NASLEĐE KOJE ŽIVI: "Dani evropske baštine" otvaraju vrata prošlosti

Manifestacija „Dani evropske baštine” ima cilj da građanima približi značaj istorijskih lokaliteta, muzeja i spomenika, ali i upoznavanje sa nematerijalnom baštinom – običajima, tradicijom, zanatima i umetnošću kroz vekove, sve ono što čini identitet jednog naroda. Ovi dani kulture su pokrenuti još 1985. godine, a u njima danas učestvuje više od 50 zemalja, među njima i Srbija. Tokom trajanja manifestacije brojne kulturne institucije otvaraju svoja vrata, neke i besplatno, organizuju se vođene ture, različita predavanja i koncerti.

U Srbiji se Dani evropske baštine obeležavaju od 2002. godine pod pokroviteljstvom Ministarstva kulture, a svake godine manifestacija ima temu koja povezuje zemlje učesnice.

Tema ovogodišnje manifestacije bila je „Arhitektonska baština: prozor u prošlost, vrata u budućnost”, što je idealno opisalo suštinu programa koji je obuhvatio čitav grad. Arhitektura je predstavljena ne samo kao svedok epoha, već i kao živi deo svakodnevnog života Beograđana – most između sadašnjosti, prošlosti i budućnosti. Tako su u periodu od 19. septembra do 1. oktobra brojna gradska zdanja, istorijske kuće, zgrade pod zaštitom i legati, koji inače nisu dostupni javnosti, bili otvoreni. Građani su imali priliku da ih obiđu uz stručno vođenje i da kroz priče istoričara umetnosti i kustosa saznaju kako su nastajale, kakav su značaj imale kroz istoriju i šta nama znače danas.

Grad kao učionica istorije

Poseban deo programa činile su šetnje kroz gradske delove koji su oblikovali identitet Beograda. Ture su vođene ulicama Dorćola, Vračara i Topčiderskog brda, gde su posetioci mogli da vide i ona manje poznata arhitektonska svedočanstva prošlih vremena – fasade, detalje na prozorima starih kuća, natpise iz doba Kraljevine Srbije. U muzejima i galerijama organizovane su tematske izložbe posvećene očuvanju kulturnih dobara i obnovi arhitektonskih spomenika. Posebnu pažnju privukla je šetnja pod nazivom „Tri zdanja Narodnog muzeja“ koja je obuhvatala obilazak i priču o zgradama Muzeja Vuka i Dositeja, jedan od najstarijih sačuvanih stambenih objakata u Beogradu; Galeriju fresaka, sagrađenu na mestu nekadašnje sinagoge i samog Narodnog muzeja čija se zgrada ubraja u najlepše palate Srbije s početka 20. veka.

Narodna biblioteka Srbije organizivala je izložbu na kojoj su posetioci mogli da vide spaljene knjige pronađene na zgarištu Kosančićevog venca na kome je biblioteka nestala u bombardovanju 6. aprila 1941. godine. Vrata svoje impozantne zgrade otvorila je i Narodna banka Srbije, nudeći građanima razgledanje stalne posatavke o istoriji novca i samoj arhitekturi objekta iz 19. veka.

Ono što posebno izdvaja ovu manifestaciju jeste njena uključenost građana. U opštinama Zemun, Savski venac, Grocka i Palilula organizovane su radionice za decu, predavanja o starim zanatima i likovni programi koji su spajali lokalnu zajednicu.

"Dani evropske baštine" nisu samo nostalgičan pogled unazad. Njihova suština je upravo u dijalogu prošlosti i sadašnjosti. Tražili su se odgovorili na pitanja kako stara arhitektura može da živi u savremenom dobu.

Otvaranjem vrata muzeja, biblioteka, legata i arhiva širom grada podsetili smo se toga koliko je važno da čuvamo nasleđe koje nas povezuju sa prošlošču, ali time i inspiriše da gradimo budućnost u kojoj kultura i istorija imaju svoje zasluženo mesto.