Carevi u kamenu

TOKOM arheoloških istraživanja kompleksa Carske palate Sirmijum u Sremskoj Mitrovici, koja su započela 2002. godine, do sada je otkriveno oko 50 fragmenata porfira, odnosno delovi glave, lice, deo lobanje, uho. Sklapanjem novopronađenih delova sa onima koji su iskopani tokom ranijih arheoloških istraživanja, potvrđena su dosadašnja predviđanja istraživača - da su u pitanju delovi portreta rimskih careva iz četvrtog veka.

Arheološka iskopavanja severnog dela Carske palate traju punih 12 godina. Pre nekoliko godina otkrivene su glave rimskih boginja Dijane, Venere i Tihe, dok su tokom ove godine arheolozi došli do 30-tak fragmenata porfir, a na istom delu terena.

- Mora se naglasiti da su od porfira, kamena koji se eksploatisao samo u Egiptu, izrađivane samo figure careva. Taj običaj uveo je Dioklecijan kada je 293. godine uspostavio novi sistem vladavine Rimskim carstvom. To je tetrarhija, vladavina četiri cara - dva avgusta i dva cezara. Porfir, purpurni kamen, simboliše njihovu snagu i apsolutnu moć - objašnjava dr Ivana Popović, stručni savetnik Arheološkog instituta u Beogradu.

Pretpostavke stručnjaka su da je reč o Dioklecijanu i Galeriju ili Liciniju i Konstantinu.

- Zasada ne možemo tačno reći koji su carevi. Pronađeni fragmenti predstavljaju deo glave, uha, postolja i bogato ukrašenog ogrtača - ističe dr Stefan Pop-Lazić, stručni saradnik Arheološkog instituta i terenski rukovodilac iskopavanja.

Nalazi ovih figura su izuzetno retki, a delovi porfirne kompozicije iz Carske palate Sirmijuma potvrđuju da je ovaj grad tokom kasne antike imao izuzetan značaj i da su se u njemu dogodili ključni događaji za istoriju Rimskog carstva.

Kako kaže kustos Muzeja Srema Miroslav Jesretić, ovo je jedan od razloga više da turisti obiđu grad na Savi. Pored pronađenih delova glave i ogrtača, na istraživačkom sektoru je registrovano i više od 20 grobova iz srednjovekovnog perioda, kao i delovi objekta iz kasnoantičkog perioda.