BIJELO POLjE - Na lokalitetu Trnje, u Bijedićima kod Bijelog Polja, pronađeni su dokazi života od pre 6.000 pa do 3.000 godina pre nove ere.

Ovo izuzetno otkriće za „Novosti“ je potvrdio arheolog Predrag Lutovac, direktor Polimskog muzeja u Beranama, koji sa saradnicima sprovodi istraživanje na ovom lokalitetu na samoj granici sa Pešterskom visoravni.

- Polimski muzej u Beranama sprovodi višegodišnji projekat „Počeci metalurgije u praistoriji Crne Gore“. Za ovu godinu predviđena su sondažna arheološka istraživanja lokaliteta Trnje u Bijedićima kod Bijelog Polja, na samoj granici sa Pešterom. U stručnoj literaturi lokalitet je poznat na osnovu površinskih i slučajnih nalaza keramike neolitskog perioda, pa se pretpostavljalo da se radi o naselju formiranom na omanjem južnom platou Voljevačke reke - kaže Lutovac.

Sa prvim sondama otvorenim na platou otkriveni su fragmenti „kućnoga lepa“, odnosno zapečene zemlje nekadašnjih zidova, što jasno ukazuje na postojanje ostataka neolitskih kuća, objašnjava Lutovac.

NASTAVAK PREDRAG Lutovac sa saradnicima nastavlja istraživanja koja su veoma bitna za definisanje kulturnih grupa u praistoriji na području celog severa Crne Gore. Posebno u periodu usvajanja nove tehnologije topljenja metala i metalurgije, koja će biti osnovna grana kasnijih perioda, odnosno bakarnog i bronzanog doba.

Budući da je takozvani kulturni sloj (sloj u kome se nalazi keramika) vrlo plitak, poučeni iskustvom sa lokaliteta Torine, nedaleko od Berana, otvorene su sonde i na padini južno od Trnja, kaže naš sagovornik, navodeći da su u mlađem neolitu na padini formirane ravne rampe usecanjem u brdo.

- Formiranjem ravnih platoa na kojima su građene kuće na ovom prostoru je uglavnom i bilo locirano naselje jer su kulturni sedimenti duboki preko dva metra. U ovim sedimentima otkriveno je mnoštvo fragmenata sudova koji pripadaju mlađem i poznom neolitu, tačnije „vinčanskoj kulturnoj grupi“, starih od 6.000 godina pre nove ere, pa sve do 3.000 godina pre nove ere - dodaje Lutovac.

Izdvajaju se karakteristični fragmenti sudova mrke boje što je i glavna karakteristika ove grupe. Pored keramičkog materijala, nađeno je i nekoliko fragmentovanih glačanih kamenih sekira, oruđa od okresanog kamena i mnoštvo koštanih alatki, kaže Lutovac.

On posebno ističe delove antropomorfnih figurina, sličnih čoveku, od kojih se izdvaja glava trougaonog oblika sa velikim „plastičnim“ nosem i polukružno urezanim očima.

- Nekoliko fragmenata keramike koji su ukrašeni punktiranjem i urezivanjem pripadaju mediteranskom kulturnom krugu. Ovo nesumnjivo ukazuje da su primorski kulturni uticaji išli dalje od beranske kotline za koju se verovalo da je krajnja granica primorskih kulturnih grupa - obrazlaže Lutovac. - Nesumnjivo je da su ovi uticaji išli desnom stranom Lima, blagim površima duž Vlahova kod Rožaja i Pešterske visoravni.

Za definisanje kulturnih zbivanja u neolitu i bakarnom dobu Polimlja, posebnu vrednost predstavljaju nalazi sa lokaliteta Trnje jer se hronološki nadovezuju na nalaze sa lokaliteta Torine u Radmancima, nedaleko od Berana.

- Najstariji nalazi sa lokaliteta Torine pripadaju „vinčanskoj kulturnoj grupi“ i to verovatno njenom kraju i suživotu sa kulturnom grupom „Bubanj - Hum“, koja je izrazito bakarnodobna kulturna grupa. Sa ova dva arheološka lokaliteta dopunili smo sliku kulturnih prožimanja u periodu od 6.000 do 3.000 godina pre nove ere - kaže Lutovac.