanskih svetitelja iz 1. veka i trećeg patrijarha Antiohijske crkve.
10. 02. 2026. u 20:46
Komentari (0)