Pokojnici u Srbiji sahranjivani u loncima

GORNjI MILANOVAC - U Muzeju rudničko-takovskog kraja postavljena je izložba „Kasnoantička nekropola u Čačku“, koja svedoči o načinima sahranjivanja na prostoru današnje zapadne Srbije u drugom i trećem veku naše ere, na način bitno drugačiji nego u drugim krajevima. Mnogi pokojnici - za koje se, prema rukotvorinama nađenim u grobovima, veruje da su bili iz bogatijih staleža - najpre su spaljivani, a potom je njihov pepeo sahranjivan u zdelama i loncima za jelo, umesto u specijalnim urnama!

Ova nesvakidašnja postavka, kako je najavljeno, obićiće i druge gradove u Srbiji, a opis sahrana u onovremenoj zapadnoj Srbiji predstavili su autori izložbe: kustos Narodnog muzeja u Čačku Katarina Dmitrović, docent na Odeljenju za arheologiju Filozofskog fakulteta u Beogradu dr Dejan Radičević, i Ana Cicović, kustos milanovačke ustanove kulture.

- Zahvaljujući epigrafskim spomenicima pronađenim u centru grada i okolini, zna se da je ovde najpre bio važan administrativni centar sa brojnim naseobinama, kojem je namena kasnije promenjena u prostor za sahranjivanje. S obzirom na to da tu nekropolu i danas odlikuje izuzetna lepota arhitektonskih ukrasa, u vidu fasadne dekoracije i raznih varijanti stubova, verujemo da se radi o memorijalnoj građevini, odnosno monumentalnoj grobnici nekog značajnog pripadnika lokalne zajednice i članova njegove porodice. Ko zna, možda je ovde bio čak i neki manji hram - ukazuju pomenuti stručnjaci, precizirajući da je do sada otkrivena 71 grobna celina, među kojima više od 50 pripada pokojnicima spaljivanim posle smrti, dok su u 20 grobova pokojnici skeletno sahranjivani.

Prema rečima Katarine Dmitrović, dr Dejana Radičevića i Ane Cicović, spaljivanje je vršeno na drugom mestu, posle čega su kremirani ostaci prečišćavani. Inače, uz spaljene kosti stavljani su različiti prilozi - na kojima nema tragova vatre - a to su najčešće bili gvozdeni nož, alatke, ukrasni delovi nošnje, nakit, novac, keramički pehari, staklene posude... Umesto urni, korišćene su posude za svakodnevnu upotrebu, ali ima i onih izrađenih na ručnom „kolu“ i pečenih na vatri, što predstavlja novinu, jer takva grnčarija do sada nije nalažena na ovom terenu.

SAHRANE

USTANOVLjENO je i da su skeletno sahranjivani pokojnici obično polagani leđno - u opruženom položaju, sa rukama uz telo - u rake sa zaobljenim ivicama, a orijentacija grobova nije pokazala određeno pravilo. Ipak, i uz njih su stavljani razni predmeti, kao u grobove kremiranih pokojnika...