Društvo

NA LICU MESTA: Lazarev grad slavi 650 godina, knez iz njega sa vojskom krenuo put Gazimestana (FOTO)

Софија Бабовић

26. 06. 2021. u 16:00

KRUŠEVAC je više od srednjevokovne prestonice koja ovih dana obeležava 650 slavnih godina postojanja.

НА ЛИЦУ МЕСТА: Лазарев град слави 650 година, кнез из њега са војском кренуо пут Газиместана (ФОТО)

On je duhovno srce koje kuca za sve Srbe na svetu, drugo ime za našu veru i trajanje. Grad koji je 1371. osnovao knez Lazar Hrebeljanović, u njemu stolovao i iz njega, 1389, krenuo sa vojskom na Gazimestan, danas je čuvar mnogobrojnih dragocenosti iz tog vremena slave, uzvišenog života i uzvišenih, junačkih smrti, ali i grad gde se kosovski zavet čuva kao najveća svetinja.

Unutar zidina stare prestonice, u crkvi Lazarici, dvorskoj bogomolji koju je Lazar podigao blagodareći zbog rođenja sina, despota Stefana Lazarevića, čuva se vratni pršljen velikog kneza. Onaj, gde su ga Turci posekli. Ali, da prekinu veru, nisu mogli.

- Vratni pršnjen kneza Lazara najveća je svetinja naše crkve - kaže, za "Novosti", starešina Željko Marković. - Čuvamo ga uz specijane mere zaštite. Pohranjen je u kivotu sa delovima moštiju Svetog Vida i Lazareve ćerke Jelene Balšić.

POGLEDAJ GALERIJU

Vernici se i danas mole pred kivotom u bogomolji, koja je u središtu ostataka Kruševačkog grada, gde se na svakom koraku staje na kamen star šest i po vekova.

- Želja kneza Lazara je bila da Kruševac bude ne samo središte Moravske Srbije, već i Pijemont svih okupljanja srpskih država u perspektivi - objašnjava istoričar Goran Vasić, direktor kruševačkog Muzeja. - Političke i istorijske prilike bile su, međutim, takve da obnavljanje Dušanovog carstva nije bilo moguće. Ipak, to što mu je zet bio Vuk Branković omogućilo je da granice Moravske Srbije budu šire i protežu se i na Staru Srbiju.

Iako se za godinu osnivanja Kruševca uzima 1371, izvesno je da se život na teritoriji današnjeg grada odvijao i ranije.

- Kruševac je građen na iskustvima prethodne srpske i vizantijske arhitekture, utvrđeni kompleks čine dve celine, mali i veliki grad sa pratećim objektima - priča itoričarka Sanja Rutić Vorotović. - Od ostataka zidina, najbolje je sačuvana Donžon kula, glavna odbrambena kula čitavog kompleksa, zidana od oblutaka i lomljenog kamena. U malom gradu je prostorija za čuvanje hrane i baruta, odaja za smeštaj vojne posade. Zidovi Velikog grada čvrsto su građeni, sa rastojanjem između kula određenim dometom strela, što je osiguralo bezbednost grada.

Osim crkve Lazarica, sačuvani su obrisi bedema, konjušnice, kovačnice, ekonomski objekti, ostaci dvora i radionica. Zidine su bile poslednji pojas odbrane Kruševca. Najveći deo stanovnika živeo je upravo u podgrađu. Pretpostavlja se da je između 3.000 i 4.000 duša hranilo i branilo srpsku prestonicu. Kneginja Milica mudro je čuvala tron države sve dok veliki erudita, diplomata, književnik Stefan Lazarević nije postao punoletan i nasledio presto, a prestonički status od Kruševca - Beograd.

GRANICE MORAVSKE SRBIJE

U GODINAMA kada je knez Lazar stolovao u Kruševcu, granice Moravske Srbije zahvatala su sliv tri Morave. Država se prostirala od izvorišta Južne Morave do Dunava, Save i Drine. U njenim okvirima nalazila su se dva najznačajnija rudarska centra Novo Brdo i Rudnik, gradovi Niš i Užice.

NOVI SPOMENIK ZA VIDOVDAN

UNUTAR zidina starog Kruševca je i sedište Narodnog muzeja, ali i spomenik knezu Lazaru, postavljen 1971. godine, povodom 600 godina istorije grada. Poslednjih godina se i u drugim delovima Kruševca oživljava sećanje na srednjovekovnu istoriju. Kneginja Milica dobila je pre četiri godine spomenik na Trgu despota Stefana (nedaleko od Lazara), a despot Stefan Lazarević na Trgu Kosturnice u novijem, proširenom centru Kruševca. U ponedeljak, na Vidovdan, biće otkriven i novi spomenik knezu Lazaru u naselju Stari aerodrom, na putu ka Kosovu i Metohiji.