SKADAR - Suze potomaka glasovitih predaka mešale su se sa kapima kiše na čuvenom Bardanjolu u nedelju, na dan sećanja kada su pre jednog veka Crnogorci i Srbi skupo platili cenu oslobađanja Skadra od turske okupacije.

Epilog sa naše strane bio je zastrašujući, više od deset hiljada poginulih vojnika koji su svoju žrtvu ugradili u skadarske zidine za sva vremena. Te heroje koji su poput osica kidisali na skadarske kule, ohrabrivao je crnogorski suvereni kralj Nikola Petrović.

Svetom arhijerejskom liturgijom u crkvi Svete trojice u Vraki koju je služio arhiepiskop cetinjski, mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije, uz sasluženje sveštenika arhiepiskopije beogradsko-karlovačke i Albanske pravoslavne crkve, i parastosom poginulim učesnicima bitke na Skadru, obeležena je stota godišnjica od ovog krvavog događaja.

NESHVATLjIVO PONAŠANjE NESHVATLjIVO je zbog čega Crna Gora ne obeležava svetle datume iz svoje prošlosti, kaže naš sagovornik Bećir Vuković.
- Posle pet vekova turskog tamnovanja na ovim prostorima zasijala je sloboda. Balkanski sukob izazvala je pogibija petorice boraca kolašinske brigade koji su 23. septembra 1912. godine prešli na desnu obalu reke Tare kod Mojkovca. I o tome se malo zna, jer je hod zaborava, nažalost, vešto nametan srpskom narodu sve do danas- objašnjava Vuković.

Iako se nevreme nadvilo nad skadarskim krajem tog dana ono nije sprečilo potomke junaka iz Crne Gore, Srbije i Republike Srpske da dođu na poprište bitke. Na službi su pojala deca, članovi hora “Metohijski božuri” iz Velike Hoče, dok je liturgiji prisustvovao ambasador Srbije u Tirani Miroljub Zarić.

- Postradali vojnici Kraljevine Crne Gore i Srbije su u krvavoj bici za Skadar golgotskom žrtvom doneli albanskom narodu državu - podsetio je mitropolit Amfilohije.

On je crkvi Svete trojice, po blagoslovu patrijarha srpskog Irineja, predao krst sa Gospodnjeg groba u Jerusalimu, koji su u Vraku, specijalno za ovu priliku, doneli poklonici iz Mitropolije beogradsko-karlovačke.

Pesnik Bećir Vuković, prenoseći impresije, kaže da ovo nije bio samo događaj koji treba da obeležava Crna Gora, već i ceo Balkan.

- Desila se skadarska tragedija. U istoriji jednog grada nikada se nije desilo da jedna vojska osvoji neku oblast od druge vojske, u ovom slučaju turske, a da po oslobođenju taj grad pripadne novonastaloj državi Albaniji. Srbijanska vojska je stigla čak do Tirane - priča za “Novosti” Vuković.

Pomen junacima održan je na prirodnoj grobnici Malom Bardanjolu, koja je obrasla hrastovom šumom.

- U njoj je sahranjeno oko 500 naših junaka, dok se dalje u nizu nalaze humke još oko tri hiljade heroja. Na ovom stradalnom mestu Mitropolija crnogorsko-primorska namerava da podigne kapelu čineći na taj način dug junacima skadarske bitke - kaže Vuković.

Nekoliko stotina kilometara od ovog stratišta u gradu Elbasanu, nalaze se mošti Svetog Jovana Vladimira, čiji kult se proteže od Hercegovine (poreklo), Crne Gore (vladar Duklje), Srbije (po nacionalnosti Srbin), Albanije (Duklja se prostirala i albanskom teritorijom), Makedonije. Ona je bila u Samuilovom carstvu, čija ćerka Kosara je bila udata za sv. Jovana Vladimira u Prespi, da bi potom u susednoj Bugarskoj postao princ...

- Naša istorija puna je sakrivenih strana koja je često služila kao “prevozno sredstvo” raznim ideologijama. Vreme je da se to zaustavi. Nadam se da će ova godina biti poslednja u kojoj je zvanična Crna Gora bojkotovala obeležavanje značajnog događaja, koji je duboko urezan u svest njenog naroda - dodaje Vuković.

Domaćini i organizatori ovog sabranja bili su članovi skadarskog udruženja “Rozafa-Morača”, bratstva Sveti Jovan Vladimir, društva srpskih književnika iz Crne Gore i Hercegovine. Na Bardanjolu je održana promocija časopisa “Srpski jug” koji je u celosti posvećen ovom istorijskom događaju.