Vranjina sad deli vernike

DREVNI manastir Vranjina na Skadarskom jezeru, posle obnove biće, ako Bog da, vraćen Jerusalimskoj crkvi. To sam obećao jerusalimskom patrijarhu Teofilu.

Ovu poruku, koja je izazvala i reagovanja, uputio je mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije prošle nedelje u besedi na vaskršnjoj liturgiji. I obrazložio je:

- Od vremena Stefana Prvovenčanoga, manastir Vranjina je bio metoh Groba Gospodnjeg u Jerusalimu. I za vreme Nikona Jerusalimca, velikog i darovitog duhovnika, kao i duhovnika Jelene Balšić.

Publicista i istoričar, koji se dugo bavi Crkvom, Jovan Markuš, ističe da je na osnovu povelje cara Dušana iz 1348. Vranjina postala metoh manastira Svetih arhangela iz Jerusalima, a 1468. se kao proiguman pominje starac Nikon Jerusalimac, duhovnik kćerke svetog kneza Lazara i supruge Đurađa II Stratimirovića, Jelene Balšić.

- Starac Nikon Jerusalimac poznat je i kao znameniti srednjovekovni pisac čuvenih duhovnih, pisanih spomenika Šestodneva i Goričkog zbornika - kaže Markuš. - Dugo vremena manastir Vranjinu naseljavali su i kaluđeri sa sinaja, takozvani sinaiti, koji su sa sobom doneli i svoj Sinajski tipik monaškog tihovateljskog, to jest isihastičkog života.

Markuš dalje objašnjava da je na putu premeštanja Zetske mitropolije sa Miholjske Prevlake kod Tivta, jedno vreme na Vranjini stolovao i zetski mitropolit. U srednjem veku Vranjina je bila jedan od najbogatijih manastira u čitavoj Srpskoj crkvi. Imao je, podvlači Markuš, u to zlatno doba naše istorije u svom sastavu tri manastirska hrama, puno pomoćnih manastirskih zgrada, ogromna imanja, kao i čitava sela u svom posedu - Godinje, Orahovo, Plavnicu, Brčele i druga. Najstariji i centralni srednjovekovni hram bio je posvećen prenosu svetih moštiju Svetog Nikole. Mlađi hram, takođe iz 13. veka, koji se nalazio nešto niže od glavnog hrama, najverovatnije je bio posvećen Presvetoj Bogorodici. Najmlađi i po dimenzijama najmanji srednjovekovni hram, posvećen Svetom Savi Nemanjiću, sagrađen je u 14. veku i oko njega se prostiralo veliko monaško groblje. Ostaci tog hrama danas se mogu nazreti u hladu starih košćela, koje čuvaju mir i osveštanost ovog mesta.

Istoričar Tatjana Pejović u svom radu "Vranjina" 1995. godine piše "da je Vranjina za vreme cara Dušana postala filijala manastira Svetih arhangela u Jerusalimu".

Na portalu "Princip" u Podgorici, posle izjave mitropolita Amfilohija, pojavio se nepotpisan tekst u kom, između ostalog stoji da je ona među vernim narodom izazvala i malu zbunjenost i iznenađenje, s obzirom na to da je "poznato da je manastir Vranjina zadužbina Nemanjića iz 13. veka, te da se u osnivačkoj povelji Svetoga Save Nemanjića ni u jednoj reči ne pominje Jerusalimska patrijaršija, niti njena tobožnja nadležnost nad srpskim, svetosavskim i nemanjićkim manastirom Vranjina."

- Čudno je da vladika Amfilohije zaboravlja da nijedan episkop SPC nema pravo da lično i u svoje ime obećava i daje imovinu naše Svete crkve, bilo kome pa ni jerusalimskom patrijarhu Teofilu III - piše ovaj portal. - Nadamo se da je izjava i javno dato obećanje Njegovog visokopreosveštenstva o poklanjanju srpskog, svetosavskog manastira Vranjina, posledica blagodatne euforičnosti zbog vaskršnjih praznika i da nije plod mitropolitove želje za samostalnim i autokefalnim odlučivanjem za sva crkvena pitanja u Crnoj Gori.