Vojvođanske priče: “Zbornik“ darivan srpskom rodu

NAJSTARIJA i najvrednija knjiga somborske Gradske biblioteke “Karlo Bijelicki”, Minej praznični (Sabornik) Božidara Vukovića, stara 479 godina, čuva se u njenom Zavičajnom odeljenju. Ovo skupoceno i značajno izdanje starog srpskog štamparstva, dobijeno je na poklon od Biblioteke Matice srpske povodom stogodišnjice postojanja ovdašnje Gradske biblioteke.

Božidar Vuković, rodom Podgoričanin, poznati izdavač i štampar, osnovao je štampariju u Veneciji, koja je s povremenim prekidima radila duže od svih srpskih štamparija, od 1519. do 1579. godine. Ovo delo religioznog sadržaja, štampano je upravo u Veneciji, 1538. godine. Kao veliki rodoljub, Vuković je želeo da svom narodu podari svete knjige kakve su se u to vreme štampale na grčkom, francuskom i drugim jezicima.

Rad na štampanju je, nakon Božidarove smrti, po nekim podacima, najverovatnije 1539. godine, nastavio njegov sin Vićentije. Inače, najveći broj srpskoslovenskih izdanja u ovom italijanskom gradu nastao je u njihovoj štampariji.

- Kao kulturno dobro, Vukovićev “Zbornik” uživa posebnu zaštitu. Čuva se u zaštitnoj kutiji u Zavičajnom odeljenju. Pripada zbirci rariteta koju čini još 350 dela, zakonom proglašenih za spomenike kulture - kaže Marija Čačić, rukovodilac Zavičajnog odeljenja somborske Gradske biblioteke.

Marija Čačić sa crkvenom knjigom Božidara Vukovića u Gradskoj biblioteci

Zbornik Božidara Vukovića i još 11 drugih raritetnih knjiga nedavno su vraćeni iz Odeljenja za zaštitu publikacija Biblioteke Matice srpske, gde su restaurirane i konzervirane.

- Ova knjiga, velikog formata ima 432 lista, sadrži ilustracije sa likovima svetitelja, među kojima su Stevan Dečanski, Sveti Sava i Simeon, kao i zastavice sa grbom vojvode Božidara. Minej praznični spada u crkveno-bogoslužbene knjige i sadrži u sebi službe velikih praznika. Štampar knjige je Mojsije Dečanac. Knjiga je obogaćena i ukrasnim inicijalima, vinjetama sa stilizovanom ornamentikom, cvetnom, vinove loze... - pojašnjava Čačićeva.

Kožnog poveza, ukrašenog ornamentom, sa dve kopče, Zbornik Božidara Vukovića, čuva se u zaštitnoj kutiji od kože, sačinjenoj u Odeljenju za zaštitu publikacija u Biblioteci Matice srpske. Somborci, nažalost, malo znaju o ovom vrednom crkvenom i duhovnom blagu.

Matica Srpska poklonila knjigu

ILUSTRACIJE I PRODAJA KNjIGA

NEKI detalji iz Prazničnog mineja dospeli su u skoro identičnoj postavci na zdanje Crkve Sv. Klimenta u Mustaće kod Trebinja, manastira Nikolja pod Kablarom, Blagoveštenja kablarskog i još nekih spomenika živopisanih u 17. veku. Nije poznato kako je Vuković organizovao prodaju svojih knjiga, ali se na osnovu njegovog testamenta i malobrojnih drugih izvora naslućuje da je to činio preko posrednika, koji su radi komisione prodaje preuzimali odgovarajući broj primeraka u Dubrovniku, Kotoru ili manastiru Mileševi.