NA teritoriji Trstenika živelo se još u vreme neolita, a najznačajnija nalazišta potiču iz 6. milenijuma pre nove ere: lokalitet Blagotin u selu Poljna, odnosno, jedan milenijum mlađe nalazište pored Riljačke reke u selu Stragari. Iskopavanja u Blagotinu pokazala su da je ovo mesto bilo naseljeno još u ranom neolitu (7. milenijum pre n. e.), kao i da se kontinuitet naselja održao tokom neolita, ranog bronzanog i gvozdenog doba.

- Stanovnici Blagotina iz ranoneolitskog perioda naselje su gradili planski, o čemu svedoče izvršena istraživanja - ističe, za "Novosti", istoričar mr Jelena Vukčević, muzejski savetnik. - Između ostalog, tu su pronađene i dve velike figure za koje se pretpostavlja da predstavljaju boginju plodnosti i boginju zemlje. Neolitski stanovnici bavili su se zemljoradnjom i stočarstvom, na lokalitetu su pronađene kosti domaćih životinja, posude za čuvanje žitarica i keramički modeli zrna pšenice, koja su takođe pronađena u objektu označenom kao svetilište. Među modelima zrna posebno se izdvaja zrno na čijoj je poleđini urezana simbolička predstava za koju neki istraživači smatraju da predstavlja plan naselja Blagotin, odnosno scenu kosmičkog tipa - Sunce, Mesec i planetu Zemlju.

Najzanimljiviji antički lokaliteti u opštini se nalaze na niskim rečnim terasama, na desnoj obali reke Zapadna Morava u selima Ribnik, Počekovina (potesi Grabak i Selište) i Stopanja - kaže za "Novosti", Jelena Vukčević, koja je zadužena za Muzejsku zbirku. Na levoj obali reke nalazi se lokalitet Šavran mala u Bogdanju, a lokaliteti u Velikoj Drenovi su kod potesa Toponička reka i Panjak.

PROČITAJTE JOŠ: Digitalno doba ga ne dotiče: Najbolja gramofonska ručica iz Trstenika! (Foto/Video)



Utvrđenje Jerinin grad u Grabovcu je najpoznatije trsteničko utvrđenje. Smešteno je na visu, uz samu levu obalu Zapadne Morave. Ovo utvrđenje je, najverovatnije, živelo tokom vizantijskog perioda sve do 13. veka.


Trstenički kraj se od 15. veka, kao i ostatak Srbije južno od Dunava i Save, nalazio u sastavu Osmanlijskog carstva. Tokom borbi za prevlast nad Srbijom, koje su u 17. i 18. veku vodile Austrija i Turska, srpski se narod okrenuo Austriji, kao hrišćanskoj (mada katoličkoj) državi. Za vreme austro-turskog rata, koji je poznat kao Kočina krajina (1788-1791), sedište srpskih ustanika na čelu sa Kočom Anđelkovićem je bilo u manastiru Ljubostinja, gde je i pročitana proklamacija o dizanju naroda na ustanak protiv Turaka i gde su održavana savetovanja pobunjenih trsteničkih knezova.
Nakon ugušenja Kočine krajine, Turci su opustošili pobunjeni kraj.

- U godinama koje su usledile, Trsteničani su uzimali učešća u svakoj oružanoj akciji protiv Turaka, ali se nakon Drugog srpskog ustanka (1815) teritorija Trstenika našla podeljena između Srbije i Turske - reka Zapadna Morava je bila granica. Teritorija opštine Trstenik naći će se u sastavu Miloševe Srbije, tek 1833. - naznačava Vukčević. - Nakon četiri relativno mirne decenije, dolazi do velikog srpsko-turskog rata (1876-1878) u kome su oslobođeni svi krajevi Srbije i u kome su učešća uzeli i Trsteničani.

Antički lokaliteti

Šlem nađen u Jerinom gradu
U balkanskim ratovima 1912. i 1913, kao i tokom Prvog svetskog rata (1914-1918), mobilisani su gotovo svi muškarci.

U godinama između dva svetska rata trstenička privreda i trgovina su stale na noge, zahvaljujući čemu se u Trsteniku formira dobrostojeća građanska klasa. Drugi svetski rat je sa sobom doneo nove nevolje. Pored okupatora sa kojim se morao boriti, srpski narod se, usled istorijskih okolnosti, podelio u nekoliko ideoloških grupacija i tako se uporedo sa borbom za oslobođenje od fašističkih okupatora, vodio i građanski rat.
Nakon Drugog svetskog rata, pet decenija je proteklo u miru i prosperitetu. U građanskom ratu tokom poslednje decenije 20. veka raspala se SFRJ, a u NATO bombardovanju iz 1999, pored vojnih ciljeva stradali su i civilni objekti. Tako je 30. aprila srušen slavni Gvozdeni most u Trsteniku, na svoj 100. rođendan.