KADA su se ugledne Srpkinje iz Novog Sada, 29. marta davne 1881. godine okupile u srpskoj gimnaziji, kako bi, kroz Dobrotvornu zadrugu “Srpkinja Novosatkinja” pomogle onima kojima je pomoć najpotrebnija, teško da su mogle da pomisle da su time postavile čvrste temelje najhumanije svetske organizacije - Crvenog krsta. A, upravo se to i dogodilo, Crveni krst Novog Sada osnivanje ove organizacije, kako su u monografiji “Crveni krst Novog Sada - prošlost kao zalog za budućnost” podsetili dr Vladimir Barović i Dragan Lazić, “računa” kao svoje početke u Novom Sadu.

PROČITAJTE JOŠ - Vojvođanske priče: Na krstu oslikao ljubavnicu popa

A pravila kojih se ovo društvo pridržavalo, kako priča Barović, dok osvetljava najranije dane humanitarnog rada u Novom Sadu, usvojilo je ukupno 59 dama, i ona predviđaju da se “putem dobročinstva stara za novosadsko žensko društvo” i da “trebi zle običaje i širi moral. Da tu celj postigne podiže zabavišta, i daje utočišta potrebito sirotima, kao i onoj deci čiji roditelji rade van kuće...”

PROČITAJTE JOŠ - Vojvođanske priče: Paor lukavstvom spasao grad

Do Prvog svetskog rata, dodaju hroničari ove organizacije, Crveni krst Novog Sada, koji je, formalno, osnovan 7. jula 1881. godine, uvek su vodili ugledni građani Novog Sada.

- Jedna od značajnih aktivnosti bilo je i organizovanje godišnjeg bala - objašnjava Barović. - Tu se okupljala ondašnja društvena elita, sa ciljem da se skupe novčana sredstva koja će biti utrošena u humanitarne svrhe.

Novosađanke na kursu kućne nege

Novine u organizovanju Crvenog krsta donosi osnivanje nove države - Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, 1918. godine, koja je, uz to, u analima ove organizacije, upamćena i po epidemiji smrtonosne španske groznice, koja je od aktivista Crvenog krsta zahtevala izuzetno veliko angažovanje.

- U analima je upisano kako je ova groznica najviše maha uzela u novembru 1918. godine - podseća Barović. - Ovaj grip je zahvatio veliki broj građana i ostao poznat po tome što je odneo ogroman broj života.

Autori ove monografije takođe podsećaju kako je u to vreme najveći značaj u radu Crvenog krsta, ne samo u Novom Sadu, već i u celoj Vojvodini, imala čuvena humanitarna radnica Teodora Dora Dunđerski, koja je bila na čelu Vojvođanskog Crvenog krsta.

- Tada je ova organzacija obuhvatala 396 opština Banata, Bačke i Baranje - ističe Barović. - Teodora je, inače, imala veliko iskustvo u tome, jer je, pre toga, dugo bila na čelu Dobrotvorne zadruge “Srpkinja Novosatkinja”.

Grupa aktivista Crvenog krsta, jedna od prvih u Novom Sadu

Crveni krst Novog Sada, između dva rata, kako kaže Barović, preduzeo je niz koraka koji su se pokazali kao vizionarski. Pre svega, to su bile mere u oblasti socijalne politike.

- Na kraju rata, veliki broj građana Novog Sada potpuno je osiromašio - navodi Barović. - Upravo zato, 1927. godine, prvi put je otvorena narodna kuhinja, a ona od tada do danas ima ogromnu ulogu za egzistenciju najugroženijih.

HUMANITARNA ŠKOLA U PRIRODI

IZMEĐU dva rata, kako podseća Barović, pripadnici Podmlatka Crvenog krsta boravili su i u letovalištima na Fruškoj gori, u vazdušnoj banji “Zmajevac”. U njoj su, takođe, deca dobijala niz korisnih podataka o misiji CK, tako da je to bila svojevrsna humanitarna škola u prirodi.

Zgrada CK s kraja tridesetih godina prošlog veka

PEČAT ARHITEKTE TABAKOVIĆA

ZGRADU Crvenog krsta Novog Sada, koja je sagrađena 1929. godine, projektovao je Đorđe Tabaković, veliko ime novosadske arhitekture i čovek čija su artitektonska dela i moderni internacionalni stil umnogome ostavili pečat u Novom Sadu.

Humanitarni rad se učio

SAMARJANSKI TEČAJEVI”

CRVENI krst Novog Sada, tridesetih godina prošlog veka, pamti se, organizovao je i niz “Samarjanskih tečajeva”, odnosno, kurseva za dobrovoljne bolničarke Crvenog krsta. Na njih se prijavljivao veliki broj žena, koje su u potpunosti obučene da pruže medicinsku negu i pomoć.

Foto-monografija - “Crveni krst Novog Sada - prošlost kao zalog za budućnost”