DVERI Crkve prepodobne matere Paraskeve Petke u Lapovu otvorena su preko čitavog dana, a vernike koji uđu u ovaj Božji hram, dočeka duhovna muzika. Njena izgradnja počela je 1910. godine na mestu gde je 1828. godine podignuta crkva brvnara, čiji je ktitor bio knez Miloš Obrenović. Građena je dve godine, ali zbog balkanskih ratova i Velikog rata, osveštana je tek 1919. godine, zbog čega je ona uzeta za godinu izgradnje, pa je lane obeležena stogodišnjica crkve. Crkvu je osveštao tadašnji mitropolit, a potom patrijarh srpski Dimitrije Pavlović koji je službovao u Lapovu.

Samo kupola je freskopisana pre tri decenije, a tek pre četiri i po godine freskopisac Dragan Milojević oslikao je preko 500 preostalih kvadrata. Freskopisanje ove trikonhosne crkve, koju je projektovao arhitekta Jovan Spasojević, svojim donacijama pomogli su brojni Lapovci, saznaju "Novosti" od protonamesnika Gorana Živkovića.

- Tik uz portu su spomenici podignuti proti Luki Radovanoviću, njegovoj supruzi Kati i ćerki Jeleni. Prota Luka je bio veliki dobrotvor, jer je siromašnim, a inteligentnim dečacima pomagao da se školuju. Njegovu ćerku Jelenu ovde je upoznao Dimitrije Pavlović, tadašnji učitelj u Brzanu. Venčali su se 1870. godine, ali je ona, nažalost, preminula posle samo tri godine. Dimitrije je postao sveštenik crkve, čiji je najveći ktitor. Potom je nastavio školovanje. Postao je episkop žički i šumadijski, bio je poslednji beogradski mitropolit i prvi patrijarh ujedinjene Srpske pravoslavne crkve, od 1920. do 1930. godine, kada se upokojio - dodaje protonamesnik Živković.


PROČITAJTE JOŠ: Ovakvo priznanje NIJEDNA DRŽAVA u Kanadi nije dobila: U susret Danu državnosti Srbije, Nijagarini vodopadi u bojama naše trobojke!

Dimitrije, arhiepiskop beogradski i mitropolit Srbije, za vreme Velikog rata je sa srpskom vojskom preko Albanije stigao na Krf. Posle završetka Prvog svetskog rata i stvaranja Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, sve srpske eparhije su se našle u ovoj državi, a 1920. godine je doneta odluka da se Srpska crkva uzdigne na stepen patrijaršije, a prvi srpski patrijarh postao je mitropolit Srbije Dimitrije.

Kao patrijarh najpre je Aleksandra Karađorđevića krunisao za kralja države SHS, a potom ga u beogradskoj Sabornoj crkvi venčao sa princezom Marijom.

- Zanimljivo je da je patrijarh Mita, kako su ga oslovljavali jedino Lapovci, u našu varoš dolazio pet puta, čime ne može da se podiči nijedno mesto. Vezivali su ga grobovi pokojne supruge, tasta i tašte, ali i sami meštani. Sveštenik Živan Marinković, koji je kasnije postao rektor prizrenske Bogoslovije, u letopis crkve zabeležio je da je na službi 1924, koja je trajala dan i noć, bilo preko pet hiljada vernika - kaže svojevrstan hroničar Lapova Jovica Nikolić.

Crkva je freskopisana pre četiri i po godine

On još kaže da su tada svi bili oduševljeni gestom pažnje patrijarha Mite. Naime, on je poslao svog vozača da doveze uglednog domaćina Miloja Tošića, starinu od 96 leta, koji je bio predsednik opštine Lapovo u vreme kada je Dimitrije bio mladi sveštenik.

Kako bi mu se odužili, Lapovci su jednu ulicu nazvali po njemu.


ŠVAPSKO GROBLjE

TOKOM Prvog i Drugog svetskog rata crkva u Lapovu je bila bolnica za nemačke ranjenike, a porta takozvano švapsko groblje.

- Pokojni Ilija Golubović mi je pričao da je bilo 80 krstača, ograđenih žicom. U svakom grobu bilo je po više vojnika. Da bi stekao popularnost kod svog naroda, Hitler je 1933. godine naredio njihovu ekshumaciju. Ilija, koji je tada imao 10 godina, pričao mi je da su kosturi bili celi, a da su na nekim lobanjama još uvek bili ostaci zavoja. Meštani, kojima je bilo plaćeno da iskopaju posmrtne ostatke nemačkih vojnika, sakupljali su metke iz grobova, vadili barut i pucali iz pušaka kapislara... - dodaje Nikolić.

Hroničar Jovica Nikolić i protonamesnik Goran Živković

OPORAVAK UZ POMOĆ BOGA

DOK je bio na odsluženju vojnog roka, sadašnji protonamesnik Živković sa nepunih 20 godina bio je ranjen 1992. godine, na brodu "po 92" kod Lastova. Metak je prošao na samo centimetar i po od srca. Iako je rana bila prostrelna, oporavio se posle samo dva dana. Iako je bio među najboljim đacima jagodinske Gimnazije, pobeđivao na takmičenjima iz matematike i fizike, tada se definitivno opredelio za sveštenički poziv.

- Nisam pomislio da me je Bog spasao. Znam da jeste, kao što znam da Bog postoji - kaže protonamesnik Živković, jedan od inicijatora peticije protiv darvinizma, odnosno revizije izučavanja teorije evolucije u školama.


STIHOVI SUPRUZI JELENI

Patrijarh Dimitrije je svojoj pokojnoj supruzi Jeleni posvetio stihove, koji su uklesani na njen spomenik.

"Snažnog tela, umiljatog lika

Kao da beše prirodina slika

Čista srca iskovnoga zbora

Blage duše-nebeskoga stvora

Bezazlena, volela nevino

A mrzela zlobno nepošteno.

Mlada beše kao rosno cveće

Što procveta u rano proleće

Al smrt nagla baš je onda nađe

Kad trebaše da u život zađe

Smrću njenom mnogo izgubljeno:

Do tri srca tugom samrvljeno

Do dve nade večno poništene

I dve slave navek pogašene.

Mesto svega-mračni grob i kosti

Ocu majci potpora starosti

A suprugu ova hladna stena

I sudbina gorča od pelena."