SRBI U HRVATSKOJ 1945-1991: Istorija Srba koja je bila puna nasilja i obmana

Momčilo Diklić/Rade Dragović

12. 10. 2020. u 09:00

СРБИ У ХРВАТСКОЈ 1945-1991: Историја Срба која је била пуна насиља и обмана

Foto arhiva

ISTORIJA srpskog naroda u Hrvatskoj, Slavoniji i Dalmaciji u prošlom veku bila je puna nasilja i obmana.

Ispod raznih ideoloških naslaga i fraza, kao što je bilo "bratstvo i jedinstvo", međunacionalni problemi su tinjali i uveliko se umnožavali. Izjednačavanjem hrvatskih i srpskih zločina iz Drugog svetskog rata, nije izvršen proces deustašizacije kod znatnog dela hrvatske nacije. Neiskorenjen šovinizam je ciklično izbijao, ali su te pojave skrivane od šire javnosti. Položaj Srba u Hrvatskoj dugo je bio politička tabu tema. Partijsko rukovodstvo ove republike nije se držalo odluka ZAVNOH-a i "Rezolucije" usvojene na Kongresu Srba, održanom 1945. godine u Zagrebu, ni u ratu, niti u mirnodopskom socijalističkom periodu od 1945 do 1990. godine.

Još u toku rata, naročito posle osnivanja ZAVNOH-a i Drugog zasedanja AVNOJ-a, otvoreno je pitanje o položaju Srba i njihov politički status u okviru Hrvatske. Od prvog dana u igri su bile dve opcije - autonomija ili stvaranje "Srpskog kluba vjećnika ZAVNOH-a". Pobedila je druga opcija i "Klub" je formiran 12. januara 1944. godine. Problem položaja Srba u ovoj republici javio se i odmah posle oslobođenja prilikom rasprave o novom ustavnom uređenju čitave zemlje i Hrvatske i nagovestio duboke političke suprotnosti u srpsko-hrvatskim odnosima.

Foto arhiva

Partijski vlastodršci u Zagrebu su planski ekonomski zapostavljali ova područja. Industrijalizacija koja je zahvatila celu Jugoslaviju jednostavno je preskočila Baniju, Liku, Kordun, Dalmaciju, krajeve koji su dali ogroman doprinos u narodnooslobodilačkoj borbi. Prve posledice u poratnom periodu su bile glad, zarazne boleštine, nemogućnost zapošljavanja.

Takva politika je dovela do pojačanog iseljavanja u veće gradske centre, i ispraznila etničke teritorije srpskog naroda. Trend neulaganja u razvoj nekadašnjih ustaničkih krajeva rezultirao je odlaskom mladih generacija i njihovom asimilacijom u jakim gradskim centrima.

Pokušaj srpskih ministara u hrvatskoj vladi, najuglednijih partizanskih rukovodilaca (Rade Žigić, Dušan Brkić, Stanko Opačić, Bogoljub Rapaić, Stevo Zečević, Dušan Egić...), da se izmeni takav odnos, završen je njihovom ostavkom, a potom hapšenjem pod optužbom da su neprijatelji države.

Foto arhiva

 

Predlog Moše Pijade za uvođenje autonomnih oblasti na tlu republike Hrvatske u nacrtu ustava iz 1946. glatko je odbijen. Za vreme porasta hrvatskog nacionalizma u Hrvatskoj 1970. obnovljena je ova ideja. Istovremeno u hrvatskom Saboru i Saveznoj skupštini podnet indentičan dokument da se Srbima na prostoru Krajine garantuje teritorijalna autonomija.Predlagači, narodni poslanici, imali su na umu da su neke garantovane političke i kulturne tekovine postepeno i lako ukidane. Ukinut je prvo Klub vjećnika Srba u Saboru Hrvatske, list "Srpska riječ" i časopis "Prosvjeta". Ukinut je potom Etnografski muzej Srba u Hrvatskoj, a početkom šezdesetih i posebno odeljenje sa tematskom postavkom u Etnografskom muzeju Hrvatske.

