NA PUTU SOLI SAD NAFTA I ORUŽJE: "Novosti" u Kirikaleu, srcu turske vojne i petrohemijske industrije

B. SUBAŠIĆ

07. 12. 2022. u 11:00

MNOGIMA je kao ludost pre jednog veka izgledala ideja "oca turske nacije" Kemala Ataturka da usred rata za nezavisnost premesti centar države iz Carigrada u jadnu varošicu u suvoj anadolijskoj stepi ispod golih brda sa zarušenim zidinama drevne Angore.

НА ПУТУ СОЛИ САД НАФТА И ОРУЖЈЕ: Новости у Кирикалеу, срцу турске војне и петрохемијске индустрије

Foto B. Subašić

Pobede koje je prosvećeni oficir sa Balkana nizao u bitkama protiv englesko-francusko-italijanske koalicije, preobraćivale su i najveće sumnjičavce u sledbenike njegove vizije.

Posle 100 godina putnik koji prolazi anadolijskim auto-putevima od istočnog Mediterana, preko Ankare, do Istanbula može da vidi moć ideja koje su od propalog osmanskog carstva stvorile modernu silu. Suve maloazijske stepe se modernim tehnologijama, na temeljima antičkih irigacionih sistema, pretvaraju u plodno zemljište, a novi gradovi rastu na temeljima drevnih hetitskih i frigijskih naseobina.

Čuđenje je prvi utisak koje izazivaju grupe novih solitera u stepi kraj auto-puta. Zašto bi se iko doselio u tu pustoš? Kada se pažljivije zagleda, nedaleko od budućih stambenih blokova uočavaju se gradilišta budućih industrijskih hala. Takvi prizori nižu se duž 80 kilometara saobraćajnice od Ankare do grada Kirikalea, centra vojne i petrohemijske idustrije Turske.

- Dobro zaklonjena fabrika municije u srcu Anadolije, na raskrsnici drevnih puteva svile, začina, tamjana i soli imala je presudnu ulogu tokom rata za nezavisnost - objašnjavao je vodič Javuz Sezen.

- Na toj tradiciji u Kirikaleu je izgrađen centar odbrambene idustrije, sa čeličanama, fabrikama municije i oružja, kao i najveći petrohemijski centar, u koji se sliva sirova nafta iz Rusije i Azerbejdžana.

Cene naftnih derivata mnogo niže nego u Evropi, Foto B. Subašić

Sve je u Kirikaleu i okolini prožeto vojničkom tradicijom. Kule stražare i mural sa natpisom "Stani putniče! Seti se da su zemlju na koju ulaziš izborili junaci i veterani i uputi im 1.000 molitava" stoji i na ulazu u rekreativni kompleks u prirodi "Obakoj", omiljen kod 280.000 stanovnika Kirikalea koji su životno i radno vezani za odbrambeni i petrohemijski kompleks. Odlukom Ataturka on je i utemeljen pre jednog veka na raskrsnici saobraćajnica Hetitske imperije iz trećeg milenijuma pre nove ere, najveće maloazijske civilizacije ikada. Hetiti su prvi probili put kroz neprohodni planinski venac Taurus, između istočne mediteranske obale i anadolske visoravni, kojim su spojeni Bliski istok i Evropa. Na toj ruti je izgrađen naftovod od luke Čejhana do Kirikalea, a gotovi proizvodi se transportuju evrazijskom železnicom, čiji je čvor naravno - Kirikale, ili neverovatnim auto-putem koji kroz Taurus vodi ka Mersinu, najvećoj turskoj luci. Izgradnjom modernih saobraćajnica na trasama starih civilizacija, kojima su išli karavani natovareni svilom, solju, začinima i tamjanom, praktično je onemogućena bilo kakva vojno-ekonomska blokada moderne turske države.

- Ataturk je ostavio viziju obnove Puta svile i Puta soli, ali kao Puta nafte i gasa, najdragocenije robe današnjice - govorio je Javuz.

- Na njegovim idejama je izveden poduhvat probijanja auto-puta i cevovoda kroz Taurus, proširenjem staze koju su probili Hetiti. Auto-put ka crnomorskom regionu i most preko najveće turske reke Kizilirmak, antičkog Halisa, podignut je na ruti kojom su ka Balkanu išli Persijanci i kojim su u Anadoliju stigli balkanski Frigijci. Na temelju prestonice frigijskog kraljevstva je podignuta prestonica rimske provincije Anatolik, a na njima je Ataturk ni iz čega podigao Ankaru kao glavni grad Republike Turske.

Deo najveće rafinerije u Turskoj, Foto B. Subašić

Prosvećeni oficir je ideje crpeo iz nauke i iskustava drugih naroda. Analizirajući ustanke u kojima je obnovljena državnost Srbije i istovremeno izvedena socijalna i kulturna revolucija odlučio je da isti poduhvat izvede u svojoj zemlji. Pod parolom "Turska Turcima", raskinuo je sa feudalizmom, teokratijom i kulturnom potčinjenošću arapskom svetu.

- On je formirao identitet i budućnost Turske na tragu najvećih i najuspešnijih civilizacija koje su vladale Malom Azijom, Hetitskog carstva i Frigijskog kraljevstva - pričao je Javuz.

- Neverovatno je koliko je ispravnih i dalekosežnih zaključaka doneo prateći istraživanja arheologa koji su ove veličanstvene anadolijske kulture otkrili tek početkom 20. veka!

Fabrike zaštićene od pogleda

STRATEŠKA industrijska postrojenja Kirikalea od pogleda sa puta štite kupasti bregovi i ograde. To je uobičajeno za komplekse koji proizvode najkvalitetnije legirane čelike i obojene metale, sve vrste municije i eksploziva, rakete, domaće lako naoruženje ali i licencne puške uključujući prestižni "hekler i koh", topove, haubice i tenkove, gorivo svih vrsta.

Pratite nas i putem iOS i android aplikacije

Komentari (0)

KAD JE SLUČAJ HITAN: Tri najčešće GREŠKE kojim ljudi ugroze pacijenta - doktor koji radi u Hitnoj savetuje