BiH: Deca uče gradivo mržnje i razdora

BANjALUKA - Nacionalna i verska mržnja u Bosni i Hercegovini i posle 17 godina od rata prisutna je i u obrazovnom sistemu zemlje, tamo gde, ako se njeno iskorenjivanje stvarno želi, ne bi smela da bude ni između redova.

Iako političari i institucije na sva usta govore o evropskim standardima i pravima i slobodama dece, u praksi je potpuno drugačije. U osnovnim školama u Federaciji BiH sprovodi se sistematska diskriminacija srpskih đaka kojima se zabranjuje da uče ćirilicu i srpsku istoriju!

Tako srpski đaci, koji žive u kantonima u FBiH gde je dominantno bošnjačko ili hrvatsko stanovništvo, moraju da uče iz udžbenika koji su pisani bosanskim ili hrvatskim jezikom, a umesto ćirilice uče latinicu.

Srpski poslanici ponovo su pokrenuli inicijativu da u školama u FBiH bude uvedena nacionalna grupa predmeta - srpski jezik, istorija i geografija, ali, po svemu sudeći, lokalna bošnjačka ili hrvatska vlast će, baš kao i ranijih godina, odbiti ovaj predlog, iako su Srpska i FBiH još 2002. godine potpisali sporazum o zadovoljavanju prava dece povratnika.

U Srpskoj je u proteklom periodu u 20 osnovnih škola uvedena nacionalna grupa predmeta i izučava se prema nastavnom planu i programu nekog od kantona iz FBiH, dok se srpskim đacima u FBiH, bez obzira na njihov mali broj, uporno brani nacionalna grupa predmeta.

Nacionalni i politički uticaj posebno je prisutan u udžbenicima istorije. Tako u knjigama za bošnjačku decu pod nacionalnom istorijom tretira se isključivo istorija BiH, hrvatski učenici uglavnom uče istoriju Hrvatske i, uz male izmene, koriste njene udžbenike. U Srpskoj je veća pažnja u gradivu posvećena istoriji Srbije i Crne Gore.

Istoričari iz Banjaluke su uočili da se u udžbenicima istorije, čiji su autori Bošnjaci, i koji se primenjuju u obrazovnom sistemu FBiH, potpuno nenaučno, insistira na "kontinuitetu" bosanske države. Primetna su poglavlja "BiH u Prvom svetskom ratu", "BiH u okviru Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca", "BiH u Drugom svetskom ratu".

U udžbenicima FBiH gotovo da nema slova o Kosovskom boju, Prvom i Drugom srpskom ustanku, pobunama hrišćana, pogotovo Srba protiv turske vlasti.

- Kroz bošnjačke udžbenike istorije provejava osmanizam. Turska osvajanja u 14. i 15. veku ne tretiraju se kao okupacija nego kao "dolazak" nove nadnacionalne države i kulture. Neprimereno, nelogično i neopravdano se veličaju turski veziri, paše, begovi, age i vojskovođe - kaže, za "Novosti", istoričar iz Banjaluke Predrag Lazarević.

Kao najdrastičniji primer bošnjačkog falsifikovanja istorije navodi se poglavlja iz udžbenika za četvrti razred gimnazije, u kojoj ustaški logor smrti Jasenovac, uopšte nije pomenut! Početak proteklog rata u Bosni se definiše tezom o "velikosrpskoj agresiji". U jednom od udžbenika se lažno govori i o referendumu za nezavisnost BiH održanom 1992. godine.

Bošnjački autori navode da je za samostalnost i nezavisnost BiH glasalo 99,9 birača, a prećutkuju da su ga Srbi bojkotovali. Nema ni činjenice da je na referendum izašlo manje od dve trećine glasača, što znači da su, po tadašnjem ustavu Republike BiH, njegovi rezultati nevažeći.

Lazarević tvrdi da je na delu sistematska diskriminacija srpskih đaka u FBiH, ali za takvo stanje krivi i institucije Srpske i njene političare.

- Srpska nije trebalo da uvodi nacionalnu grupu predmeta za bošnjačku i hrvatsku decu, sve dok to Federacija ne učini za srpske đake. Sada srpski đaci uče iz bošnjačkih udžbenika koji u dobrom delu nemaju ni naučnu ni logičnu osnovu. Reč je o zloupotrebi obrazovanja radi bošnjačkih političkih ciljeva - rekao je Lazarević.

Nastavnik istorije i geografije u banjalučkoj Osnovnoj školi "Georgi Stojko Rajkoviski" Milosava Komnenić kaže, za "Novosti", da gradivo iz udžbenika istorije bošnjačkih autora obiluje uvredljivim sadržajima.

- Takav obrazovni sistem odmalena đake u FBiH uči da mrze Srbe, njihovu kulturu, jezik i istoriju. Neprihvatljivo je da đaci u FBiH uče iz udžbenika u kojima se insistira na tome kako su rat počeli Srbi. Takvim gradivom se samo dodatno seje mržnja - smatra Komnenićeva.

Ona je dodala da su, nažalost, nastavnici u celoj priči nemoćni, te da je sve u rukama političara.

MINISTRI

IAKO je potpisan sporazum u školama u Federaciji, učenici srpske nacionalnosti ne izučavaju nacionalnu grupu predmeta po nastavnom planu i programu Srpske i diskriminisani su u odnosu na učenike bošnjačke nacionalnosti povratnike u Srpsku, potvrdila je "Novostima" portparol Ministarstva prosvete i kulture RS Branka Rogač.

- S obzirom na ovu situaciju i činjenicu da se sporazum u Federaciji ne primenjuje, postavlja se pitanje njegovog smisla. O ovom pitanju razgovaraće se i na narednoj sednici Konferencije ministara obrazovanja BiH najavljenoj za drugu polovinu septembra - rekla je Branka Rogač.