DŽepna podmornica plovi skverom

Novske gradske vlasti dobile su na poklon mini-podmornicu koja će biti izložena kao muzejski eksponat i turistička atrakcija u centru ovog grada. Opština Herceg Novi platiće sve troškove pripreme, sada prilično oronule podmornice, te njenog transporta i postavljanja na mesto gde će "Kupa" ubuduće biti izložena.

Bivša Jugoslovenska ratna mornarica imala je ukupno šest malih, takozvanih džepnih podmornica klase "una", od kojih se pet nakon raspada SFRJ zateklo u Crnoj Gori. Nakon ukidanja podmorničarstva u Mornarici bivše državne zajednice SCG, te podmornice su oglašene viškom i ponuđene na prodaju kao borbena plovila, četiri "poverljiva tendera" od maja 2007. do septembra 2008. godine, ali za njih nisu nađeni kupci. Jedna od njih - P-911, nalazi se u krugu vojnog objekta Pristan na Luštici, gde joj "društvo pravi" i podmornica P-916, odskora zvanično ustupljena Opštini Herceg Novi. Njihova "sestra bliznakinja", podmornica P-912, "una", već nekoliko godina je muzejski eksponat u Zbirci pomorskog nasleđa u nautičkom centru "Porto Montenegra" u Tivtu.

Prema inicijativi admirala Dragana Samardžića, P-916 je prvobitno bila ponuđena kao muzejski eksponat Hrvatskoj, ali je zvanični Zagreb odbio taj poklon, jer se Hrvatska drži zvaničnog političkog stava da toj državi, po načelima sukcesije SFRJ i činjenice da im je 1991. baza bila najčešće u toj republici, pripada najveći broj plovila nekadašnje Jugoslovenske ratne mornarice.

Hrvatska inače, već poseduje jednu rekonstruisanu podmornicu ovog tipa, nekadašnju "zetu" P-914 koja je u RM te države svojevremeno dobila novu oznaku i ime, P-01 "velebit". Ona je povučena iz operativne upotrebe i već godinama propada izvučena na obalu u krugu nekadašnje ratne luke Lora u Splitu, a postoji mogućnost da i "velebit" uskoro postane muzejski eksponat u Zagrebu.

Inače "džepne" podmornice tipa P-911 jedno su od najvećih dostignuća eks-jugoslovenske ratne brodogradnje. Građene u drugoj polovini osamdesetih godina prošlog veka u Splitu, ove male i veoma tihe podmornice izuzetno se teško otkrivaju, što ih je činilo idealnim za obavljanje osnovnog zadatka - da se neprimećene prikradu neprijateljskim pomorskim bazama.

NIKADA OTKRIVENA

DUGE po 19,5 metara, deplasmana 90 tona, male podmornice tipa "una" bile su namenski konstruisane i građene za polaganje manjih minskih polja u neprijateljskim vodama i prevoz podvodnih diverzanata do italijanske obale. Tokom njihove upotrebe u SFRJ i kasnije SRJ, nijedna od njih nikada nije bila otkrivena, kako od strane domaćih snaga prilikom vežbi, tako ni od NATO mornarice tokom delovanja tih podmornica na Jadranu.