BESEDOM predsednika Matice srpske Dragana Stanića o specifičnostima starog Dubrovnika i dubrovačkoj književnosti, naša najstarija naučna i kulturna institucija u ponedeljak je u Novom Sadu obeležila Dan svetih Ćirila i Metodija koji je, na inicijativu MS, u Srbiji predložen za državni praznik.

- Mi smo jedna od retkih slovenskih kultura koja sa nedovoljno pažnje neguje kult svetih Ćirila i Metodija. To je deo našeg zajedničkog, sveslovenskog nasleđa - izjavio je Stanić, napominjući da je tema kojom Matica obeležava taj značajni praznik "deo zajedničkog nasleđa Srba i Hrvata", koje treba da izučava nauka, a ne da bude predmet učestalog politizovanja i neprimerenih napada koji periodično dolaze iz našeg susedstva.

Tako je bilo i proteklih dana kada su, povodom objavljivanja 11. kola Antologijske edicije "Deset vekova srpske književnosti" u koje je uvršten i Marin Držić, iz Matice hrvatske i drugih krugova krenule salve napada na Izdavački centar MS da "prisvaja hrvatsku književnu baštinu".

VUKSANOVIĆ: DVOJNA PRIPADNOST Smatramo da književnost koja je nastala u Dubrovačkoj Republici, po specifičnim osobinama i jezičkoj osnovi štokavskog narečja ima dvojnu pripadnost, da je istovremeno i srpska i hrvatska. Takvo krajnje pomirljivo stanovište proističe iz naučnih radova istoričara književnosti među kojima su ugledni Dubrovčani Milan Rešetar i Petar Kolendić. Zato smo u Antologijsku ediciju "Deset vekova srpske književnosti" uvrstili poeziju starog Dubrovnika, kao i knjige Gundulića i Držića. Takođe su uvršteni Ivo Ćipiko, Ivo Vojnović, Vladan Desnica i drugi Srbi iz Hrvatske, čije delo pripada i srpskoj i hrvatskoj književnosti. Takva pitanja bolje rešava nauka od politike - ističe akademik Vuksanović, glavni urednik edicije "Deset vekova srpske književnosti".

- Stari Dubrovčani su sami sebe videli kao nosioce slovenskog identiteta, ali nisu se smatrali niti Srbima, sa kojima su bili životno i komunikacijski povezani, niti Hrvatima, sa kojima su bili povezani katoličanstvom. Negujući svest o slovenskom etničkom supstratu oni su narodnosno bili neutralni, sebe su definisali kao Slovene katolike a naročito su insistirali na svojoj posebnosti.

Snažan ekonomski razvoj starog Dubrovnika, od osamdesetih godina 12. veka pa sve do sredine 15. stoleća, po njegovim rečima, bio je suštinski povezan sa jačanjem srpske države pod vladarskom lozom Nemanjića.

Ipak, kako dodaje Stanić, stari Dubrovčani objedinjavali su srpstvo i hrvatstvo, jer su za njih oba ta etnička činioca bila prihvatljiva kao izraz duha "našijenaca". Oni, kao etnička mešavina romanskog stanovništva i Slovena mahom srpskog porekla, ekonomski, politički i sudbinski bili su povezani sa Srbima, ali katoličanstvom i zapadnim književnim obrascima i tipom kulture jasno odeljeni od njih.

- Oni bi, najargumentovanije i najpravednije, bili smatrani delom zajedničkog nasleđa Srba i Hrvata. To je stav srpske filologije i nauke o književnosti i kulturi, ali nije stav hrvatske - ocenio je predsednik MS.

I akademik Miro Vuksanović, glavni urednik Antologijske edicije, potvrđuje te činjenice i napominje da se u Hrvatskoj drže svog principa proteklih 11 godina da se, "birajući politički trenutak", s vremena na vreme oglase žestokim i neumerenim napadima na Izdavački centar Matice srpske:

Miro Vuksanović

- Uvek je pogrešno kada se iz sadašnje društvene i političke pozicije posmatra nešto što je bilo pre pet ili šest vekova.

Vuksanović je naglasio da se u svemu tome moraju razumevati istorijski procesi i poručio da će Izdavački centar nastaviti da radi svoj posao, oslonjen pre svega na nauku.