MOSKVA

OD STALNOG DOPISNIKA


DELEGACIJA Srpske pravosavne crkve, predvođena patrijarhom Irinejom, stigla je u utorak u Jordan, gde će u sredu biti održan sastanak poglavara pomesnih pravoslavnih crkava posvećen rešavanju problema nejedinstva pravoslavnog sveta. Na sastanku sazvanom na inicijativu poglavara Jerusalimske patrijaršije Teofila Trećeg učestvovaće poslanstvo SPC, u kome su, pored patrijarha Irineja, i mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije, episkop bački Irinej i kruševački David. Srpske arhijereje, na aerodromu u Amanu, u ime domaćina dočekali su predstavnici Jerusalimske patrijaršije, među kojima i dvojica episkopa.

Prema dostupnoj agendi, crkveni poglavari će održati samo radni sastanak u u Amanu, a neće služiti ni zajedničku liturgiju. Ovakav plan susreta skrojila je lista učesnika, ali i namera da se mini-samit crkvenih poglavara oslobodi od svih aktivnosti koje mogu da budu povod novih podela. Prema dostupnim podacima, u samitu će, pored patrijarha jerusalimskog, učestvovati i prvojerarsi Ruske i Srpske crkve, a delegacije će poslati Rumunska, Poljska i Češka pravoslavna crkva. Na skup u Jordan neće doputovati vaseljenski patrijarh Vartolomej, aleksandrijski i antiohijski patrijarh, niti poglavari Bugarske, Albanske, Grčke, Kiparske i Gruzijske crkve.

Savetovanje u Amanu pokazaće i koliko su pravoslavne crkve zavisne od politike i ko su prijatelji Moskovske patrijaršije. U Moskvi ne skrivaju razočaranje što na tom skupu neće prisustvovati i predstavnici autokefalnih crkava koje su donedavno smatrane bliskim, pa se u komentarima ističe da su političari još jednom dali doprinos jačanju raskola u pravoslavlju.

Inicijativu o održavanju ovog skupa izneo je jerusalimski patrijarh Teofil Treći još u novembru prošle godine tokom posete Moskvi. On je predložio sazivanje neformalnog savetovanja posvećenog očuvanju jedinstva pravoslavnog sveta. Nesporno je da postoji realna opasnost daljeg, znatno većeg produbljivanja raskola među pravoslavnim crkvama. U Moskvi su pred skup poručivali da se raskol može prevazići samo uz pomoć poštenog i bratskog dijaloga.

Carigradski patrijarh Vartolomej odbio je ovu inicijativu, smatrajući da samo on može da zakazuje ovakve skupove. Poglavari Atinske arhiepiskopije, Kiparske i Albanske crkve poručili su da neće doći, jer su saglasni da je za sazivanje ovakvih sabora nadležan isključivo carigradski patrijarh.

U Ruskoj pravoslavnoj crkvi ističu da su se predstavnici SAD umešali u proces priznavanja raskolničke ukrajinske crkve, a sada prave pritisak na druge autokefalne crkve da priznaju tu odluku. Američki ambasador u Atini je lobirao kod atinskog arhiepiskopa Jeronima, posle čega je otkazao put u Aman. Javna je tajna da je pod pritiskom stranih centara moći od učešća odustao i albanski patrijarh Atanasije, koji je donedavno bio najglasniji zagovornik međucrkvenog dijaloga.


Raniji susret Kirila i Vartolomeja


PROČITAJTE JOŠ: Podrška verujućoj braći u Crnoj Gori: Moleban u porti Crkve Presvete Bogorodice u Sremskoj Kamenici (FOTO / VIDEO)


U Moskovskoj patrijaršiji tvrde da je čak i ovako okrnjen skup pravoslavnih crkava u Amanu važan kao još jedan pokušaj da se spreči širenje raskola u pravoslavlju. Ruska crkva je već prekinula odnose sa Carigradskom patrijaršijom, a po toj liniji je došlo do podele na one koji smatraju da carigradska patrijaršija tj. njen patrijarh nema pravo da samostalno daje autokofalnost i na one druge koji misle da je on za to ovlašćen.

Grčki pravoslavni mediji pišu da će se uskoro povećati broj pravoslavnih crkava koje će priznati autokefalnost ukrajinske crkve. Zasad je to učinila Aleksandrijska patrijaršija, Atinska arhiepiskopija i Kiparska crkva.

Ovaj proces odvija se uz aktivno učešće američkih diplomata koji u crkvenim krugovima neskriveno lobiraju za patrijarha Vartolomeja i krug grčkih crkava. Svoju politiku posle "ukrajinskog slučaja" proširuju i na druge pravoslavne zemlje sa ciljom da smanje uticaj Moskovske patrijaršije i izoluju Rusiju. Istovremeno, time se jača i ambicija patrijarha Vartolomeja da postane "istočni papa" i sebi pripiše prerogative da crkve proglašava nezavisnim, što je protivno svim kanonskim principima u pravoslavlju.


BEOGRAD UZ KANONE

U SUKOBU između Moskovske i Vaseljenske patrijaršije Srpska pravoslavna crkva izabrala je poziciju bližu Moskvi. Ovakva odluka u sedištu SPC obrazložena je ne željom za približavanjem jednom ili drugom pravoslavnom centru, već - pridržavanjem kanona. Drevni propisi predviđaju sabornost, kao preduslov donošenja najvažnijih odluka, a samostalno preuzimanje ovih ovlašćenja od strane jednog patrijarha (makar i vaseljenskog) smatra se ozbiljnim kanonskim prestupom.


UKRAJINSKA FORMULA

NESPORNO je da će formulom Petra Porošenka za formiranjem državne crkve uz pomoć američkih političara i tajnih službi krenuti i rukovodstva u Skoplju i Podgorici. Zasada carigradski patrijarh Vartolomej ne podržava raspopa Dedeića u Crnoj Gori, ali pretenduje da se nametne kao glavni posrednik u razgovorima o budućem statusu pravoslavne crkve u Severnoj Makedoniji.