Hladni vetar iz Pešte

 JANOŠ Martonji, kandidat za šefa mađarske diplomatije posle ubedljive pobede desnocentrističke partije Fides već u prvom krugu parlamentarnih izbora 11. aprila, najavio je da će nova vlada hitno olakšati svojim sunarodnicima u Srbiji, Rumuniji, Slovačkoj i Ukrajini dobijanje državljanstva matice zemlje.
Lider Saveza vojvođanskih Mađara (SVM) Ištvan Pastor “Novostima” je preneo svoja saznanja da će, ukoliko Fides, kako se očekuje, posle drugog kruga ostvari dvotrećinsku većinu u parlamentu, izmene zakona o dvojnom državljanstvu biti jedan od prvih poteza nove vlasti.
Martonji je kratko, u intervjuu Rojtersu, objasnio da će biti ukinut dosadašnji ograničavajući uslov da svi Mađari iz rasejanja koji zatraže državljanstvo matice moraju da imaju “izvesno” vreme stalni boravak na tlu Mađarske. Posebno je pitanje, koje će tek morati da se reši, rekao je on, da li će novi državljani imati izborno pravo u Mađarskoj...
U Mađarskoj susednim zemljama živi oko dva i po miliona Mađara. Mađarska manjina je od svih susednih zemalja najbrojnija u Rumuniji - oko 1,5 miliona, zatim u Slovačkoj (gotovo 600.000) i u Srbiji - oko 300.000. Austrija u svojim statistikama i ne pominje postojeće Mađare, a u Hrvatskoj su svrstani u grupu “šest odsto svih manjina”.
Budimpešta insistira i na postojanju mađarske manjine u Ukrajini, koja je, u odnosu na oko 50 miliona stanovnika, gotovo zanemarljiva.
Slovački premijer Robert Fico je odmah ocenio da najava buduće mađarske vlade “može izazvati pogoršanje odnosa Bratislave i Budimpešte”.
Rumunske vlasti zvanično još nisu reagovale ni na rezultate izbora u Mađarskoj, niti na izjavu Martonjija. Atila Čevnik, politički savetnik Marka Bela, predsednika najveće partije rumunskih Mađara - “Demokratske unije Mađara Rumunije” (UDMR) - rekao je u subotu za “Novosti” da je “najava o lakšem dobijanju državljanstva čisto simbolična”.
- I Mađarska, i Rumunija, i Slovačka su članice Evropske unije - kaže Čevnik. - Mađarsko državljanstvo, za one koji to budu zatražili iz zemalja EU, praktično neće doneti nikakve olakšice ili prednosti. Smatramo da će, možda, nekakve koristi od dvojnog državljanstva imati samo državljani zemalja koje još nisu članice EU - pre svega Srbije i Ukrajine.
Predsednik Saveza vojvođanskih mađara Ištvan Pastor, međutim, ovu tezu relativizuje. On kaže da izmene mađarskih propisa o dobijanju dvojnog državljanstva, mada mnogi to očekuju, neće automatski značiti i mogućnost zapošljavanja i dobijanja zdravstvenog i socijalnog osiguranja u susednoj zemlji.
Iako je, za razliku od Srbije, Rumunija član Evropske unije, Atila Čevnik kaže da se u njenom slučaju javlja jedan poseban problem.
- Rumunija za sada ne priznaje dvojno državljanstvo, osim za svoje sunarodnike u Moldaviji, kojima, odnedavno, to lako i brzo odobrava. Nadamo se da će Budimpešta i Bukurešt i taj problem brzo rešiti - rekao nam je ovaj mađarski političar u Rumuniji.

PASTOR: EMOTIVNA POTREBA
PREDSEDNIK Saveza vojvođanskih Mađara Ištvan Pastor ocenio je u izjavi za “Novosti” da će lakše dobijanje dvojnog državljanstva za Mađare izvan Mađarske, koje je najavio budući mađarski ministar inostranih poslova Janoš Martonji, zadovoljiti njihovu više emotivnu potrebu da imaju i takvu potvrdu pripadanja matičnom narodu.
Pastor kaže da je za njega veliko olakšanje to što, za razliku od Slovačke ili Ukrajine na primer, najave lakšeg dobijanja dvojnog državljanstva za Mađare koji žive izvan Mađarske u Srbiji nisu izazvale negativna reagovanja.
- Ne očekujem takve reakcije ni ubuduće, jer Srbija pozitivne poruke te vrste ka svetu šalje u poslednjih desetak godina - rekao je Pastor.
On sam, ipak, i kada za to budu stvoreni uslovi, neće tražiti dvojno državljanstvo.
- Ja sam državljanin Srbije i pripadnik mađarskog nacionalnog bića bez državnih granica. Imam tu dvojnost u sebi, bez obzira na to da li je potvrđena nekim papirom - obrazlaže Pastor. (Đ. V.)