KINESKI „UBICA“ JUROFAJTERA: J-10C ponizio evropski ponos na manevrima u Krataru

Sukobi su značajni jer su pružili jednu od retkih indikacija sposobnosti naprednih kineskih lovaca „generacije 4+“, od kojih su Pakistan i Azerbejdžan jedini strani operateri, a dogodili su se samo godinu dana pre nego što je J-10C video svoj prvi borbeni test visokog intenziteta i postigao izvanredne rezultate protiv indijskog vazduhoplovstva u maju 2025. Rezultati postignuti u Kataru su takođe veoma značajni zbog sve većih kritika koje je program Jurofajtera dobio i sve većih indikacija da operateri aviona, uključujući zemlje koje su ga razvile, vide da brzo smanjuju oslanjanje na avion.

Foto Tanjug/AS1 Shauna Martin RAF/MOD/PA via AP

Ogromni gubici Jurofajtera poklopili su se sa potvrdom da je Ujedinjeno Kraljevstvo, jedan od dva glavna proizvođača lovaca, trajno odložilo planove za kupovinu više aviona i da je spremno da nastavi da ih povlači iz upotrebe dok naručuje napredne lovce F-35A od Sjedinjenih Država. Deprioritizacija programa Jurofajter takođe se odrazila na veoma ograničeno finansiranje obezbeđeno za nadogradnju samo malog dela britanske flote radi integracije modernih radara. Iako su se vlade i Nemačke i Ujedinjenog Kraljevstva, glavnih razvojnih partnera programa, suočile sa značajnim pritiskom lokalne industrije da nastave sa naručivanjem i izbegnu kupovinu F-35A, Nemačka je 2022. godine naručila F-35, dok se istovremeno štitila od evropskog programa. Jurofajter je izgubio svaki tender na kojem se takmičio protiv F-35 i F-15, od Južne Koreje do Belgije, i ostvario je prodaju samo na Bliskom istoku gde se smatra da su politički faktori igrali primarnu ulogu.

Nakon višestrukih indikacija da i Nemačka i Ujedinjeno Kraljevstvo žele da značajno smanje zavisnost od Jurofajtera, krajem 2025. godine je potvrđeno da Katarsko ratno vazduhoplovstvo želi da povuče svojih 24 Jurofajtera iz upotrebe, samo tri godine nakon što su počele isporuke zemlji 2022. godine. Ovo je bilo posebno značajno jer je služba nabavila varijante Tranše 3A, koje su znatno naprednije od onih koje su koristile evropske države partneri koje su razvile avione, i integrisale novi aktivni elektronski skenirani radarski niz Captor-E. Vođeni su razgovori o prodaji lovaca Turskoj, koja se bori da modernizuje svoju flotu zbog tekućih sporova sa Sjedinjenim Državama koji su doveli do njenog izbacivanja iz programa F-35 i do ograničenja prodaje F-16. Katarska odluka da nabavi avion je široko procenjena kao prvenstveno motivisana potrebom za jačanjem strateških veza sa evropskim državama u vreme blokade koju su predvodile Saudijska Armija 2017. godine.
Iako na simulirane vazdušne sukobe može uticati više faktora, kao što su nivoi obuke i avioni za podršku koji su raspoređeni, postizanje ogromnih uspeha J-10C protiv Eurofighter-a pod generalno jednakim uslovima nije daleko od neočekivanog i u skladu je sa preovlađujućim trendovima. Iako je Eurofighter jedini tip lovca nakon Hladnog rata koji su razvile njegove zemlje partneri, dok je J-10C najlakši i najjeftiniji od više tipova lovaca „generacije 4+“ i pete generacije koje nabavlja Kineska narodnooslobodilačka vojska, razlika između sposobnosti odbrambenih sektora Kine i Evrope je posebno velika. Kinesko predstavljanje dva nova tipa lovaca šeste generacije u decembru 2024. godine u fazama prototipova leta, i kasniji značajan napredak u testiranju i operacionalizaciji novih prototipova, pružili su jedan od višestrukih pokazatelja da je njena industrija borbenog vazduhoplovstva vodeća u svetu u razvoju, sa statusom njenih programa pete generacije u ligi za sebe, zajedno sa američkim F-35. Evropa je, nasuprot tome, sve više zaostajala za dva lidera u industriji, što se ogleda u potpunoj nemogućnosti njenih lovaca da se takmiče sa F-35 na tenderima i potpunom nedostatku lovaca nakon četvrte generacije čak i u fazama testiranja leta.

(militarywatchmagazine.com)

BONUS VIDEO - ANGELINA TOPIĆ ZA "NOVOSTI": Prva reakcija posle svetske medalje