Ruma: Pašnjak iznad rimskog grada

RUMA - Na ulazu u selo Donji Petrovci, samo desetak kilometara od Rume, prostire se pašnjak na površini od 28 hektara. Od proleća do jeseni pun je stoke na paši. A, ispod pašnjaka, već 14 vekova, skriven od očiju javnosti, počiva rimski grad Basijana, u rimskoj provinciji Panonija,posle Sirmijuma, drugi po veličini grad. Ovo arheološko nalazište već decenijama pored stočara posećuju jedini „divlji“ arheolozi sa detektorima, koji traže novčiće i druge metalne predmete.

- Znamo da je to nekada pripadalo Rimljanima. Niko tu ništa nije istraživao, niti selo ima neke koristi od Basijane. Poljana je lepa za ispašu, pa vodimo krave. Niko nam nije zabranio da koristimo travu odatle. Uostalom, da nije naše stoke, sve bi to bilo u korovu - pričaju Petrovčani, koje smo pitali za ovo arheološko nalazište.

Arheolozi kažu da je Basijana u Donjim Petrovcima kao rimsko naselje formirana u prvom veku nove ere. Pretpostavlja se da je 214. godine dobila status kolonije, što znači najviši gradski status u Rimskoj imperiji, te da je razorena od varvara u šestom veku. Arheološku potvrdu ovo mesto dobilo je 1882. godine kada je utvrđeno i da je ovo bio jedan od devet rimskih gradova u Vojvodini. Ostaci grada, međutim, i danje su pod zemljom. Arheolozi su ovaj kraj, zatim, pohodili 1935. godine i otkrili bedeme ojačane kulama, tri kuće od kamena i opeke sa podnim mozaicima i zidnim freskama. Na Basijani je tada pronađeno i nešto nakita, rimskog novca i posuđa od keramike.

- Za istraživanje su bili zainteresovani Italijani, ali su odustali, jer im je projekat bio preskup. Istina je da sada služi kao seoski pašnjak i mesto gde seljaci kose seno - kaže Mara Ješić, šef mesne kancelarije.

Ovaj lokalitet je pod zaštitom države kao arheološko nalazište od izuzetnog značaja, ali se i pored toga često nalazi na udaru divljih „istraživača“, koji ga prekopavaju u potrazi za nekim vrednim predmetom, u šta smo se uverili na licu mesta. Nepoznati mladić sa detektorom, „vršljao“ je po lokalitetu i na zvuk sprave kopao deo zemlje, u nadi da će pronaći bar rimski novčić.

Petrovčani često u šali kažu da je njihovih 970 stanovnika zaboravljeno kao i Basijana i da su se odavno navikli da žive skrajnuto s puta Ruma - Inđija. Gosti u selo dođu samo pred izbore i zatim, opet, nastane tišina.