Foča: Careva džamija na spornim temeljima

Arheolozi Republičkog zavoda za zaštitu kulturno-istorijskog i prirodnog nasleđa iz Banjaluke pronašli su tragove temelja nepoznatog objekta za koji je istoričar Alija Bejtić napisao da su temelji crkve, na kojima je sultan Bajazit Drugi podigao u Foči 1501. godine Carevu džamiju.Ona je jedna od 10 džamija u Foči, koje su u minulom ratu bile porušene i jedina “sporna” za ovdašnje Srbe i Srpsku pravoslavnu crkvu.

- Na tom lokalitetu su pronađeni i srpski grobovi, a da je tu bila crkva, ukazuju i snažni debeli zidovi, kakve džamija sa običnim krovištem uopšte ne gradi, i niz drugih detalja, što je i istoričara Bejtića navelo na nepogrešiv zaključak o prvobitnom postojanju crkve. Zato smo i mi iz Crkvene opštine, zainteresovani da arheolozi što pre daju svoje mišljenje i da se do tada ne obavljaju nikakvi radovi na obnovi Careve džamije - kaže za “Novosti” Danilo Crnogorac, sveštenik iz Foče. - Ali, iznenađeni smo drskošću, da je džamija počela da se gradi, iako arheolozi još nisu dali svoje mišljenje. To nije dobro, jer od inata nema goreg druga... Ako se utvrdi istina o postojanju dve bogomolje na jednim temeljima, onda bi za smirivanje međunacionalnih odnosa u Foči, najbolje bilo da se tu ne pravi ni crkva ni džamija.

Ovaj apel u Islamskoj verskoj zajednici nisu uvažili.

- Za obnovu Careve džamije nadležno ministarstvo iz Banjaluke je dalo saglasnost. A, građevinski odbor na čelu sa sulejmenom Pilavom je prikupio i sve druge dozvole za obnovu džamije koja se nalazi na širokom lokalitetu Prijeke čaršije, koja je proglašena nacionalnim spomenikom kulture. Ispoštovano je i Rešenje Republičkog zavoda za zaštitu KIP nasleđa Republike Srpske, o obustavi radova do 20. aprila, kako bi nesmetano arheolozi uradili svoj deo posla. Povratne informacije od arheologa nema, a izvođač radova iz Butmira kod Sarajeva uz saglasnos Građevinskog odbora IVZ iz Foče, započeo je radove na obnovi “Careve džamije”. Neki to ovde u Foči zovu inatom, ili kapricom, a sve se to moglo izbeći i sprečiti zvaničnim nalazom arheologa. Istina je da se u Carevoj džamiji verski obred obavljao vekovima unazad, sve do rušenja 1992. godine - kaže za “Novosti” Lutvija Šukalo, koji je u poslednjih 12 godina obavljao funkciju predsednika opštine Foča, a sada je u lokalnoj upravi koordinator za međuverska pitanja.

Kod Srba u Foči je prisutno vidno neraspoloženje aktivnostima na izgradnji Careve džamije. Komentari se svode na izjave tipa “svoje ćemo reći kada stigne zvanični nalaz arheologa”.