Gore kineske fabrike u Vijetnamu

ODNOSI između Vijetnama i Kine dostigli su najveću tačku nerazumevanja u poslednjih 35 godina. Tinjajući sukob Pekinga i Hanoja oko bogatih nalazišta nafte i gasa u vodama Južnokineskog mora, proključao je i pretvorio se u nasilne antikineske proteste u Vijetnamu sa više od 20 žrtava.

Demonstracije koje su izbile u utorak u industrijskim područjima na jugu Vijetnama, pošto je Peking postavio naftnu platformu u delu Južnokineskog mora na koji pravo polaže Hanoj, otrgle su se iz svog početnog mirnog toka i prerasle u nasilje. Najmanje 15 stranih fabrika je zapaljeno, a petorica vijetnamskih radnika i 16 ljudi koji su "izgledali kao Kinezi" ubijeno je u napadu na najveću vijetnamsku čeličanu.

Iako je ona, zapravo, vlasništvo "Formosa plastiks grupe", najkrupnijeg tajvanskog investitora u Vijetnamu, demonstranti su je zapalili uvereni da je kineska. Na meti su se, iz istih razloga, našle i japanske i singapurske fabrike. Demonstranti su napadali sve kompanije za koje im se učinilo da imaju kineske logoe ili znake u nazivu.

Protesti su usledili posle protesta vijetnamskih vlasti zbog kineskog "upada" u vode na koje Hanoj polaže pravo. U najvećim antikineskim neredima u kinesko-vijetnamskim odnosima od rata na granici 1979. godine, uhapšeno je nekiliko stotina demonstranata, ali oni se i dalje šire ka centru zemlje.

Na stotine Kineza otišlo je iz Vijetnama u susednu Kambodžu zbog protesta u kojima sada učestvuje već više desetina hiljada radnika, dok se iz Pekinga oglasio portparol kineskog Ministarstva inostranih poslova optuživši Vijetnam za "provokacije". Pobunio se i Tajvan zbog napada na njihove firme. SAD su upozorile Kinu da su akcije Pekinga "provokativne", a optužbama su se pridružili i Filipini.

TENZIJE

OD 1954. do 1975. godine komunistička Kina podržavala je Severni Vijetnam tokom Vijetnamskog rata, ali su se Peking i Južni Vijetnam sukobili 1974. oko Paracelskih ostrva. Posle Vijetnamskog rata odnosi Pekinga i Hanoja su pogoršani zbog vijetnamskih veza sa Rusima i podrške Pekinga Crvenim Kmerima i kulminiraju 1979. pograničnim ratom sa hiljadama mrtvih. Posle sukoba oko Spretli ostrva 1988, odnosi se normalizuju od 1991. godine, da bi se ponovo pogoršali 2011. zbog sporne eksploatacije bogatstava u Južnom kineskom moru.