istorija Srba
NEMCI I ENGLEZI LAŽIRALI ISTORIJU I NA METEORIMA: Svedočanstvo reportera "Novosti" sa "Stena koje lebde u vazduhu", o Manastiru Preobraženja
SAGA o Nemanjićima završila se u Dušanovom carstvu, u današnjem grčkom mestu Stogovi, u manastiru Preobraženja koji je car Jovan Uroš izgradio na kamenom stubu, na 300 metara iznad dna kanjona na zapadnim obroncima Velike Čigote, naspram planine Kozjak sa koje teče reka Lepenica.
15. 05. 2026. u 10:00
KOLIKO LAJKOVA IMAJU NEMANJIĆI? Nastavnica istorije, Jelica Pendić, otkriva kako su vladari preživeli do 21. veka
U VREMENU u kojem se pažnja mladih meri sekundama, a svakodnevnica oblikuje kroz ekran telefona, izazov približavanja školskog gradiva učenicima postaje sve veći.
12. 05. 2026. u 07:00
ZABRANA SNIMANJA U GRADU NEMANJIĆA I MRNJAVČEVIĆA: "Večernje novosti" u Prilepu, gde zadužbine srpskih vladara tonu u prisilni zaborav (FOTO)
MONAHINjA uz koju su stajala dva nepoverljiva velika psa dočekala nas je pred ulazom u prilepsku Crkvu Svetih Arhanđela, centralni hram sredovekovnog manastira uklesanog u strmi vulkanski breg Markove kule pod ostacima ogromne tvrđave.
10. 05. 2026. u 14:14
Grofovi i baroni: U austrijskoj vojsci znatno se povećava broj Srba oficira koji su nosioci plemićkih titula
KRAJEM XVIII veka, u austrijskoj vojsci znatno se povećava broj Srba oficira koji su nosioci plemićkih titula, te tako, recimo, znamo da je godine 1797. jedan od njih bio i Jovan Josif Bukarica fon Zvornik i Zubretić, sin natporučnika, koji je dobio plemstvo.
03. 05. 2026. u 21:19
Srbi oficiri čuvali narod od unijaćenja: Politički položaj u Austrijskoj monarhiji učvršćen i potvrđen i preko nespornih vojničkih zasluga
SAVA Prodanović u svom spisu o Srbima u austrijskoj vojsci daje opise pukovnika, uzimajući razdoblje od 1744. do 1810. godine.
02. 05. 2026. u 23:52
Šesnaest generala Srba u bečkoj vojsci u XVIII veku: General Sava Prodanović je veštine demonstrirao pred caricom Marijom Terezijom
ZA određivanje sudbine srpskog naroda u Habzburškoj monarhiji bez sumnje je od izuzetne važnosti udeo Srba u odbrani ove države od njenih brojnih spoljašnih pa i unutrašnjih neprijatelja.
01. 05. 2026. u 23:59
Srpski rječnik najava nove ere u kulturi Srba: Štamparija Jermenskog manastira odigrala je u XIX veku veliku ulogu za slovenske narode
BILE su to burne godine XIX veka u Evropi, u kojoj je stvorena koalicija velikih sila - Austrije, Rusije, Engleske i Pruske - sa isključivim ciljem da udruženim snagama skrši Napoleonovu moć.
30. 04. 2026. u 23:59
Srbi nekad, kao ni danas, nisu marili za novine: "Novine Serbske" bile prvi list koji je među Srbima širio vesti o ostalom slovenstvu
O VAŽNOSTI Beča za razvoj srpskog štamparstva svakako svedoči i to što su se iz ovog grada oglasile i prve srpske novine.
28. 04. 2026. u 23:59
Seoba na peštanski Univerzitet: Car Leopold je 13. septembra 1795. godine dao dozvolu za prodaju Novakovićeve srpske štamparije
UPRKOS nesumnjivoj podršci koju je za svoj rad oko štampanja knjiga imao u mitropolitu Stefanu Stratimiroviću, Stefan Novaković je i dalje nailazio na razne teškoće, pa i intrige čije osnove nisu uvek dovoljno jasne.
26. 04. 2026. u 23:59
Srbin konačno postaje vlasnik štamparije: Posle dugih vekova, 18. aprila 1793. u Beču, prvi put je štamparija došla u srpske ruke
UPRKOS činjenici da se Jozef Kurcbek nije posebno zamerio srpskoj čitalačkoj publici, teško se ipak oteti utisku da su ga Srbi smatrali strancem i čovekom koji isključivo misli na svoju ličnu korist, a ne i na zahteve naroda za čije je potrebe štampao knjige.
25. 04. 2026. u 23:59
Smenjivanje cenzora u srpskoj štampariji: Oko crkve u Beču i bogosluženja izbili srpsko- -grčki sukobi, sa nesumnjivom političkom pozadinom
PITANjE cenzora u Kurcbekovoj srpskoj štampariji rešavale su najviše državne vlasti.
24. 04. 2026. u 20:33
Carica lično odobrava štampariju na ćirilici: Marija Terezija tražila da se smanje intenzivne rusko-srpske duhovne i političke veze
KAKO su pred austrijskim državnim vlastima ležale nerešene molbe srpskih crkvenih velikodostojnika da im se odobri otvaranje jedne ćirilske i srpske štamparije, velika potreba za knjigama i školama upućivala je srpske velikodostojnike da se za pomoć obrate i carskoj Rusiji, čija se zaštitnička politika već ispoljila prema svim pravoslavnim hrišćanima.
