Simbol Pančeva vapi za obnovom

NEKADAŠNjE mesto bogosluženja i održavanja muzičkih koncerata, Evangelička crkva u Pančevu, pretvorena je u ruševinu koja se nalazi u samom centru grada. Ovaj stogodišnji objekat uzdiže se iz dvorišta koje je obraslo travom i prepuno je smeća, zidovi se obrušavaju, krov je propao i prokišnjava, a iz ograde, koja je ionako dotrajala, neko krade cigle postavljene još na samom početku 20. veka. Vernika gotovo i nema, a crkva vrata otvara samo nedeljom kada se održava misa u jednoj maloj, pomoćnoj prostoriji.

Kako "Novosti" nezvanično saznaju, u Zavodu za zaštitu spomenika kulture u Pančevu, zahtev za zaštitu ovog zdanja podnet je Republičkom zavodu još 2011. godine, ali i dalje nije rešen njegov status.

Građani Pančeva često negoduju zbog situacije u kojoj se nalazi jedno od najupečatljivijih obeležja grada. Postojećem stanju, kako kažu, odmaže i to što se ovaj objekat nalazi prekoputa Srednje elektrotehničke škole, a učenici, često namerno, bacaju otpatke u crkvenu portu. Zbog opasnosti koju je obrušavanje ograde predstavljalo za prolaznike, gradske vlasti postavile su gvozdenu zaštitnu ogradu kao privremeno rešenje.

- Objekat je zaista u lošem stanju i neophodni su skupi, opsežni radovi. Međutim, grad ne može direktno da ulaže u njegovu sanaciju budući da je on vlasništvo Evangeličke crkvene opštine - navodi Nemanja Rotar, gradski većnik zadužen za kulturu. - Uređenje crkve je u interesu, kako grada Pančeva, tako i države. Problem je što su pojedini zakoni u koliziji. Svakako planiramo da u narednim godinama apliciramo za novac iz fondova Evropske unije.

Foto Z. Jovanović

Postoji namera da se, zbog sjajne akustike ovog zdanja, ono pretvori u višenamenski prostor, poput Sinagoge u Novom Sadu, u kome bi se održavala različita kulturna dešavanja i koncerti.

- Crkva i sad povremeno otvara vrata da ugosti muzičare - kaže Boris Matijević, sekretar Odbora ove crkve. - Kako bi za to osposobili prostor, sami sređujemo dvorište i unutrašnjost, organizuju se dobrovoljne radne akcije, ali novca za nešto ozbiljnije nema. Želja nam je da ovo jednog dana postane najbolja koncertna dvorana u Banatu i pripremamo projekat koji ćemo predložiti gradu.

ORGULjE I CRNjANSKI

Evangelička crkva u Pančevu sagrađena je 1905. godine, a crkvena opština postoji od 1840. Vernici su uglavnom bili nemačke nacionalnosti. Za vreme Drugog svetskog rata pretrpela je ozbiljna oštećenja, jer su vitraži na prozorima kamenovani, krst je srušen, a deceniju kasnije zgrada je vraćena crkvenoj opštini. U njenim odajama i dalje se mogu pronaći ostaci starih orgulja, koje su naručene i napravljene specijalno za osvećenje crkve, ali su sada uništene. Na jednoj od cigala blizu ulaza, Miloš Crnjanski je urezao svoje ime u vreme dok je pohađao školu u Pančevu.

PETSTO GODINA REFORMACIJE

Istorijski arhiv u Pančevu planira da povodom 500 godina reformacije izda knjigu pod nazivom "Sto godina nemačke Evangeličke crkve u Pančevu". Reč je o prevodu dela koje je pronađeno među starim spisima u ovoj crkvi. Nju je napisao Georg Švalm pre dva veka i sadrži podatke o vernicima, istorijatu objekta, sveštenicima i donacijama.

- To su naši sugrađani koji su ovde živeli pre dvesta godina - kaže direktor istorijskog arhiva Milan Jakšić. - Treba da ih se prisetimo, kao i njihovog načina života. Ukoliko ne učinimo nešto da spasemo ovo zdanje, ono će potpuno propasti, a sa njim i veliki deo istorije - upozorava Jakšić.