VALJEVO - Matične knjige koje je tadašnja komunistička vlast posle Drugog svetskog rata oduzela na tri godine, a zadržane su do danas, grad Valjevo, prvi u Srbiji, vratio je pravoslavnoj i katoličkoj crkvi. Eparhiji valjevskoj vraćeno je 189 knjiga rođenih, venčanih i umrlih, od kojih je najstarija iz 1899. godine iz obližnjeg manastira Ćelije, a tri spisa katoličkoj crkvi u Valjevu.

Sve knjige bile su do sada u posedu valjevskih matičara, a čuvane u ovdašnjem Istorijskom arhivu. Sačinjene su kopije matičnih knjiga, koje su, da bi se sačuvala trajnost i sigurnost podataka, još i digitalizovane.

- Vraćanje ovih dokumenata verskim zajednicama, nakon šest decenija, civilizacijski je čin, ne samo zakonska obaveza - rekao je Milan Marković, ministar za ljudska i manjinska prava, državnu upravu i lokalnu samoupravu. - Zato smo sa Istorijskim arhivom Srbije i Ministarstvom za kulturu pokrenuli ovaj obiman, veoma težak posao koji je grad Valjevo prvi obavio. Još 1946. godine knjige su uzete od crkava i verskih zajednica na prepisivanje i nikad nisu vraćene.

POMOĆ SKENIRANO je više od 190 crkvenih matičnih knjiga rođenih, venčanih i umrlih. Slovenačka kompanija “Gorenje” koja u Valjevu ima fabriku rashladnih uređaja, obezbedila je specijalan papir za štampanje kopija ovih vrednih starih knjiga.

Arhimandrit Petar, zamenik episkopa valjevskog Milutina, podseća da su komunističke vlasti od 1945. do 1952. godine donele zakon da se zbog navodnih nedostataka u državnim, od crkava i verskih zajednica oduzimaju matične knjige u kojima su sveštenici uredno vodili evidenciju rođenih, venčanih i umrlih, ali beležili i mnoge događaje i promene u životu varoši i sela u kojima su službovali.

- Više od pola veka crkva je čekala da joj se knjige vrate, da nastavi da prilježno čuva istorijsku i kulturnu građu nemerljive vrednosti - rekao je arhimandrit Petar. - Crkvene matične knjige su najtačnije, jer su se u ta vremena deca redovno krštavala, ljudi venčavali, a sveštenici obavljali opela umrlih. Srpske pravoslavne knjige nastajale su u najranijim vremenima, a u matičnoj evidenciji nesumnjivo ima i starijih od ovih koje su nam vraćene, a datiraju s kraja 19. veka.