KNJIŽEVNI KRITIČARI BIRAJU KNJIGU GODINE (10): Odluka pada u finišu glasanja

MIĆO CVIJETIĆ (Beograd)

1. DUH I DAH BEOGRADA, Mirko Magarašević ("Akademska knjiga")
2. PUT U HUM, Gojko Đogo (SKZ)
3. FILATELIST, Nebojša Lapčević (NB "Stefan Prvovenčani")
4. SRPSKI PESNIK. MILAN RAKIĆ I KOSOVO, Jovan Pejčić(Fondacija Grupa sever)
5. MOJA KNjIŽEVNA AVLIJA, Raša Perić (autorsko izdanje)

KNjIGA M. Magaraševića je dragocena sinteza građe izuzetnog istraživača, tumača i kritičkog posmatrača kako se u ovom dobu urušava srpska prestonica. Za koju je on višestruko intimno vezan, korenima porekla i vlastitim životom. Duboko promišljena i umna Đogova knjiga, osobeno je i složeno pesničko zaveštanje hercegovačkog i svesrpskog nadahnuća. Filigranski iskazan odnos sa precima, molitve, bdenja, ispovesti, oporuke, zapisi, vapaji i jetke invektive. I nova knjiga legitimiše N. Lapčevića kao pesnika prepoznatljivog pevanja i poetike. Izuzetne imaginacije i stvaralačke erudicije. U njoj su izvorni artefakti poštanskih markica, sa beskrajnim poljem duhovnih i emotivnih naboja i podsticaja. Na osnovama strasnog istraživačkog zanosa nastala je kompozitna knjiga J. Pejčića, čiji je centralni deo obimna studija o Rakićevoj diplomatskoj i pesničkoj misiji na Kosovu.  R. Perić u pesničkoj knjizi prinavlja svoje već prepoznatljivo duboko poniranje u duhovne sfere ljudskog postojanja. Refleksijama na duhovna i emotivna stanja, na epifanije zanosa ne samo zavičajnih predela.

* * * * * * * * *

VALENTINA PITULIĆ (Kosovska Mitrovica)

1. PLAVA MEDUZA, Bratislav R. Milanović (SKZ)

B. MILANOVIĆ u zbirci poezije u ispovednom tonu iscrtava lirsku mapu ljubavi, grčkih bogova, zemlje, vina i otadžbine koja odoleva istorijskim (ne)prilikama. A. Anušić, na fonu simbola narodne tradicije i modernog izraza, piše poeziju koja, u stalnom kontrastu sa prošlim i sadašnjim vremenom, predstavlja odraz piščevog dubokog doživljaja predela i ljudi koji su ostavili trag u istorijskim previranjima.

Pesnik B. Matić kroz poetizaciju toponima, srpskih muških imena, kao asocijacije na kult junaka, na fonu narodne tradicije piše o temeljnim vrednostima narodnog trajanja. N. Lapčević se poigrava rečima, slikama, iseckanim predelima životne mape koje su usmeravale lirski subjekt ka vanvremenskim vrednostima koje čine život. U lirskom poigravanju spaja gradove, ulice, ljude, izmaštene predele i smešta ih u mozaik filatelijskih poigravanja. S. Radulović u zbirci pesama ulazi u svet transcendencije i na fonu tradicije i teološkog promišljanja smešta glas bogotražitelja kao "glas vapijućeg u pustinji".

* * * * * * * * *

NEBOJŠA LAZIĆ (Beograd)

1. SRPSKI PESNIK. MILAN RAKIĆ I KOSOVO, Jovan Pejčić(Fondacija Grupa sever)
2. DOBRA LEPOTA. ANDRIĆEV SVET, Gorana Raičević ("Akademska knjiga")
3. TRANSMUZIKALIZACIJA TEKSTA: MUZIKA SRPSKE MODERNISTIČKE KNjIŽEVNOSTI, Mina Đurić (Savez slavističkih društava)
4. PLAVA MEDUZA, Bratislav R. Milanović (SKZ)
5. NASAMO, Milunika Mitrović (NB "Stefan Prvovenčani")

O POSVEĆENOSTI J. Pejčića ličnosti i pesničkom stvaranju Milana Rakića svedoči i ova četvrta knjiga posvećena odnosu srpskog pesnika prema, onda i sada, okupiranom Kosovu.

G. Raičević nas je prijatno iznenadila, ogledom o Ivi Andriću. Minuciozno istražuje najvažnije odlike Andrićevog proznog zaveštanja: etička, estetička i pitanja identiteta, individualnog i kolektivnog. U studiji, koja će, ubeđeni smo, s vremenom samo dobijati na značaju, M. Đurić je proučavala muzičke slojeve pisaca u rasponu od V. Ilića, preko kritičara B. Popovića i J. Skerlića, pa do I. Sekulić i M. Nastasijevića. Drevne pesničke motive - ljubav, prolaznost i smrt - B. Milanović boji osobenim doživljajem i pažljivim izborom reči, što dovodi do harmoničnih pesničkih slika umreženih u pesme.

Pesnička zbirka M. Mitrović vodi čitaoca kroz složene poetičke meandre sve do samog kraja. Umesto da u naslovu koristi imenicu ili zamenicu, iskoristila je prilog, a prilog je zavisna, pomoćna reč.

* * * * * * * * *

VIKTOR ŠKORIĆ (Novo Mileševo)

1. KAKO POSTAJEMO ONO ŠTO SMO POSTALI, Vladimir Petrović ("Akademska knjiga")
2. KOLjKA I SAŠENjKA, Uglješa Šajtinac ("Arhipelag")
3. TEFERIČ NA SLAVIJI, Sanja Savić Milosavljević ("Bedem")
4. OLIVERA UČI NEMAČKI, Jadranka Milenković (Zavod za udžbenike i nastavna sredstva Istočno Novo Sarajevo)
5. DUH I DAH BEOGRADA, Mirko Magarašević ("Akademska knjiga")

IAKO svojom vremenskom inverzijom sugeriše postmodernističku neuhvatljivost, knjiga pripovedaka V. Petrovića u novom dobu neguje andrićevsku istoriografičnost i pedantnost u jeziku i stilu. Knjiga S. S. Milosavljević smeštena na relaciji Beograd-Višegrad - što svakako nije slučajno - osvežavajuća je pojava koja najavljuje njene nove književne poduhvate. Dok njegovi eseji-priče orbitiraju oko poznatih ličnosti književnosti, M. Magarašević nam pripoveda o istoriji jednog grada očima njegovih nekadašnjih suvremenika. O eseju kao glavnoj književnoj "građi" moglo bi se govoriti i za knjigu J. Milenković koja produbljuje njene opsesivne teme. Knjiga U. Šajtinca vraća nas na poznati banatski milje ovog pisca, u svet smešten između stvarnosti i fikcije, fikcije književnosti i iz svakodnevice.