Vojvođanske priče: Prve bebe Marijine

SAMO dva meseca po dobijanju statusa slobodnog grada, Novosadski magistrat je od 24. aprila 1748. godine plaćao babicu Mariju Štrajt, ukupno 25 forinti i 50 krajcara. U službi je ostala tek nešto više od godinu dana, a pre nje Novi Sad je dugo bio bez profesionalnih babica. Kada je dala ostavku na službu, nasledila ju je Marija Rezak (1749-1788) koja je bila neškolovana ali “državno ispitana babica”. Iz tog vremena pominju se još Mila Gavrić i Anastasija Stojanović, kao ispitane babice.

Godine 1763. kada dr Jovan Apostolović postaje gradski fizik, izdata je naredba da se “pogodi ispitana babica, a da se ostale žene ne pripuštaju porodiljama”. Još pre toga, 1722. godine kada je Srpski crkveni sabor izabrao za beogradsko-karlovačkog mitropolita Mojsija Petrovića, počeo je novi preporod u kulturnom, a naročito u zdravstvenom uzdizanju stanovništva na pordručju Novog Sada.

Trebalo je otkloniti “štetni običaj srpskih žena da se krijući porađaju po žbunju, u šumama, poljima i zabačenim stajicama, što često ima rđavih posledica, kako za porođaj, tako i za rođeno dete”. Novosadski lekar dr Svetozar Maksimović je 1879. podneo predlog Predsedništvu grada da od Ministarstva prosvete Ugarske zatraži osnivanje Državnog zavoda za osposobljavanje babica za porodilje. Ne zna se šta se desilo sa tim predlogom, ali je u Novom Sadu Babička škola otvorena tek 1945. i trajala je do 1951, a prvi upravnik bio je dr Milenko Berić, šef Ginekološko-porođajnog odeljenja, a do tada šef Gradske bolnice u Beogradu.

- Prva generacija učenica Babičke škole, bila je smeštena na drugom spratu zgrade, gde se kasnije nalazila Hrirurška klinika, a druga na Beogradskom keju broj 7 - podatak je u monografiji Medicinske škole “7. april” u Novom Sadu. - Posle diplomiranja, babice su raspoređivane kao terenske babice širom tadašnje FNRJ.

* Maturski pano prve generacije učenica Babičke škole

Posle oslobođenja u Drugom svetskom ratu, pa do 1946. porodilje su bile u Glavnoj pokrajinskoj bolnici, a novorođenčad su ležala u krevetićima pored majki, a negovala ih je babica Sofija iz Sremskih Karlovaca. Do 1949. u prepodnevnoj smeni je radila samo jedna dečja negovateljica, Ilza Šulc, s punom stručnom kvalifikacijom. Te godine Ilza napušta odeljenje, a na njeno mesto dolazi babica Marija Selski. Pored nje je radila i negovateljica Slavka Korica, a u to vreme je bilo i do 1.300 porođaja godišnje.

Tri godine kasnije, odnosno, marta 1952. negu o novorođenčadima preuzimaju Milica Dotlić i Zora Vuković, a zatim i Barbara Hromiš i Vera Takovska. Negovateljice, kako se navodi u knjizi “Razvoj ginekologije i akušerstva u Vojvodini do 2000. godine”, koju je priredio prof dr Petar Drača, nisu imale ni slobodnih dana, ni praznike.

Na odeljenju do 1954. nije bilo tople tekuće vode, već se grejala u velikom amperu na plinskom štednjaku, a deca su kupana u lavoru i za svako kupanje se menjala voda. Sapuna je uvek bilo dovoljno, i uvek je bio kvalitetan.

BABICE I U STATUTU KRALjEVSKE VAROŠI

U Statutu slobodne kraljevske varoši, gde se neki članovi odnose na zdravstvo, navodi se da gradska babica ima godišnju platu 120 forinti, a da se sanitetsko osoblje sastoji od dva lekara fizika, jednog ranara i jedne babice. Bolničku babicu je određivao gradski načelnik između varoških babica.