SLOVENAČKO Ministarstvo spoljnih poslova još od 2015. godine od Srbije traži 313 umetničkih dela i istorijskih predmeta iz zbirki srpskih muzeja, zvaničnih rezidencija i državnih ustanova. Tražeći vredne predmete, na koje navodno polažu pravo, ni ne razmišljaju o tome da konačno reše status imovine Srpske pravoslavne crkve u Sloveniji. Samo u celjskoj i mariborskoj parohiji, srpskoj crkvi pripada više od 3.000 kvadrata, a za to vreme sveštenici i pravoslavni vernici već decenijama nemaju odgovarajući prostor za bogosluženje. Osim toga, otuđene su i ikone, dela Uroša Predića, koje se danas nalaze u Celjskom muzeju.

Po rečima Milana Dudukovića, sveštenika celjske parohije, sa nadležnima u slovenačkim institucijama od 2003. godine razgovara se o rešenju ovog problema, ali bezuspešno. Deceniju i po, nadležnost i odgovornost prebacuje se sa države na opštinu i sa opštine na državu.

PROČITAJTE JOŠ - BAHATOST SLOVENACA: Traže nam 200 slika, avione i filmove!

- Srpska pravoslavna crkva u Celju, posvećena spaljivanju moštiju Svetog Save, izgrađena je 1932. godine, a po naređenju Hitlera, do temelja je porušena 1941. - kaže naš sagovornik - Parohija je ponovo uspostavljena 1979. godine. Četiri godine kasnije, crkvena opština Celje uputila je Verskoj komisiji molbu za povrat zemljišta, ali odgovor je bio negativan.

Crkva u Celju u vreme gradnje

Obraćali su se potom 1986. tadašnjim socijalističkim vlastima, odgovora nije bilo, a zatim i Komisiji za odnose sa verskim zajednicama Izvršnog veća Socijalističke Republike Slovenije, a krajem juna 1988. i Opštini Celje.

- Umesto povraćaja zemlje, gde je bila naša crkva i prostor za crkvenu opštinu, dodeljena nam je prostorija od 30 kvadrata u najam - objašnjava otac Duduković. - Tu smo obavljali bogosluženja sve do 1994. godine, kada smo dobili otkaz, jer je u toj zgradi napravljen fakultet. Poslednjih godina služimo u Katedralnoj crkvi koja nam je data na uslugu.


PROČITAJTE JOŠ - Mitropolija SPC dobila 14.000 evra manje od nepriznate Crnogorske crkve

Napori srpske crkve da se vrati imovina celjskoj parohiji, potpuno su stopirani početkom građanskog rata u Jugoslaviji, dok su u Zagrebu Hrvati minirali i srušili sedište mitropolije SPC.

- Slovenija je 1992-1993. godine objavila Zakon o denacionalizaciji, ali je naša dokumentacija ostala u porušenoj Mitropoliji - objašnjava naš sagovornik. - Zato tadašnji mitropolit Jovan nije uputio molbu za povrat zemljišta na kome je bila izgrađena Crkva spaljivanja moštiju Svetog Save u Celju. Posle stišavanja situacije, početkom 2003. godine, počeli su razgovori i sa vlastima države Slovenije.

Po rečima sveštenika Dudukovića, već 15 godina se bezuspešno sa slovenačkim vlastima razgovara o povraćaju, a njihov glavni argument za nerešavanje problema je da nema mogućnosti za retroaktivno vraćanje imovine po Zakonu o denacionalizaciji koji nije važeći još od 1994. Poslednji put, molba je poslata Ministarstvu pravde oktobra 2016. godine, na koju odgovor nije stigao.

Otac Milan Duduković

PROČITAJTE JOŠ - Mitropolit nepriznate CPC: Beogradski popovi su pretnja državnosti Crne Gore

- Razgovori nisu urodili plodom, pa nam je još preostalo da naš mitropolit zagrebačko-ljubljanski Porfirije, uz posredovanje Vlade Srbije, pokuša da se vraćanje našeg zemljišta reši na obostrano zadovoljstvo - nastavlja naš sagovornik. - Ukoliko i to ne urodi plodom, iskoristićemo pravne lekove, jer Crkvena opština Celje poseduje tapiju da je na Vrazovom trgu, sada Gledališkom trgu, u zemljišne knjige upisano 2.190 kvadrata na ime Srpske pravoslavne crkve u opštini Celje.

I MARIBOR ČEKA CRKVU

I crkva u Mariboru, sagrađena 1938. godine, porušena je po Hitlerovom naređenju 1941, a 1.000 kvadrata zemljišta je nacionalizovano. Bogosluženja se od 2006. godine obavljaju u preuređenoj zgradi nekadašnjeg "Vodovoda" u Tržaškoj 13, pored koje je pre devet godina kupljen plac za izgradnju novog hrama. Namera je da se na ovih 2.500 kvadrata podigne hram posvećen svetim Ćirilu i Metodiju. Dok u celjskoj parohiji ima oko 3.500 vernika, mariborska okuplja oko 8.000 pravoslavaca.


PONUDILI ZAGAĐENO ZEMLjIŠTE

CRKVENA opština Celje je, čekajući da se reši problem restitucije, pokušala da do placa za novu crkvu dođe otkupom zemljišta - kaže otac Duduković. - Ti razgovori su trajali od 2010. do 2017. godine i ponuđeno nam je zemljište na mestu stare Fabrike cinka. Pošto je zemljište oko "Cinkarne Celje" zagađeno teškim metalima, obavestili su nas da ga sami moramo očistiti. To je nečuveno da opština prodaje zagađeno zemljište, kada se zna da je za čišćenje potrebno mnogo novca.