Caričin grad nestao u travi

CARIČIN grad kod Lebana, koji je vizantijski car Justinijan prvi sagradio 30 godina šestog veka pre nove ere, sada izgleda onako kao kada su ga srušili Avari i Sloveni u sedmom veku pre Hristovog rođenja. Iako se ovo arheološko nalazište ubraja u najverednije u svetu ne može se reći da mu poklanjamo potrebnu pažnju. Arheološki institut iz Beograda i leskovački Narodni muzej nameravaju da mozaik od 80 kvadrata presele u Leskovac kako bi ga zaštitili od daljeg propadanja, ali se Lebančani protive.
Ne pamti se da je neka škola iz Leskovca, koja je udaljena samo 30 kilometara, organizovala posetu Caričinom gradu. O posetama ekskurzija iz udaljenijih gradova nema ni govora. Ne treba zameriti ni turističkim agencijama što nešto ovako nemaju u svojim ponudama, jer Caričin grad ima formu ali nema sadržaj. Kao da su svi zaboravili na njega. Ostaci Gornjeg i Donjeg grada obrasli su u travu i šiblje. Čitav kompleks obezbeđuje jedan čuvar koga plaća Narodni muzej iz Leskovca. Nema vodiča kao ni mesta gde bi se prodavale brošure, razglednice, suveniri...
Svakog avgusta francusko Ministarstvo kulture organizuje jednomesečno arheološko istraživanje čiji se rezultati kasnije prezentuju na naučnim skupovima širom sveta. Upravo je od direktora Instituta Miloja Vasića, Vujadina Ivaniševića, šefa projekta na Caričinom gradu, i Veroljuba Trajkovića, direktora Narodnog muzeja u Leskovcu, potekla ideja da se barem deo bogate kulturne baštine ovog lokaliteta sačuva.
Na prostoru između Muzeja i zgrade Okruga planira se izgradnja lapidarijuma - stalne postavke pod vedrim nebom. Tu bi se preneo mozaik iz Caričinog grada koji se prostire na 80 kvadrata. Svojevrsnu operaciju bi izveli stručnjaci iz ove oblasti a koštala bi oko 100.000 evra.
Mozaik je otkriven 1948. godine i od tada se on štiti samo slojem peska. Potrebno je da on bude pokriven a za tako nešto u Caričinom gradu ne postoje uslovi. Tačno je da on predstavlja jednu celinu u ambijentu gde se nalazi ali malo ko to vidi. Predsednik leskovačke opštine Gojko Veličković podržava ovu ideju a svi detalji će se precizirati danas u Francuskom kulturnom centru u Beogradu kada se otvara izložba posvećena Caričinom gradu - kaže direktor Muzeja Veroljub Trajković.
Caričin grad teritorijalno pripada opštini Lebane ali oni bez pomoći sa strane ne mogu mnogo toga učiniti na njegovom očuvanju. Međutim, ideja o preseljenju im se uopšte ne dopada.
- Nas niko nije obavestio da takvi planovi postoje. Čim sam saznao kontaktirao sam sa direktorom Muzeja Trajkovićem i rekao da tako nešto ne dolazi u obzir - kaže predsednik lebanske opštine Zoran Ivković.

USPOMENA
JUSTINIJAN Prvi sagradio je Caričin grad kao uspomenu na mesto gde je rođen i nazvao ga svojm imenom Justinijana Prima. U novom gradu osnovao je Arhiepiskopiju i predstavljao je civilni i crkveni centar za tadašnji Severni Ilirik. Istraživanja su otpočela još 1912. godine ali još nisu završena i svake godine se otkrije po neki detalj vezan za život u jednoj vizantijskoj državi.
Zanimljivo je da na mestu gde je grad podignut nije prethodno bilo naselja niti je neko pokušao da ga posle rušenja obnovi. Opeke iz porušenog grada do početka prošlog veka stanovnici iz okolnih sela koristili su prilikom izgradnje kuća.