Zašto Kina gradi ostrva u Južnom kineskom moru?

ATLANTA - Kina je izuzetno aktivna u Južnom kineskom moru, gde je u proteklih 18 meseci energično angažovana u izgradnji veštačkih ostrva na podvodnim stenama na tri lokacije u regionu, iza čega se očito kriju pokušaji da formira novu suverenu teritoriju, navodi Si-En-En.

Peking je do sada izgradio teritoriju ukupne veličine kao 1.500 fudbalskih terena čiji su temelji podvodne stene i grebeni u Južnom kineskom moru, a kako gradnja odmiče - tako raste pretnja po slobodu plovidbe, uključujući SAD.

Tako je podvodni greben Subi, koji se nalazi oko 1.000 kilometara od kineske obale, pretvoren u ogromno veštačko ostrvo, očigledno da bi se na njemu napravila pista duga 3.000 metara za najveći vojni avion, navodi američka novinska mreža.

U međuvremenu, u proteklih šest nedelja su filipinski i američki pomorski patrolni avioni upozoreni da se klone ovog veštačkog ostrva, pošto Kina tvrdi da radi na izgradnji teritorijalnog pomorskog i nacionalnog vazdušnog prostora.

Američki mornarički admiral Hari Haris odbacio je kineske tvrdnje kao "besmislene", dok je ministar odbrane Eš Karter izjavio da će SAD "leteti, ploviti i operisati gde god međunarodno pravo to dopušta".

"SAD i svi drugi u regionu imaju interesa u ovome jer je to pitanje slobode plovidbe, slobode pomorstva", rekao je Karter medijima na putu ka Singapuru gde je otputovao radi učešća na bezbednosnoj konferenciji.

Međunarodno pravo, po svoj prilici, podržava skepticizam američkih zvaničnika kad je reč o teritorijalnim težnjama Kine, navodi Si-En-En.

U skladu sa Članom 121 Konvencije UN o Zakonu o moru (UNCLOS), samo "prirodno formirana" ostrva ili stene koji su iznad vode sačinjavaju teritorijalnu pomorsku površinu, te polaganje prava na suverenitet nad podmorskim grebenom ili veštačkim ostrvom ne može biti zakonito.

Uprkos tome, Kina je 24. aprila usmerila jaka svetla na filipinski avion u blizini grebena Subi i, kako su mediji naveli, upozorila letelicu da napusti kinesku "teritoriju", navodi američki informativni kanal.

U sličnom incidentu, 26. maja je američki pomorski patrolni avion P-8A "Posejdon" naišao na pokudu kineskih vlasti zbog toga što je ušao u "vojnu zonu uzbune" u okolini grebena Subi i osam puta mu je naloženo da "brzo napusti zonu".

Kao odgovor na takve poteze, Karter je u Singapuru istakao da "pretvaranje podvodne stene u aerodrom ne znači i sticanje prava na suverenitet niti na ograničenja međunarodnog vazdušnog ili pomorskog tranzita".

SAD već odgovaraju na sve ovo, najpre time što konstantno osporavaju kinesku liniju razgraničenja i polaganje prava Kine na "neosporan suverenitet" nad 90 odsto vode i ostrva u Južnom kineskom moru, te su tako vojni brodovi i avioni Sedme američke flote svakodnevno prisutni u tom moru, objašnjava se u analizi američke mreže.

Kao drugo, američke snage već osporavaju, kako Si-En-En navodi, nezakonito polaganje prava Kine na ograničenje vojnih aktivnosti u okviru ekskluzivne ekonomske zone od 200 nautičkih milja koju sačinjavaju ostrva, u skladu sa Članom 121.

Američki informativni kanal ocenjuje da bi SAD trebalo da rade na snažnom programu vojnih partnerstava u regionu, uključujući ključne države kao što su Indija, Japan i Australija, jer je to najbolji način da se zaštite od budućih kineskih ambicija i obezbede slobodu plovidbe u Južnom kineskom moru.