NEKOLIKO desetina nadgrobnika i krajputaša, te spomenik junacima Javorskog rata i majoru Iliću, ispod Vasilijinog vrha, konačno su "progledali" iz visoke trave. Namernici sada mogu lakše da priđu, poklone se senima ratnika, zapale sveću i poljube beli obelisk...

Rukave su zasukali, travu pokosili i uredili prostor oko belega - onoliko koliko su stigli između dva naleta kiše - arhimandrit Makarije, iguman manastira Dubnica u Božetićima, i dvojica posetilaca ove svetinje: Zoran Rašković iz Beograda i Zvonko Milovanović iz Prijepolja.

- Uoči Preobraženja prvi put sam bio na Javoru i iznenadio se nemarom prema tim belezima, time da se niko ne seti da ukloni korov, a da ne govorim o ogradi ili uređenju Karađorđeva šanca - kaže Zoran Rašković, potomak starovlaške loze knezova Raškovića.

I, zaista, stari monah Makarije u više navrata je uzalud opominjao meštane podjavorskih sela - i sa novovaroške, i iz ivanjičke opštine, na čijoj teritoriji je ova ambijentalno-istorijska celina - da brinu o spomen-obeležju ispod najvišeg javorskog visa. Najčešće je dobijao odgovore da je to briga Mesne zajednice Kušići i tamošnje škole koja nosi ime majora Ilića.

- Ovo je svetinja, pa su greh i sramota to kako se odnosimo prema grobovima i belezima ratnika, koji su ovde položili živote braneći slobodu i ognjišta Starog Vlaha i Srbije pre gotovo 14 decenija u Javorskom ratu, ali i odbrani pri povlačenju Srpske vojske 1915. Svaki kamen ovde je bio busija, na svakom visu je šanac, nema stope zemlje koja nije natopljena krvlju - i danas opominje iguman.

LEGENDA

MAJOR Mihailo Ilić (1845 - 1876), komandant Druge užičke brigade rodom iz Jagodine, odbijajući naredbu da se povuče i oslanjajući se na prirodne tvrđave - Čemernicu i Mučanj - u leto 1876. sprečio je prodor Turaka sa Javora u dolinu Zapadne Morave.