Troglava aždaja srpske poezije

Dragan Bogutović

01. 02. 2015. u 15:06

Троглава аждаја српске поезије

Vasko Popa Stevan Raičković Branko Miljković Oskar Davičo

Više od 200 različitih antologija srpske poezije minulog stoleća objavljeno je u poslednjih 90 godina

VIŠE od 200 različitih antologija srpske poezije minulog stoleća objavljeno je u poslednjih 90 godina. A najnovija je možda i najneobičnija i svakako najobimnija: “Trezor srpske poezije” čiji je sastavljač pesničko-kritičarski dvojac Miljurko Vukadinović - Dušan Stojković, sadrži čak 557 pesama od 206 autora, kojima je pridodato, samo po imenima, još 78 čime je broj zastupljenih pesnika zaokružen na 300. Pritom, među koricama antologije praktično su tri, što je naznačeno i podnaslovom “Troglava antologija”, nešto kao “troglava aždaja”, kako duhovito primećuju priređivači. Knjigu, u kojoj su obuhvaćeni samo pesnici rođeni u 20. veku i koji su minuli svetom, objavila je Fondacija “Solidarnost Srbije”.

U prvoj antologiji “Aurum”, u kojoj su, kako ističu sastavljači, vrhovi srpske poezije 20. veka, izdvojeno je samo 16 pesnika sa po šest pesama, od kojih su po dve date kurzivom jer se po njima autori prepoznaju. Između najstarijeg, Milana Dedinca, i najmlađeg Vojislava Despotova, su pesnici neosporne vrednosti, kao što su: Popa, Miljković, Raičković, Ivan V. Lalić, Davičo, Miodrag Pavlović, a i oni koji su često zaobilaženi ili malo primećeni: Risto Ratković, Aleksandar Ristović, Srboljub Mitić, Slobodan Marković. Ovoj pesničkoj eliti pripadaju i Raša Livada, Novica Tadić i Nikola Cincar Poposki.

STVARALAČKO RVANjE SASTAVLjANjE ove antologije, napominju priređivači, išlo je uz svojevrstan keč-ez-keč-ken njenih sastavljača. Posle stvaralačkog rvanja došlo je do bratskog slaganja. Knjiga se složila. Vukadinović i Stojković ukazuju i da nisu slepo preuzimali već antologizovane pesme nego su ih i pronalazili, potvrđujući da svaka generacija ima pravo na svoje viđenje i na prevrednovanje.

Drugu antologiju “Argentum” čini 87 pesnika sa po četiri pesme, ukupno 348, od kojih je 87 “turtano” kao znak raspoznavanja autora. Najstariji je Dragan Aleksić (1901-1958), a najmlađi Ljupko Račić (1961-1994). Osim već poznatih pesnika, u ovaj izbor sastavljači su uvrstili neke veoma retko pominjane, među kojima su: Milica Kostić Selen, Moni de Buli, Aleksandar Leso Ivanović, Dora Pilković, Radomir Prodanović, Branislav Zeljković, Živodrag Živković, Borislav Horvat, Vuk Milatović...

- Posebnu boju ovom izboru daju “skriveni” pesnici, oni kojima pesnikovanje nije bilo centralna književna aktivnost - ističu Vukadinović i Stojković. - Među njima su Vladan Desnica, Novak Simić, Danilo Kiš, Aleksandar Tišma, Mirko Kovač, Milorad Pavić, Saša Hadži Tančić, Miodrag Perišić... U ovom periodu srpske poezije postoje nedovoljno čitani pesnici, nepročitani sasvim ili pogrešno čitani. To je tražilo jedan složeniji antologičarski zahvat, originalniji i prirodi poezije primereniji.

Treća antologija “Ovo je upravo ta pesma” načinjena po sistemu jedan autor - jedna pesma sadrži 206 pesnika, a svaki ispraćen bibliografijom i objavljenim pesničkim knjigama čime se budućim tumačima omogućavaju dalja istraživanja upućivanjem na izvore.

SLIKARI, GLUMAC, ROK PEVAČ U ANTOLOGIJI su i pesme nekoliko slikara, Olje Ivanjicki, Leonida Šejke, Milića od Mačve, glumca Ljubiše Bačića, kao i rok pevača Milana Mladenovića. Posebno su prisutni naši pisci iz rasejanja, među kojima je popriličan broj emigranata. Izdašno su zastupljeni i srpski pesnici iz Hrvatske, BiH, Crne Gore, čime je zaokružen korpus srpske poezije.

- Iz naših se čitanja i širokih uvida očituje da nadrealisti, i pored nesumnjive vrednosti pojedinih pesnika i pojedinih pesama, nisu jedina avangarda, kako su decenijama hteli, neuspešno i iskrivljeno, da nas ubede oni sami, dok su bili vrlo uticajni i živi, i njihovi apologeti, i onda i sada. U svim delovima naše antologije vidljivo je prisutna boemska poezija, sa širokim retoričkim, patosnim ili crnohumornim udarom - objašnjavaju antologičari.

Budući da je antologija naslovljena kao “trezor”, autori ovog projekta kažu da nisu mogli da odole a da ne pribegnu poetičkom izazovu i da ne prekorače “troglavu antologiju”. Tako su pridodali još 16 pesnika, samo sa naslovom odabrane pesme.

- Ako je čitalac slučajno zna, tim bolje po njega, ukoliko mu je nepoznata, može da je potraži i po njoj pesnika prepozna. Iza toga sledi povorka od 78 imena gde je, sem ličnog identiteta, čitaocu istraživaču preporučeno da traga za poetskim identitetom i poetski legitimnim pesmama - kažu priređivači. - Dakle, naša antologija ništa ne zaključuje, nego otvara i otključava. Nudi novu sliku. Okreće tumbe onu ustaljenu, zaparloženu, ubuđalu stereotipiju hronološkog ređanja, pa često i vređanja dobrog ukusa, i kritičkog, i čitalačkog.

Ivan V. Lalić Miodrag Pavlović Novica Tadić

PESNICI IZ “NOVOSTI”

U IZBORU “Argentum” zastupljena su i dvojica pesnika, dugogodišnjih novinara “Večernjih novosti”, Božidar Milidragović (1939-1996) i Milan Lalić (1947-1991) - sa po četiri pesme.

Milidragović je, navedeno je u “Trezoru”, objavio pesničke knjige: “Dodir leta” (1962), “Carinik” (1967), “Gde nas je anđeo pobedio” (1970), “Stezanje ognjišta” (1971), “Rad izbora” (1973), “Stope” (1975), “Grčki komadi” (1978), “Sirene bez posla” (1972), “Staklo i kovrdže” (1983), “Razdvojeno lišće” (1985), “I ja sam napolju” (1989), “Otpis i pratnja” (1991), “Finski nož” (1993) i “Monaški anali” (1995). Lalić je iza sebe ostavio zbirke “Psalmi i druge pesme” (1973), “Crni pas” (1975), “Sovin vokal” (1984) i “Čista Mala” (1992).

Pratite nas i putem iOS i android aplikacije