Pronađen spomenik star pola milenijuma

NADGROBNI spomenik čija se starina procenjuje na oko pola milenijuma nađen je na lokalnom groblju u ataru sela Stari Trstenik. Do otkrića stručnjaka došlo se praktično slučajno, prilikom arheološkog ispitivanja terena na teritoriji opštine Trstenik. Identitet pokojnika zasada nije utvrđen, ali se zaključuje da je spomenik označavao grobno mesto nekog sveštenika.

- Spomenik je nađen polomljen i bačen, prilikom raščišćavanja seoskog groblja, a delove smo zaticali u prečniku od tri metra - kaže, za "Novosti", Jelena Vukčević, istoričarka muzeja u Trsteniku, koji radi pod okriljem Narodnog univerziteta. - Celo obeležje je u obliku krsta, a deo od oko 72 centimetra bio je zaboden u zemlju.

NA nadgrobnom spomeniku nema tragova teksta, ali zato ima urezanih krstova, tri lepe rozete, trag sličan oreolu, kao i urezi koji podsećaju na stilizovano lice. Važnost otkrića je i u materijalu od kojeg je izgrađen, belom studeničkom mermeru.

- Osim što je veoma star i svedoči o kontinuitetu samog naselja, spomenik je značajan i zato što se takvi ne nalaze često daleko od Studenice - napominje sagovornica "Novosti". - Njihov transport je u to vreme bio komplikovan i uglavnom su se prenosili na magarcima i konjima. Na teritoriji Trstenika za sada znamo za postojanje još dva slična spomenika, na grobljima u selu Okruglica i u Milutovcu.

TAJNOVITO obeležje je u međuvremenu očišćeno, a spojiće ga iskusni kamenoresci iz Bele Vode, sela koje je poznato po "peščaru" i vrhunskim kamenorescima. U muzeju će pokušati da obezbede sredstva za konzervaciju. Tim za rekognosciranje (arheolozi Narodnog muzeja u Kruševcu, stručnjaci trsteničkog muzeja i antropolog) su na licu mesta doneli određene zaključke o spomeniku, a antropolog Dejan Radisavljević će naučno istražiti celu temu.

- Otkriće koje je u stvari predstavljalo na neki način spasavanje spomenika, jer smo ga budući da je bio napušten, i fizički dopremili do muzeja, samo nam je učvrstilo uverenje da u dvorištu naše institucije napravimo lapidarijum - ističe Jelena Vukčević. - U trsteničkom kraju postoji nekoliko krajputaša iz Prvog svetskog rata koji su prepušteni zubu vremena, možda je trenutak da uložimo dodatan trud i sačuvamo ih zauvek.

NALAZIŠTA Stručnjaci u ataru sela Stari Trstenik Foto Muzej u Trsteniku

BLAGO NA 200 LOKALITETA

TRSTENIČKI kraj krije neprocenjivo nasleđe za naučnike. Pored neolitskih lokaliteta Stragari i Blagotin, prepoznatljiv je i srednjovekovni Jerinin grad, utvrđenje u Grabovcu. Sve to zajedno, tek je delić trsteničke istorije, koja je zbog Zapadne Morave imala izuzetan kontinuitet u življenju. Pretpostavlja se da u 52 mesne zajednice u opštini ima od 150 do 200 lokaliteta najšire hronološke palete!

Tokom marta i novembra, u vreme kada vegetacija ne zaklanja tragove, stručnjaci su obišli 11 lokaliteta u šest mesnih zajednica, a pored Starog Trstenika, obišli su i naseljena mesta Riđevštica, Okruglica, Grabovac, Poljna i Medveđa.

RARITET Jelena Vukčević, istoričarka muzeja u Trsteniku, pored spomenika

SELO BOGATO NALAZIMA

"POTEZ" Trnava u Starom Trsteniku, inače, predstavlja do sada neistražen lokalitet. Stručnjaci veruju da je imao život od preistorije sve do danas, a taj kontinuitet dokazuju česti pronalasci keramike, ulomci grnčarije, novčića, fibula. Ovom prilikom su upravo na potezu koji se pruža desno od pruge Kruševac-Kraljevo, ka Zapadnoj Moravi, našli i ručke posude, dekorisane elemente grnčarije, vizantijski novčić iz 13. veka.