Foto arhiva

Pogoršane društvene prilike u Hrvatskoj Srbe su podsećale na egzistencijalne pretnje koje su trajale od 1939, kada je formirana Hrvatska banovina, pa do kraja postojanja Pavelićeve ustaške države 1945. godine.

Uvođenjem višestranačja srpskom narodu je ukinuta konstitutivnost, dolazi do rehabilitacije ustašluka, što je isključilo mogućnost zajedničkog življenja. Raspadom Jugoslavije i stvaranjem samostalne države Hrvatske, Srbi doživljavaju potpunu nacionalnu diskriminaciju i ugnjetavanje, što je završilo ratom, te planskim progonom i iseljavanjem.

CEO DODATAK "SRBI U HRVATSKOJ 1945-1991." ČITAJTE U ŠTAMPANOM IZDANjU "VEČERNjIH NOVOSTI"!

Pratite nas i putem iOS i android aplikacije

Komentari (7)

Ima nade

14.10.2020. 10:37

@Grundfos - ”Beogradjanine”a pok.Boro Mikelic bivši direktor Gavrilovica rušio Anišu Stekovica koji je upozoravao tvoju KP na hrvatski nacionalizam. Ta ista KP je gradila spomenike umjesto infrastrukture.Boro je zasjeo na njegovo mjesto predsjednika opštine Petrinja. Gavrilovic je pravio biznis pošto smo mi seljaci na Baniji radili zabadava.Nema stanovništva na Baniji,nema Gavrilovica.

BEOGRAĐANIN

12.10.2020. 15:27

Neverovatna je količina vaših laži ,kojim želite da nas Srbe iz Hrvatske napravite nesposobnjakovićima i idotima. Lažete o navodnoj zapostavljenosti Banije, a celi svet je čuo i cenio, ,,Gavrilović", iz Pertinje. Tamo smo mi Srbi sasvim dominirali, a takođe i na Plitvicama. sve dok nije naišla ustašija,kojoj se mi sami nismo mogli suprotstaviti. Za razliku od naših očeva,koji su pomagali da se istera Hitler iz Srbije, mi nismo imali bratsku pomoć, da isteramo ustašiju iz Hrvatske. Osim toga, vaše ,,istorijsko otkriće", kako se bežalo u veće gradove, je u najmanju ruku cinično.Čisto sumnjam da su autori ovog pamleta - čiji prvenstveni cilj je pljuvanje po Titu- rođeni u Beogradu.Naprotiv. Verujem da su pristigli iz neke od brojnih vukojebina, širom, ne samo Srbije, nego i iz drugih planinskih krajeva Jugoslavije.

buki

14.10.2020. 09:21

@BEOGRAĐANIN - Da su vaši očevi terali Broza a ne Hitlera iz Kraljevine Jugoslavije, vi bi ste i danas dominirali na Plitvicama. Hitlera nisu mnogo interesovale Plitvice i on bi kroz njih samo prošao i otišao dalje. Broz je taj, koji se na sve moguće načine potrudio da Srba bude što manje i da pri budućem cepanju jugoslavije nestanu sa ovih prostora. Ako to ne vidite, niste ni zaslužili te prelepe Plitvice.

Ima nade

14.10.2020. 13:45

@buki - Problem je što se još uvijek veliki broj Srba iz Hrvatske a i šire zaklinje Titu.Mnogi u Beogradu imaju još uvijek koristi od njegove ”nacionalizacije”i niko se nije previše zalio. Poslije su kinjili Jovanku valjda zbog loše savjesti što niko nije ni mrdnuo dok je Tito bio ziv.Komunizam je bio kultura i tradicija za Baniju i Kordun.To znam i to nas je pokopalo. Narod je ustao sam protiv terora i onda ga je KP majstorski organizirala.Istina je da Srbi iz Hrvatske i bivše BIH imaju najvece zasluge za stvaranje bivše Yu sa Brozom na prestolju. Mnoga stratišta Srba iz 2.Svj.rata su obiljezena petokrakom a da niti jedan komunista tu nije stradao.