HRVATSKA MOŽE DA OČEKUJE JOŠ TORNADA Klimatolog objašnjava: Biće sve više ekstremnih događaja

Novosti Onlajn

20. 07. 2023. u 18:09

IAKO su meteorolozi upozoravali na promenu vremena, silina jučerašnjeg nezapamćenog nevremena šokirala je Zagreb i istočni dio Hrvatske.

Foto: Printskrin/Tviter/ Zachary Hall

Četvoro ljudi je umrlo, više od 2.000 je povređeno, a materijalna šteta se još sabira. Ali, sudeći prema rečima klimatologa, ovakvi slučajevi u Hrvatskoj mogli bi biti sve učestaliji, a mogu se očekviati i tornada piše index.hr.

Udari vetra bili su i do 180 km/h.

Grmljavinska nevremena praćena snažnim vetrom i gradom nisu neobična pojava tokom letnih mjeseci u Hrvatskoj. Ali, jučerašnje nevreme iza sebe je ostavilo i tri poginule osobe koje su život izgubile nakon što se od siline vetra na njih srušilo drveće. Život je izgubio i vatrogasac iz Slavonije prilikom saniranja štete nakon oluje.

Oluja je u Hrvatsku iz Slovenije doputovala velikom brzinom krećući se oko 70 km/h. Zagrebačko područje tako je pogođeno vetrovima brzine 90-115 km/h, dok je na istoku Hrvatsje vetar dodatno ojačao, pa je tako u Slavonskom Brodu dosegao udare jače od 120 km/h, a u Županji čak 180 km/h.

Hrvatska nije navikla na ovakvo ekstremno vreme koje odnosi ljudske živote pa se sve više postavlja pitanje stoje li iza ovakvih naleta oluja klimatske promene. O nastanku ove oluje i klimatskim promenama na koje klimatolozi posebno upozoravaju poslednjih nekoliko godina pričao je Branko Grisogono, klimatolog, geofizičar i profesor na zagrebačkom Prirodoslovno-matematičkom fakultetu. On kaže da je jučerašnje nevreme vrlo verovatno posledica upravo klimatskih promena.

- Može se reći da je verovatno posledica klimatskih promena, ali za sigurnost takve tvrdnje nužno je provesti dodatna istraživanja. U principu, niti jedan pojedini događaj ne može se a priori pridružiti recentnim klimatskim promenama. S druge strane, postoje statističke i modelarne metode da to dokažu ili opovrgnu, ali za to je potreban dodatan rad i trud - kaže on.

Slično nevreme se desilo i 2008.

Kako dodaje, jučerašnje nevreme je presedan za Slavoniju i centralnu Hrvatsku, ali je donekle slično nevreme zadesilo Zagorje i šire područje Krapine 2008. godine kada se pojavio takozvani superćelijski kumulonimbus koji je porušio drveće, pokidao krovove i uništio većinu useva gradom veličine lešnjaka do manjih oraha.

- Jučer je bilo nevreme nalik tome, s tim da se juče dogodio koktel konvektivnih oluja koje je teško staviti u jednu fioku jer je sistem prelazio iz jednog režima ponašanja u drugi. U početku je to bio mezoskalni konvektivni sistem koji je u svojoj najjačoj fazi u svom južnom delu pokazao i značajne osobine superćelijskog kumulonimbusa.

- To je jedina konvektivna oluja koja proizvodi vlastitu rotaciju i na visini ima dovoljno jak vetar da razdvoji silazne i uzlazne struje tako da se one ne mešaju. To je donekle slično srcu i strujanju krvi u aortama, venama, komorama i pretkomorama tako da nema mešanja krvi, što takvom stvorenju omogućava da du#e opstane - slikovito je pojasnio Grisogono.

Biće sve više ekstremnih događaja

Velik broj ljudi jučer je snimio pijavice, a Grisogono kaže da one poslednjih godina i jesu i nisu postale češće.

- U sve toplijoj klimi ima sve više potencijalne toplotne energije koja se onda nužno pretvara u kinetičku odnosno vetar, turbulenciju i tako dalje jer svaki sistem želi da pređe u minimum potencijalne energije, odnosno isprazni se, a to je sve češća i žešća klimatska pojava u energetski jačem klimatskom sistemu.

- S druge strane, ljudi danas imaju kamere, telefone i bolju meteorološku opremu nego što su imali pre 50 godina pa zato i zbog tehnologije raste verovatnost o učestalijim svedočenjima pijavica - objašnjava on.

Na pitanje šta sve dolazi s energetski jačim klimatskim sistemom, Grisogono pojašnjava da nas u bliskoj budućnosti očekuju sve češće izmene ekstremnih događaja te da će, zbog učestalih oscilacija, značaj prosečnih temperatura biti sve manji.

- Antropogeno delovanje na klimu je više nego očigledno. Čovek je odgovoran za sve viši energetski nivo klimatskog sistema koji uključuje okeane, tlo i atmosferu i što je više energije u sistemu, češće su izmene ekstremnih događaja, dok uobičajeni proseci sve manje znače. Takav sistem također donosi smanjenje biološke raznolikosti, nove bolesti, jače vazdušno, morsko i ostalo onečišćenje - objašnjava Grisogono.

"Hrvatska može očekivati i tornada"

Grisogono objašnjava kako statistika superćelijskog kumulonimbusa kaže da takvi sistemi kao posledicu imaju nekoliko ljudskih žrtava.

- Superćelijski kumulonimbusi su ujedno i glavni, odnosno vodeći generatori tornada i pijavica. U Hrvatskoj možemo očekivati tornado. Češka, Španija i brojne druge evropske države su ih imale i to nekih 20 odsto slabije nego u SAD-u.

- To su ekstremni događaji, a krajnji ekstremi nikako nisu normalna pojava. U Hrvatskoj možemo očekivati tornado, ne ove nedelje ili meseca, ali statistički gledano počeće se pojavljivati u kasno proleće, leto ili ranu jesen - kaže on.

BONUS VIDEO: Zastrašujući prizor iznad Topole

(Telegraf)

Pogledajte više