NEOBJAVLjENI autobiografski rukopis "Put u muziku" Svetomira Nastasijevića, jednog od četvorice čuvene umetničke braće iz Gornjeg Milanovca, čuvan u Muzikološkom institutu SANU, nakon mnogih decenija zaborava javnosti, objavljen je kao istoimena monografija.

Storija je to ne samo o Svetomiru, neimaru balkanske muzike, kako ga je između dva svetska rata zvala upućena javnost, nego o umetničkoj i "običnoj ljudskoj" Srbiji uopšte, sve do zaborava Svetomira u našim vremenima. Neimaru zato, što je iako po struci arhitekta, u muzičkoj javnosti bio cenjeni autor opera, baleta, kamerne muzike... A note i napeve u svoja dela utkao je iz srpskog narodnog blaga!

IZDAVAČ monografije je Muzej rudničko-takovskog kraja iz rodnog grada Nastasijevića, priređivač je Tanja Gačić, viši kustos muzeja. Uz Svetomirov originalni rukopis, javnosti su predstavljeni: istorija ove porodice, prilike u srpskoj muzici između dva svetska rata kad je Svetomirov opus dostizao zenit, a autorka oba ta priloga je Gačićeva. Dr Ivana Vesić i dr Vesna Peno, iz Muzikološkog instituta SANU, autorke su studije "Svetomir Nastasijević (1902-1979) u kontekstu jugoslovenske muzike međuratnog i posleratnog perioda" štampane u monografiji. Recenzent je Delfina Rajić, direktorka Narodnog muzeja u Čačku.

PROČITAJTE JOŠ - Svetomir Nastasijević - zaboravljeni neimar balkanske muzike

Monografija je objavljena uz saglasnost tog instituta, povodom 115. godišnjice od rođenja svestranog umetnika, a prethodila joj je lanjska umetničko-dokumentarna izložba o Svetomiru.

- Jedina je istina, da pravi tvorci sobom nose i moraju da ispolje sve što imaju, osećaju, znaju i mogu. Savremenici često nisu razumeli njihove estetičke postulate, koji su naknadno trijumfovali kao nepobitne istine i uzori - upozorava Tanja Gačić.

U rukopisu, Svetomir opisuje detinjstvo i patrijarhalni život s početka 20. veka u Gornjem Milanovcu. Najinteresantnija za njega bila su muziciranja dva starija brata, Momčila i Živorada, te pevanje sestre Natalije. Sve to, odredilo mu je put u muziku. Tu su dragoceni zapisi o zbivanjima tokom balkanskih i Velikog rata, zatim život porodice u Beogradu, dešavanja u Umetničkom salonu Nastasijevića, kojeg su osnovali književnici Momčilo i Slavomir, Živorad, akademski slikar, te Svetomir arhitekta i kompozitor, a pohodili su ga najveći srpski i svetski umetnici tog doba.

Kulturni poslenici, braća Nastasijević, svaki u svom domenu, ostavili su veliki trag u našoj i svetskoj umetnosti.

- I ovo izdanje, kojem je prethodila knjiga "Uspomene Živorada Nastasijevića", dokazuje da je Muzej rudničko-takovkog kraja posvećen da vrednuje i na pravi način baštini sećanja na Nastasijeviće - istakla je recenzent Delfina Rajić.

KOMPOZITOR Svetomir Nastasijević je u srpskoj klasičnoj muzici ostavio neizbrisiv trag, pomerajući joj granice i uplićući narodne motive u melodije, mišljenje je dr Vesne Peno, iz Muzikološkog instituta SANU.

- Vrlo je zanimljiva sprega braće na realizaciji Svetomirovih dela, koji u svojim zapisima opisuje kako je čekao da Momčilo sačini rukopis, za koji bi on sastavio muziku, a to sve bi Živorad ovekovečio skicama za scensko izvođenje. To je bliska umetnička kooperacija, specifični vid sudelovanja u kreativnom procesu. Dela njihova se mogu posmatrati i kao najizrazitiji izdanci nastasijevićevske modernističke orijentacije, te su samim tim bitna kao deo širih tendencija u jugoslovenskoj međuratnoj umetničkoj, kulturnoj, javnoj i političkoj sferi - zaključuje dr Vesna Peno.


OPUS

MUZIČKA javnost Svetomira je izuzetno cenila i po operama "Prvi ustanak", "Antigona", "Nemirne duše", "Srećan slučaj", baletima "U dolini Morave", "Dragan i Milena", "Živi oganj", kantatama "Omer i Merima", "Slovo ljubavi", "Dodola", te brojnim simfonijskim i delima kamerne muzike, solo instrumentalnim kompozicijama, solo pesmama...