DUG prema precima i rodnom kraju Miroslav Orbović (60), iz sela Tačevca kod Kuršumlije, koji poslednjih dvadesetak godina sa porodicom živi u Torontu, izrazio je na neuobičajen način. Na seoskom groblju postavio je spomen-ploču svojim precima preminulim u poslednjih pedesetak godina, a na poleđini istog spomenika stihove posvećene ovom, sada sasvim pustom selu.

- Inicijativu o obnavljanju spomenika našim precima koji su se doselili iz Crne Gore u Tačevac pokrenuo je naš brat Miroslav, elektroinženjer po struci, koji sa suprugom i dvoje dece od 1993. godine živi u Kanadi. Osim pomena našim precima, na spomen-ploči naveo je i osnovne podatke o Tačevcu. Selo se prvi put zvanično pominje 1455. u oblasti Brankovića, kada je po katastru zavedeno 10 domaćinstava, a 1961. godine je bilo 32 domaćinstva. Ispod ovih podataka uklesao je stih kao izraz nostalgičnih osećanja za opustelim rodnim krajem - priča Mirko Orbović, Miroslavljev rođeni brat.

Ovaj nesvakidašnji spomenik selu postavljen je početkom jula ove godine, uoči seoske litije na praznik Svete Jelene, kada se okupljaju bivši žitelji Tačevca. Tako, jednom godišnje oživi ovo selo na administrativnoj liniji sa Kosmetom. Poslednji meštani koji su napustili Tačevac bili su stariji bračni par Ljubica i Konstantin Aleksić, koji su zbog čestih napada Albanaca sa Kosmeta dugo odolevali odlasku sa ognjišta.

- Do pre pedesetak godina u selu je bilo tridesetak domaćinstava sa 500 stanovnika, ali su blizina sa Kosmetom, stalne pucnjave Albanaca i pljačka stoke podsticale iseljavanje, tako da smo te 1999. godine ja i supruga puškometraljezom morali da čuvamo ognjište - pričao je svojevremeno Konstantin Aleksić, poslednji žitelj Tačevca, koji i dalje povremeno obilazi svoje imanje.

Milovan Točić, nekadašnji predsednik opštine Podujevo, koji kao raseljeno lice živi u Kuršumliji, povremeno obilazi rodni kraj i održava seosko domaćinstvo.

ISELjAVALjE Iseljavanje stanovništva iz sela kuršumlijske opštine uz administrativnu liniju sa Kosovom, po rečima Radoljuba Vidića, predsednika kuršumlijske opštine, prisutno je još od sedamdesetih godina. Osnovni razlozi, po njegovim rečima, ekonomske su prirode, jer su meštani odlazili u potrazi za poslom, ali su na iseljavanje sa ovog područja, pogotovu posle 1999. godine, uticali i česti incidenti koje su izazivali Albanci iz susednih opština na Kosmetu.

- Uzgajam voće, pa često dolazim do sela, iako sam svestan da nisam potpuno bezbedan - priča Milovan, na koga su Albanci iz susednih podujevskih sela pucali u avgustu 2008. godine.


OPUSTELO

Osim Tačevca, uz administrativnu liniju kuršumlijske opštine koja se sa Kosmetom graniči u dužini od 102 kilometra, opustelo je desetak sela, dok u čitavoj takozvanoj kopnenoj zoni ove opštine nema ni hiljadu stanovnika.


DOMAĆINSTVO ORBOVIĆA

DomaĆinstvo Orbovića, koje je osnovao Miroslavov deda Maksim, do 1984. godine, kada su ga prodali preduzeću ŠIK "Kopaonik", prostiralo se na oko 30 hektara oranica, livada i šuma...