23. 04. 2026. u 23:45
Katolička crkva nadzire štampanje srpskih knjiga: Na molbe srpskih mitropolita za osnivanje štamparije, iz Beča stizao negativan odgovor
POSLEDNjA knjiga koja je izašla iz štampe na srpskom jeziku - izašla je u Veneciji, iz štamparije Bartolomeja Ginamija 1637. godine.
22. 04. 2026. u 23:55
Slika stare otadžbine spas od asimilacije: Sredinom 18. veka masovna seoba Srba u Rusiju - Carica Jelisaveta I poverila im je čuvanje granice
SLOŽENE prilike u kojima se obreo srpski narod u austrijskoj imperiji tokom XVIII veka nedvosmisleno upućuju na više kulturnih slojeva, na njihovo preplitanje i ponekad ostvarene simbioze.
20. 04. 2026. u 23:50
Suočavanje srpskog naroda sa novim protivnicima: Zbog vojničkih zasluga, Srbi su postali prvorazredan činilac austrijske državne politike
U SVOM znamenitom delu „Dositej Obradoviću istorijskoj perspektivi XVIII i XIX veka” Mita Kostić je s pravom napisao: „Terezijanski Beč bio je prava etnografska minijaturna slika mnogonarodne Habzburške monarhije”.
19. 04. 2026. u 23:59
Političko licemerje epohe Josipa Broza: Negacija srpskog naroda u Hrvatskoj ogledala se u brojnim pokušajima da se Srbi proglase Vlasima
SMENjIVANjE boljih i gorih perioda srpsko-hrvatskih međusobnih odnosa bilo je uslovljeno većim brojem činilaca.
17. 04. 2026. u 21:23
Crkva neraskidivo vezana za život Srba: Pitanje stalne pravoslavne bogomolje u Zagrebu rešeno 1794. godine, kupovinom kapele Sv. Margarete
U DOBA kada se rešavalo pitanje pravoslavne crkve u njemu, Zagreb još nije bio pravi evropski grad u duhu postnapoleonske epohe.
15. 04. 2026. u 19:24
HUMANITARNA MISIJA SRPSKOG "PRIVREDNIKA": Sa više od 40.000 školovanih pitomaca, Društvo se na najbolji način odužilo osnivačima
NA nicijativu jednog od tvoraca Srpske banke i „Saveza srpskih zemljoradničkih zadruga u Austrougarskoj, dve značajne privredne organizacije, Vladimira Matijevića, osnovano je u Zagrebu 23. septembra 1897. društvo „Privrednik”.
13. 04. 2026. u 18:00
SRPSKA BANKA U ZAGREBU OSNOVANA NA SVETOG SAVU: U kratkom postojanju je odigrala veliku političku ulogu homogenizujući srpski narod
ZAHVALjUJUĆI svom poslovnom ugledu, čitav niz Srba i Grko-Cincara stekao je značajne položaje u hrvatskom društvu. Možda najistaknutiju ulogu među njima imao je Zagrepčanin Anastas Popović, koji je od početka bio u upravi Ilirske čitaonice i fonda „teatralnog poduzeća”.
12. 04. 2026. u 23:59
BUĐENJE ISTORIJSKOG SLIKARSTVA KOD SRBA: Nedopustivo je prećutkivanje da je Nikola Mašić Srbin i da pripada razvoju srpske umetnosti
AUSTRIJSKO istorijsko slikarstvo je kod mnogih naroda Monarhije podstaklo želju za priključivanjem raznovrsnim tokovima probuđenog istorizma.
05. 04. 2026. u 18:36
ŠTAMPARSTVO I UKLJUČENJE SRBA U POLITIČKI ŽIVOT: Književni feljton zagrebačkog "Srbobrana" je verno odslikao intelektualnu zrelost Srba u Hrvat
KAO organ Srpskog privrednog društva „Privrednik”, 1898-1914. izlazio je u Zagrebu i list „Privrednik”, čiji je vlasnik bio Savez srpskih zemljoradničkih zadruga. Od 1910. do 1914. izlazio je u Zagrebu, svakog dvadesetog u mesecu i list „Slobodna misao”, glasnik hrvatskih i srpskih slobodnih mislilaca, pod uredništvom Zdenka Vesnića, kao organ Srpske narodne radikalne stranke.
01. 04. 2026. u 23:50
NEZABORAV ZA DREVNE SVETINJE NEMANJIĆA: U Srpskom kulturnom centru "Spona" u Skoplju održana predavanja docenta dr Jasmine Ćirić
PLODNA saradnja Srpskog kulturno-informativnog centra "Spona" u Skoplju i dr Jasmine S. Ćirić, docenta Filološko-umetničkog fakulteta Univerziteta u Kragujevcu, još jednom je rezultirala izuzetno posećenim predavanjima u Severnoj Makedoniji.
01. 04. 2026. u 06:30
MORALI DA KORISTE HRVATSKE ŠTAMPARIJE: Pokretanje književnog lista Srpski zabavnik uticalo je na razvoj štamparstva kod Srba u Zagrebu
POČETAK štamparstva u Zagrebu vezuje se za boravak u njemu istoričara Pavla Ritera Vitezovića (1652-1713), koji je svojim radom ovaj grad pretvorio u središte hrvatske knjige i kulture.
30. 03. 2026. u 19:00
DOPRINOS SRBA U STVARANJU KULTNE ULOGE POZORIŠTA: Podizanju kazališnog nivoa doprineo i glumac Adam Mandrović, iz Beograda
POZORIŠNI život u Zagrebu dobio je snažan podstrek kada je Vatroslav Lisinski dovršio svoju operu "Ljubav i zloba", koja je izvedena nekoliko puta tokom 1846. godine.
29. 03. 2026. u 23:59
