AVANTURA I HODOČAŠĆE: Poklonički krug stjeničkom Svetom gorom

MONUMENTALNI kameni bedem Stjenika na ozeleneloj Jelici ostavlja dubok utisak na posetioce koji monaškom i pokloničkom stazom kroz klisuru bistre planinske reke Banjice dođu do srednjovekovnog manastira Stjenik skrivenog u dubokoj planinskoj kotlini. Nekada su tim skrovitim i bajkovitim putićem do svetinje, koji se uzdiže nad srebrnim rečnim tragom dolazile kolone vernika iz dragačevskog i čačanskog kraja, naročito na velike verske praznike.

Oni su verovali da će doživeti ili bar posvedočiti o čudima koja su se, po predanju, često dešavala u manastiru (više puta porušen od Osmanlija), kao i na obližnjem vrelu čudotvorne vode zvanom Svetinja. Taj, kako bi rekli, poklonički turizam održao se sve do danas, o čemu svedoče mnogobrojni darovi zahvalnosti oko sarkofaga Svetog Jovana Lešjanskog Stjeničkog u manastirskoj crkvi.

Ovaj svetitelj bio je isposnik sinait-isihasta koji je početkom 15. veka iz manastira Lešje u Resavskoj svetoj gori došao na jedini vrletni deo pitome Jelice, koja se nadnosi nad čačanskom i dragačevskom dolinom.

- Iznad manastira Stjenika nalazi se dug venac stena sa svojim pećinama-isposnicama u kojima su živeli monasi isposnici i prepisivači knjiga. Takav posao radili su i monasi u manastiru gde je bila škola i pisarnice. Sve te pećine kao i manastir imali su isti naziv Stjenik, a ponekad i Istnik ili Istočnik, zbog jakog izvora svete vode koji je narod prozvao Svetinja - zabeležio je arhimandrit Jovan Radosavljević.

Stjenik, koji je po predanju zadužbina Mrnjavčevića, bio je metoh većeg manastira u Ježevici, a oba su još pre pada despotovine Osmanlije rušile i pljačkale.

- Manastir Ježevica bio je porušen 1452. a Stjenik će na Svetu trojicu 6. juna 1462. još gora sudbina snaći, kad će biti konačno uništen i spaljen sa prepodobnim mučenikom igumanom Jovanom Lešjanskim i Stjeničkim i celim njegovim bratstvom, a možda i s narodom srpskim koji se u manastiru zadesio - navodi arhimandrit Jovan.

Mošti mučenika, iako zatrpane kamenom, nisu zaboravljene. One su postale privlačne kao magnet za poklonike koji su nastavili da dolaze skrivenim stazama na zgarište svetinje, izvor i pećinsku crkvu skrivenu u stenama. Po legendama ogaravljeni temelji crkve su odisali prijatnim mirisom, a na ovim mestima su se dešavala čudesna isceljenja.

Danas do Stjenika poklonici češće dolaze asfaltnim putem iz pitomog Ježevca, ali prelepa hodočasnička staza nije zapuštena. Nju i dalje prohodnom, uređenom i obeleženom održavaju planinari. Zahvaljujući Dragoljubu Uroševiću, vodiču čačanskog Kablara, reporteri "Novosti" upoznali su ceo poklonički krug pod stjeničkim kršem koji je svojevrsna Sveta gora, kojom danas pešače i vernici i radoznaliji izletnici.

Krug počinje od pešačkog putokaza u Ježevici i putem kroz bujne voćnjake sela Banjice, i vodi do izvora mineralne vode na početku klisure ka manastiru. Odatle se za nešto više od pola sata stiže do stjeničke crkve od koje je potrebno deset minuta do izvora Svetinja. Malo više napora je potrebno da se popne do staze koja strmo uzbrdo vodi do stenovitog zida Stjenika i utabanog putića do velike pećinske crkve i male isposnice. Zasada, dok se ne postave sajle za obezbeđenje, samo najhrabriji i najveštiji se penju do prirodnog fenomena "prozorca" - otvora na litici Stjenika gde su tihovali isposnici. Odatle se stazom brzo stiže do asfalta i putokaza ka manastiru gde se stjenički krug zatvara.

ČUDOTVORNI SLAPOVI

SLAPOVI rečice Svetinje smatrani su jednako lekovitim kao i voda iz vrela kod njih, pa su sve donedavno, naročito u vreme velikih praznika, ljudi u njoj kupali verujući da će biti isceljeni i duševno i telesno. Posle kupanja bi oblačili novu odeću, a staru bi ostavljali, verujući da će njom ostati i sve muke koje su ih dotad morile.

Zabranjeno preuzimanje fotografija bez saglasnosti redakcije "Večernjih Novosti"