STRUČNJACI UPOZORAVAJU: Veliki mrmoljci izumiru u Srbiji

B. Borisavević

06. 11. 2020. u 14:38

СТРУЧЊАЦИ УПОЗОРАВАЈУ: Велики мрмољци изумиру у Србији

Foto: Biološki fakultet

TRI od četiri vrste mrmoljaka u našoj zemlji nalaze na ivici opstanka ili su u toj meri ugrožene da im preti izumiranje u budućnosti, upozoravaju stručnjaci sa Biološkog fakulteta Univerziteta u Beogradu.

Svako isušivanje ili zatrpavanje bara, mrtvaja, ili močvara, kao i promena prirodnog režima vodotokova izgradnjom brana ili minihidrocentrala, znači i nestanak čitavih populacija vodozemaca. Iako su veliki mrmoljci zakonski proglašeni strogo zaštićenim vrstama u Srbiji, ne postoji ni opšti plan niti konkretne mere za njihovu zaštitu i očuvanje.

Prema rečima prof. dr Ane Ivanović, sa Biološkog fakulteta u Beogradu, pre više od deset miliona godina, veliki mrmoljci, ili veliki vodenjaci kako se još nazivaju u nekim krajevima, naselili su Balkansko poluostrvo i močvare Panonske nizije. Ove tihe i skrivene životinje upletene su u narodna verovanja, mitove, vradžbine, i kao takvi, deo su naše narodne tradicije.

- Iako su veliki mrmoljci zakonski proglašeni strogo zaštićenim vrstama u Srbiji, ne postoji ni opšti plan niti konkretne mere za njihovu zaštitu i očuvanje - kaže profesorka Ivanović. - Prema zakonskim odredbama u našoj zemlji, svaka izmena prirodnih staništa podrazumeva prethodne studije i delatnosti koje omogućavaju opstanak biljnih i životinjskih vrsta, pre svega onih zakonom zaštićenih. Nažalost, kod nas se takve studije ne sprovode, tako da čitave populacije velikih mrmoljaka bivaju, zajedno sa svojim staništima, praktično preko noći zatrpane.

Ona ističe da se to desilo i prilikom izgradnje naftnog terminala i pruge Beograd-Budimpešta na desnoj obali Dunava, uz samu granicu Nacionalnog parka Fruška Gora. Naša sagovornica navodi da je prvi korak neophodan u efikasnoj zaštiti ovevrste vodozemaca - poznavanje detaljne distribucije vrste i stanja staništa koje vrsta naseljava. Biološki fakultet Univerziteta u Beogradu u saradnji sa Zavodom za zaštitu prirode Srbije intenzivno radi na popisivanju postojećih i prikupljanju novih podataka vezanih za distribuciju, stanje populacija i procenu ugroženosti biljnih i životinjskih vrsta i njihovih staništa, uključujući i velike mrmoljke. Međutim, podaci o prisustvu velikih mrmoljaka su i dalje oskudni, pre svega u Banatu, Bačkoj, Sremu, Šumadiji, Pomoravlju, severozapadnoj i zapadnoj Srbiji.

- Pomoću internet platforme i aplikacije za mobilni telefon Biologer, koja je razvijena od strane istraživača sa Univerziteta u Nišu i Beogradu, moguće je uneti podatke (fotografije, koordinate i vreme nalaza) za gljive, životinjske i biljne vrste koje naseljavaju Srbiju - kaže profesorka Ivanović. Na taj način građni mogu stupiti u kontakt sa stručnjacima koji se bave ovim grupama organizama.


IZGLED

Veliki mrmoljci po svom izgledu i veličini podsećaju na guštere. Dužina tela im dostiže i do 18 cm. Sa gornje, leđne strane obojeni su smeđe, smeđe-zeleno ili skoro crno. Bočne strane glave i bokovi tela prošarani su sitnim belim mrljama. Donja strana trupa je jarko obojena, žuto-narandžasta do narandžasto-crvena, i prošarana je tamnim mrljama. Za vreme parenja, mužjacima se duž leđa razvija raskošna kresta nazubljenog ruba. Posebno interesantno, ali i značajno za njihov opstanak je to što mrmoljci jedan deo života provode u vodi, a drugi na kopnu. U vodi se udvaraju i pare, tu ženke polažu jaja pažljivo ih uvijajući u podvodnu vegetaciju.

Pratite nas i putem iOS i android aplikacije

Komentari (2)

lemi

16.02.2021. 20:19

Zadnjeg sam na Klisi u Novom Sadu video pre oko 20 godina bila je bara u kojoj su ziveli iza Proleter fudbalskog kluba i onda se neko napravio pametan izgradio zid preko njihove bare... i Vise ih nema...