PRED srpskom javnošću prvi put su putopisi "Putevima Balkana" Karađorđevog praunuka princa Božidara Karađorđevića (1862-1908) prevedeni sa francuskog. Zemljom predaka, putovao je tajno, pod lažnim imenima, pasošima i svim dokumentima tog, u Srbiji međudinastički i uopšte politički rizičnog doba. I sa ljudima razgovarao.

Božidarov otac Đorđe bio je sin Alekse, Karađorđevog prvenca. Sa majčine strane, Božidar "vuče" poreklo od Miše Anastasijevića, magnata i dobrotvora svog doba, koji je svoju ćerku Saru udao za Đorđa, pretendenta na srpski presto. Ali, Svetoandrejska skupština vraća Obrenoviće na tron, a Karađorđevići idu u egzil.

BOŽIDAROVE putopise izdala je Biblioteka "Braća Nastasijević" u Gornjem Milanovcu, u svojoj ediciji "Srbija i Balkan", čiji urednik je Dejan Acović, klasični filolog i bibliotekar Naučnog odeljenja i Strane knjige, a putopise iz pera jednog princa prevela je filolog Sandra Tripković, master francuskog jezika.

Pročitajte još: Nepoznati Karađorđevi naslednici

- Božidar nije imao dinastičke pretenzije. Odmalena su ga interesovale književnost i umetnost. Završio je francuski Licej Louis le Grand, Pravni fakultet 1883. Istovremeno pohađa časove slikarstva i gravire na Umetničkoj akademiji. U teškim vremenima, porodicu je izdržavao umetničkom obradom drveta, bakra i dragocenih metala, ne trudeći se da prikrije svoju bedu. Uvek je isticao da je ponosan što zarađuje za život kao običan radnik. Tečno je govorio srpski, ruski, nemački i engleski, služio se italijanskim i mađarskim, a pisao je na francuskom. Sve te vrline i veštine njegovo delo čine sjajnim za čitanje i izazovnim za prevođenje - priča Sandra Tripković o tom neobičnom princu.

ZAVEŠTANjE MAJKE PRINC Božidar preminuo je u Versaju, a celokupnu njegovu biblioteku majka Sarka ustupila je Univerzitetskoj biblioteci u Beogradu, a pojedini njegovi rukopisi čuvaju se u Narodnoj biblioteci Srbije.

PUTOVAO je Srbijom i po svetskim meridijanima kao "najobičniji" čovek, železnicom i karavanima, spavao u svratištima, često pod vedrim nebom. Osim perom, ljude, prilike i predele ovekovečio je i kao slikar. U francuskoj periodici objavio je putopise o Balkanu i Skandinaviji. Najduži putopis uradio je na indijskom potkontinentu, gde obraća pažnju na svaki aspekt života, uz mnoge opasnosti. U zbirci "Putevima Balkana" su zapažanja sa putovanja po Srbiji, Hrvatskoj, Bosni, Albaniji i Crnoj Gori i sa posete Svetoj Gori.

Pročitajte još: Otvorena izložba Jelisavete Karađorđević u Kruševcu

Princ Božidar Karađorđević - Foto Fond Villiam Ritter

- Kroz salon Karađorđevića u Parizu prolazili su pisci, kompozitori, pripadnici društvene elite. Božidar je bio u kontaktu sa Sili Pridomom, Fransoa Kopeom, Pjerom Lotijem, Žilom Masneom, Žilijetom Adam, Marijom Baškircevom... Baš Marija, iz ukrajinske aristokratske porodice, bila je najvažnija žena u Božidarovom životu, ali je umrla od tuberkuloze. Rečenicom "Bojidar est amoureux de moi" (Božidar je zaljubljen u mene), ona u "Cahiers Inedits" prikazuje njihov odnos - objašnjava Dejan Acović.

LAMARTIN

NA više mesta u Evropi prepričava se anegdota sa Lamartinom, gorostasom francuske poezije, koji je držeći maloga Božidara u krilu, rekao: "O, kakav si mi ti Karađorđe, sa tom plavom kosicom." To je vreme od 1869. otkako Božidar kao dete sa svojom porodicom živi u egzilu u Parizu, a jeseni i zime provodi u Nici, Truvilu, Bag Gaštajnu i Ženevi.

SLOM PARISKE KOMUNE

OVA grana stabla Karađorđevića doživela je (nemački i interno francuski) slom Pariske komune 1871. godine. Zatim se najviše vezuje za Nicu pa opet za Pariz.