DA u sve što radi nije unosila emociju, ne bi nju teatrolozi podigli na pijedestal "neprevaziđene tragetkinje". Milka Aleksić Grgurova (Sombor, 1840. - Beograd, 1924), bila je primadona teatarske scene u Novom Sadu i Beogradu, glumica koju su pisci toliko poštovali da su specijalno za nju uloge pisali, a kritičari i publika nazivali su je "srpskom Sarom Bernar".

Milkinu glumačku biografiju krasi 500 pozorišnih uloga koje su ovenčane mnogim nagradama. Bila je heroina i na pozorišnoj i na životnoj sceni. I u sve je ulazila srcem. Govorila je: "Čuvajte se da igrate kada vam srce ne igra!"

Rođena je u Somboru kao najstarije od troje dece, u imućnoj trgovačkoj porodici, koja je potekla sa salaša Lalić, nadomak Sombora. Od ranog detinjstva je učila da svira klavir, izučavala je nemački i francuski jezik i iskazivala veliko zanimanje za pozorište i knjigu.

Docnije, kao slavna glumica, govorila je da je slutila da će gluma biti njen život još u njenim ranim godinama, dok je okupljala svoje drugarice i učila ih da deklamuju pesme Jovana Subotića, srpskog pesnika, advokata i političara. U Somboru je završila osnovnu školu, a potom je tri godine provela u Ženskom zavodu za vaspitanje, gde su se mlade devojke učile lepom ponašanju, plesu i vođenju konverzacije.

Pročitajte još - I Sara Bernar "merkala" Teslu

Vratila se kući u 15. godini, u vreme kada je njen otac Sava naglo počeo da gubi posed i trgovine na svom imenu. Porodica se iznenada našla na ivici siromaštva. Jedino rešenje bila je prodaja kuće u Somboru.

Za porodični dom Grgurovih zainteresovao se bogati trgovac Matić iz Sremskih Karlovaca. No, nije on "bacio oko" samo na kuću, već i na šesnaestogodišnju plavokosu, plavooku i stasitu Milku. Kada je Matić zatražio njenu ruku, Milkin otac je pristao. Ljubavi tu nije bilo. Ne sa Milkine strane.

U živopisnoj varoši Sremskim Karlovcima, a u nesrećnom braku sa arogantnim suprugom, provela je tri godine. Jedina radost bila je novorođena kćerka Evica. Kako je bračni život bio sve nepodnošljiviji, sa detetom se vratila roditeljima na porodični salaš u Laliću.

Njena lepota i gracioznost nisu promakle somborskom trgovcu Vasiliju Kolaroviću, te je njenim roditeljima uputio zamolbu da joj dozvole učešće u predstavi tek osnovane amaterske glumačke družine. Milka je u predstavi bila vrlo zapažena. Darovitu Somborku na sceni je primetio i Jovan Đorđević, nekadašnji somborski županijski pisar, docniji književnik i autor himne "Bože, pravde", koji je1861. godine u Srpskoj Atini osnovao Srpsko narodno pozorište.

Milka (u sredini) sa glumcima na rođendanu Davorina Jenka Foto Milan Jovanović

Članica novosadskog ansambla Milka je postala 1864. godine, kada je bila dvadesettrogodišnjakinja. Ovaj naš najstariji profesionalni teatar u to vreme gostovao je po mnogim varošima Austrougarske, a Milka je debitovala u Vinkovcima 19. jula 1864. ulogom Ljubice u komadu "Mejrema" Matije Bana, koji je u to vreme smatran našim Šekspirom. Potom je igrala Anu u Subotićevoj tragediji "Nemanja", pa Čučuk Stanu u Dragišićevom komadu "Hajduk Veljko".

Pročitajte još - Priče iz Vojvodine: Sin trgovca smislio logiku

Jedna od prelomnih godina bila je 1868, kada je SNP gostovao u Beogradu. Knez Mihailo, oduševljen novosadskim glumcima, poziva Jovana Đorđevića da i u Srbiji osnuje stalno pozorište. Prihvatajući poziv kao čast i izazov, Đorđević sa sobom odvodi polovinu novosadskog ansambla, uključujući i Grgurovu. Postala je primadona Narodnog pozorišta, u kojem će glumiti naredne 34 godine.

U vreme srpsko-turskog rata 1876. bila je bolničarka, te je zbog požrtvovanosti nagrađena medaljom Crvenog krsta. Udala se drugi put 1882. Ovoga puta za bivšeg ruskog pukovnika Konstantina Aleksića. Bio je to skladan brak, u kojem je suprug Milku podržavao i hrabrio u njenoj glumačkoj karijeri, ali i kada se odvažila da počne da piše i objavljuje priče, putopise i nekrologe u "Brankovom kolu", "Zori", "Domaćici", Luči...

Upokojila se 25. marta 1924. u Beogradu, u svom skromnom sobičku u dvorištu zdanja Narodnog pozorišta. Sveštenstvo na opelu u beogradskoj Vaznesenjskoj crkvi predvodio je srpski patrijarh Dimitrije.

Milka Grgurov CRTEŽ - Kreslil K. Maixner

Tužna povorka zastala je pred Narodnim pozorištem, sa čijeg se balkona besedom, posvećenom odlazećoj primadoni, oprostio tadašnji upravnik. Nad njenom humkom oproštajne reči izgovorio je general Stevan Hadžić, lični izaslanik kralja Aleksandra. Počiva na Novom groblju pored svog supruga Konstantina Aleksića.

KRALjIČIN DAR I TOPLO PISMO

POVODOM 25-godišnjice Milkinog teatarskog rada, 1890. godine srpska kraljica Natalija poslala joj je svojeručno pismo: "Čestitajući Vam dan Vašeg jubileja, ja samo želim to da još dugo vremena budemo imali zadovoljstvo da Vam se divimo." Kuriozitet je da je u tragediji "Fedora" Viktorijena Sardua, Grgurova glavnu rolu igrala u haljini kraljice Natalije.

OČARANI NUŠIĆ

VELIKO priznanje bile su i reči Branislava Nušića: "Ponos naše scene, pred čijom je pojavom svako mlado srce zatreperilo, čija je reč sa pozornice zvonila kao kristalno zvono, čija je igra izazivala duboko uzbuđenje i čiji je krik potresao dušine dubine!"

Narodno pozorište u Beogradu Foto www.Sećanja.com.