Ulica brani Soroša

ULIČNI protesti tresu Budimpeštu, ovoga puta zbog - podrške Sorošu!

Mađarski premijer Viktor Orban, inače nekadašnji stipendista Soroševog internacionalnog fakulteta, inicirao je donošenje zakona koji će, po svoj prilici, dovesti do proterivanja ove, u toj državi izuzetno popularne, visokoškolske ustanove.

Mađarski predsednik Janoš Ader, višegodišnji Orbanov politički saveznik, koji je u ponedeljak uveče potpisao zakon, ističe da njegovo donošenje neće uticati na akademsku slobodu niti na odnos mađarskog i međunarodnog zakonodavstva.

Centralnoevropski univerzitet, koji je osnovao američki finansijski magnat Džordž Soroš, dobija jaku podršku u desetinama hiljada mađarskih studenata koji marširaju protiv gašenja fakulteta, ali i protiv sedmogodišnje vladavine desničarskog premijera.

Demonstranti tvrde da proterivanje ustanove - iza koje stoji investitor i političar Soroš, zagovornik liberalnog "otvorenog društva" (inače Mađar jevrejskog porekla, rođen u Budimpešti kao Đerđ Švarc) - nanosi štetu daljem razvoju države i društva. Demonstranti su najpre upali u prostorije državnog radija, a zatim istakli zastavu EU na zgradi.

Da bi ih rasterala, policija je koristila takozvani paprika sprej.

U kontroverznom zakonu se izričito ne pominje ovaj univerzitet registrovan u SAD, ali njegova uprava ga vidi kao "glavnu metu" novog zakona. Orban je ranije optužio Centralnoevropski univerzitet za izdavanje lažnih diploma i kršenje mađarskih zakona, što ova visokoškolska ustanova negira.

Prema novim pravilima, zabranjuje se institucijama čije je sedište izvan EU da nagrađuju mađarske diplomce bez dogovora nacionalnih vlada. Od njih se takođe zahteva da otvore kampus i fakultete u svojoj matičnoj zemlji. Zakonu se protive i Vašington i Brisel. SAD su juče izjavile da su zabrinute zbog mađarskog zakona.

Više od 500 vodećih profesora univerziteta, akademika, uključujući 17 dobitnika Nobelove nagrade, podržavaju mađarsku omladinu i Sorošev fakultet, osnovan u Budimpešti 1991. godine posle sloma komunističkog režima.

Iz Soroševog Centralnoevropskog univerziteta poručuju da su voljni da pregovaraju s vladom, ali da "akademska sloboda ne može ni u kom slučaju biti predmet pregovora". Zakon koji je potpisao Orban "atakuje na slobodne institucije koje su bile ponosni deo mađarskog bivstvovanja tokom proteklih četvrt veka", navodi se u saopštenju.

- Ne radi se samo o Centralnoevropskom univerzitetu, nego o sve intenzivnijoj kampanji protiv Soroša. To je deo političke ideologije koja je kamen temeljac Orbanovog sistema: nacionalni interesi protiv stranih interesa - zaključuje mađarski politički analitičar Atila Juhaš.