JUBILEJ I SLAVA HRAMA U ZMINJAKU, SRCU MAČVE: Spasovdan sabor "sazvao"

Hram Vaznesenja Gospodnjeg u Zminjaku, kod Šapca, u srcu Mačve, proslavio je krsnu slavu i veliki jubilej 130 godina od službe rodu i Bogu.

foto V.Mitrić

Svetkovinu je predvodio episkop šabački Jerotej, koji je, uz sasluženje mnoštva sveštenika, služio svetu arhijerejsku liturgiju, prerezao slavski kolač i čestitao slavu hrama, jubilej svetinje, uz prigodnu besedu.

Po običaju, episkopa su dočekali sveštenici i vernici, a prvu dobrodošlicu uputili su mu i uzeli blagoslov mališani, koji su posle liturgije i slavskog obreda izveli bogat program u duhu naše vere, tradicije i kulture.

Ovaj hram Boga živoga je svetinja za meštane Zminjaka, Petlovače Skrađana i okolnih sela, ali ga često posećuju i vernici sa svih srpskih strana. U tom delu Mačve odavno ne žive samo Mačvani, već i ljudi iz Azbukovice i drugih mesta Srbije, koji su ovde pronašli drugi zavičaj kao i znatan broj Srba sa prostora nekadašnje Jugoslavije, koji su se skućili u tom kraju. Saborno, svečano u molitvi i lepim razgovorima proslavili su slavu i jubilej bogomolje. 

Foto: V. Mitrić

Iz Kragujevca, iz Eparhije šumadijske, čiji je prvi vladika bio komšija iz Lešnice, Valerija Stefanović, došao je protojerej stavrofor Milić Marković, koji je sasluživao u liturgiji. Prota Milić, koji je čedo sela Petlovače, kako se moglo čuti, mada ne živi u zavičaju, uvek ga i duhovno i u svakom smislu nosi. Radovao se što služi u hramu gde je kršten i on i njegovi najmiliji. 

A, lepa bogomolja je i spomenik kulture, kako kažu stručnjaci"akarakterističan primer hramova građenih u stilu hanzenatike u Srbiji s kraja 19. veka. 

- Crkva je podignuta u venskom intervalu od 1890. do 1896. godine-zapisali su hroničari. - O godini izgradnje svedoči isklesan natpis na mermernoj ploči postavljenoj na zidu priprate, iznad glavnog ulaza. Podignuta o trošku crkvenom, zauzimanjem sveštenika Rajka Savića i Dimitrija Pavlovića i tutora Nikole Rakića iz Zminjaka. Osvetio ju je episkop Šabački Dimitrije 1899. godine.

Foto: V. Mitrić

Objekat je projektovan i sazidan u stilu hanzenatike koji je u to vreme bio vladajući stil u crkvenoj arhitekturi Srbije i srednje Evrope. Osnova je krstoobrazna sa kupolom na preseku krakova krsta, a plitka oltarska apsida u osnovi trostrana. Zapadna fasada ukrašena je portalom i velikom rozetom iznad. Rozeta je izvedena u kamenu sa ukrasom u obliku uvijene trake. Portal je natkriven manjim tremom sa dva stuba spojena lukom, izvedenim u opeci. Stubovi su isklesani u kamenu, imaju baze i kapitele.

Stablo stuba je u gornjim delovima dekorisano paralelnim vertikalnim kanelurama. Na severnoj i južnoj fasadi su po jedan veliki kvadrifor, na oltarskoj apsidi tri monofore, a na kupoli ih je ukupno osam. Svi prozorski otvori su lučno zavedeni. Posebno je obraćena pažnja na dekorativnost severne i južne kvadrifore. Obe su realizovane u kamenu, gde je posebna pažnja posvećena obradi vitkih i visokih stubića, koji dele prozorski otvor na četiri dela i koji su između sebe povezani u celinu lucima. Sve četiri fasade završavaju se zabatima, čiji oblici sugerišu oblik krovnih ravni građevine.

Foto: V. Mitrić

Na preseku krakova krsta uzdiže se izuzetno skladno uklopljena kupola u masu cele građevine. Postolje, tambur i kalota kupole prosto izranjaju iz građevine tako da čine neraskidivu celinu. Fasadne površine su ukrašene horizontalnim užim i širim poljima, koja se naizmenično smenjuju, i koja podražavaju srednjovekovni način zidanja u vizantijskoj srednjovekovnoj crkvenoj arhitekturi — naizmenično smenjivanje redova kamena i opeke.

Foto: V. Mitrić

Enterijer ovog spomenika kulture zahvaljujući svojoj krstoobraznoj osnovi vrlo je prostran i pregledan. Najprostiji deo je naos, iznad koga se uzdiže kupola, čija se konstrukcija direktno oslanja preko svodova na zidove građevine. Svod je polubačvast. Na zapadnom delu je trodelni prostor koji ima trojaku ulogu: male priprate, prostor za palionicu sveća i stepeništa koje vodi u galeriju. Oltarska apsida je manjih dimenzija, iznutra je polukružna, a spolja trostrana. Dve plitke niše na severnoj i južnoj strani imaju ulogu proskomidije i đakonikona.

Foto: V. Mitrić

Sudeći po ktitorskim natpisima na pojedinim ikonama, sadašnja ikonostasna pregrada nastala je 1939. godine. Pregrada je drvena, manjih dimenzija, sa ikonama koje su delo, najmanje trojice slikara. Većina ikona na ikonostasu je delo šabačkog slikara Stojana Čalića. Prestone ikone Isusa Hrista i Bogorodice verovatno su sačuvane sa starog ikonostasa i uz promenu dimenzija postavljene na sadašnji ikonostas.

Preporučujemo

Srbija

0 1

ČAČAK SE SPAJA SA MORAVSKIM KORIDOROM: Novom saobraćajnicom u Konjevićima, do kraja juna, direktno povezivanje grada

06. 06. 2026. u 07:00

Srbija

0 1

DEO ŠKOLSKOG PLAFONA PAO NA UČENIKA: Incident u Kikindi, povređen gimnazijalac

05. 06. 2026. u 22:28

Srbija

0 0

RONIOCI ČISTE ŠLjUNKARU: Akcija „Volim reku, a ti?“ u subotu i u Beloj Crkvi

05. 06. 2026. u 18:16

Srbija

0 0

SA GRAĐANIMA PRIČALI O EKOLOGIJI: U Vršcu obeležen Međunarodni dan zaštite životne sredine

05. 06. 2026. u 18:01

Pratite nas i putem iOS i android aplikacije