Maldini: Urbanizacija i ekologija

Slobodan Maldini

04. 01. 2014. u 10:00

Masivna urbanizacija neminovno vodi gubitku prirodnih resursa zemalja koje je sprovode. Koliko još gradovi mogu da koriste mogućnosti urbanizacije za ekonomski razvoj, bez značajnijih negativnih posledica?

Urbanizacija zemalja u razvoju je najznačajnija demografska transformacija ovoga veka. Njom se restrukturišu nacionalne ekonomije i preoblikuju životi ljudi. Polovina svetske populacije, preko 3,3 milijarde ljudi, danas živi u urbanim područjima. U 2030. godini, učešće populacije koja živi u gradovima narašće na skoro 5 milijardi.

Prema predviđanjima, u periodu 2000. do 2030, centralizovana urbana područja zemalja u razvoju će se utrostručiti, sa 200.000 kv. km na 600.000 kv. km. Ovih 400.000 kvadratnih kilometara novoizgrađenih urbanih područja koje će biti izgrađene u narednih 20 godina predstavljaju ukupnu površinu koja je bila sagrađena na svetu do 2000. godine. Možemo reći da gradimo novi urbani svet za vreme koje je 10 puta brže od onog koje je bilo potrebno da se izgradi današnja civilizacija. I to uglavnom u zemljama sa ozbiljnim prirodnim i društvenim ograničenjima. Šta pokreće ovako masivnu urbanizaciju? U svim područjima, urbanizacija prati razvoj nacionalnih ekonomija. Prosečno, oko 75 procenata globalne ekonomije odvija se u gradovima.

Međutim, masivna urbanizacija neminovno vodi gubitku prirodnih resursa zemalja koje je sprovode. Kalkulacije pokazuju da ako zemlje u razvoju izvrše urbanizaciju i iskorišćavanje prirodnih resursa brzinom koja je predviđena, za njihov rast će biti potrebni ekološki resursi četiri puta veći nego što danas pruža naša planeta. Zbog toga se postavlja fundamentalno pitanje: koliko još gradovi mogu da koriste mogućnosti urbanizacije za ekonomski razvoj, bez značajnijih negativnih posledica?

U Srbiji se svake godine u nepovrat izgubi oko 25.000 ha plodnih oranica, na kojima se grade industrijski, tehnološki parkovi, poslovni objekti, putevi i stambena naselja. Istovremeno, godišnje ostaje neobrađeno preko 600.000 ha. Zemljište je neobnovljiv prirodni resurs, a naša zemlja treba da se prema njemu odnosi na brižan način. Istovremeno, Srbija je danas među najslabije urbanizovanim područjima u Evropi. Učešće gradskog stanovništva procenjuje se na 55%. Izražene su migracije prema velikim gradovima: Beogradu i Novom Sadu i dramatično starenje i smanjenje seoskih naselja, što ukazuje na velike razlike u kvalitetu života i mogućnostima za razvoj.

Kontinuirana urbanizacija nije moguća ukoliko je zasnovana na današnjoj uobičajenoj praksi. Savremeni inovativni gradovi demonstriraju da, ako su podržani odgovarajućom strategijom, mogu da opstanu i razvijaju se upotrebom manjih i obnovljivih resursa, pri tom umanjivši štetne posledice razvoja. Ono što je ohrabrujuće, inovativni gradovi koriste rešenja nastala upravo iz svojih ekonomskih ograničenja, od čega ima najveću korist siromašni sloj stanovništva. Ove modele razvoja bi trebalo da prouči i naša država.

Pratite nas i putem iOS i android aplikacije