KINA ĆE PRODATI J-35 I „UBITI“ F-35 NA TRŽIŠTU: Evo ko je su zemlje na listi kupaca!

Otkrivanje potpuno konfigurisanog aviona sa izvoznim oznakama smatra se pokazateljem kao pomak ka aktivnijim naporima za plasiranje ovog tipa lovca u inostranstvu. Prvi put je potvrđeno da je J-35 ušao u upotrebu i u Kineskom narodnooslobodilačkom vazduhoplovstvu i u Mornarici 2025. godine, služeći kao lakši pandan lovcu za vazdušnu nadmoć J-20 u prvoj službi, a kao lovac na nosačima aviona u drugoj. Izvozna varijanta posebno ima dizajn motora koji više podseća na varijantu na nosačima aviona, verovatno zbog zahteva klijenta.

Foto: Vikipedija CC4.0/中国新闻社

Trenutno su izvezena samo dva tipa lovaca pete generacije, uključujući američki F-35A koji je naručen za opremanje preko 20 službi širom sveta, i ruski Su-57 čije su prve dve jedinice isporučene Alžiru u novembru 2025. godine. U aprilu 2025. godine, ruski konglomerat za izvoz odbrambene opreme, Rosoboroneksport, potvrdio je da je više zemalja sada naručilo Su-57, a Indija, Severna Koreja, Iran i Vijetnam se smatraju najverovatnijim klijentima. Početkom februara, ruski ministar industrije i trgovine Anton Alihanov objavio je da su ugovori potpisani na Bliskom istoku, a Iran se smatra jedinim verovatnim klijentom u regionu. Široko se procenjuje da J-35 ima znatno bolji potencijal za borbu u vazduhu od F-35 ili Su-57, i sa ograničenom konkurencijom unutar svoje generacije, može ostvariti značajan napredak na globalnim tržištima.

U decembru 2025. godine, godišnji izveštaj Ministarstva rata SAD Kongresu o kineskim vojnim sposobnostima primetio je da među „zainteresovanim klijentima“ za J-35 su Egipat, Saudijska Arabija i Ujedinjeni Arapski Emirati. Ipak, značajan faktor koji ograničava izvozni potencijal J-35 jeste to što Kina nema utvrđenu poziciju na globalnim tržištima lovaca i nije izgradila vojne baze niti stekla političku ili ekonomsku moć koja bi joj omogućila da vrši pritisak na izvoz svojih aviona kao što su to učinile zemlje zapadnog sveta, a u manjoj meri i Rusija. Geopolitički faktori znače da će mnoge zemlje koje bi bile potencijalni klijenti za J-35, poput Tajlanda, Indonezije ili Egipta, verovatno biti odvraćene značajnim političkim pritiskom Zapada.

Izuzetno napredne sposobnosti J-35 i korišćenje mnogih tehnologija iz programa J-20 daju mu potencijal da potpuno transformiše ravnotežu snaga u vazduhu u bilo kom regionu u koji se izvozi. Sa Kinom koja je spremna da bude prva zemlja na svetu koja će naoružati lovce šeste generacije, i nakon što je premašila projekcije stručnjaka uspesima svog programa stelt lovaca J-20, ugled koji uživa njena industrija lovačkog vazduhoplovstva značajno je porastao u poslednjoj deceniji i u mnogim oblastima je bio neuporediv. U maju je objavljeno da je jedini strani operater lakog lovca J-10C „generacije 4+“, Pakistansko ratno vazduhoplovstvo, postiglo velike uspehe u obaranju više lovaca indijskog ratnovodstva, uključujući jedan do četiri novonabavljena francuska Rafala, što je dodatno podiglo ugled kineskih proizvoda borbenog vazduhoplovstva.
Vodeći potencijalni klijenti za J-35 mogu biti Alžir, Pakistan i Indonezija, dok su klijenti među ekonomski razvijenim zemljama malobrojni iz političkih razloga. Broj zemalja koje su u mogućnosti da priušte avion i sposobne da se odupru zapadnom pritisku ostaje mali. Iako je Ministarstvo rata SAD predvidelo moguću prodaju arapskom svetu, politički faktori, uključujući kontinuirani pritisak Zapada, ekonomsku krizu arapskih zemalja Zaliva i sada veće oslanjanje na zapadnu vojnu zaštitu zbog izbijanja rata sa Iranom, znače da je mogućnost većeg proboja na tržišta Bliskog istoka i dalje ograničena. Program J-35 će verovatno ilustrovati da su politički faktori, a ne napredne mogućnosti, primarni faktor uspeha borbenih aviona na globalnim tržištima, pri čemu ograničeno korišćenje uticaja i primena pritiska Kine u inostranstvu znači da, iako je njen lovac u mnogim aspektima najsposobniji na izvoznim tržištima, njen tržišni udeo će verovatno ostati ograničen.

militarywatchmagazine.com

BONUS VIDEO - ANGELINA TOPIĆ ZA "NOVOSTI": Prva reakcija posle svetske medalje