Vojvođanske priče: Robert Koh lečio ranjenike

NAJSTARIJA aktivna vojna bolnica u Evropi nalazi se u Petrovaradinu, odmah s leve strane Varadinskog mosta pošto se iz Novog Sada pređe Dunav. Izgrađena je 1786. godine, u podgrađu Petrovaradinske tvrđave, na inicijativu cara Josifa Drugog, koji je, nadgledajući pripreme za odbranu od Turaka, naredio da se crkva i franjevački samostan u barikonom stilu, građen od 1699. do 1772. godine, adaptiraju i pretvore u bolnicu za lečenje ranjenika.

Kupola crkve je srušena i spojena sa samostanom, uklonjene su oznake i uređene bolesničke sobe, i od tada bolnica nije prestajala s radom. Opravdanost takvog poteza potvrdila se odmah zatim, u vreme Austro-turskog rata, 1788-1791. godine, kada je bila puna ranjenika, pa su se za smeštaj bolesnika dograđivale barake.

Zanimljivo je da je vojna bolnica u Petrovaradinu osnovana samo nekoliko godina posle Bečke vojne bolnice, koja odavno ne radi, a njen istorijat usko je vezan za Petrovaradinsku tvrđavu i Podgrađe. Kada je na evropskoj reci izgrađen grandiozan “Gibraltar na Dunavu” (1692-1780), i kada je to postalo sedište velikog garnizona, pojavio se i problem zdravstvenog zbrinjavanja vojnika.

Pukovnik dr Bratoljub Brkljača, sadašnji načelnik vojne zdravstvene ustanove, ističe da i danas u krugu bolnice stoji spomen--ploča sa epitafom na latinskom jeziku posvećena inžinjerijskom pukovniku Mihaelu de Vambergu, jednom od prvih graditelja Petrovaradinske tvrđave, koji je, po sopstvenoj želji, tu i sahranjen. On potvrđuje da su u 19. veku dozidani još neki objekti, a u stručnom pogledu bolnica je važila za najsolidniju na ovom području. Bila je snabdevena u to vreme najsavremenijim hirurškim instrumentarijumom, opremom za oživljavanje, instrumentima za obdukcije i porođaje, imala je jednog štapskog i pet podlekara i nadlekara...

- Bolnički park činili su lipa i kesten, idealni protiv komaraca i malarije, a čuveni Robert Koh radio je ovde kao lekar - potvrđuje dr Brkljača.

* Nadgrobna ploča Mihaela de Vamberga / Popis potrepština neophodnih za lečenje ranjenika

- Ovde je prvi put na Balkanu, 1800. godine, čim je stvoren, korišćen forceps, aparat za pomaganje pri porođaju. Posle Prvog svetskog rata, bolnica je radila u teškim uslovima u tek oslobođenoj zemlji, bez dovoljno hrane, lekova i ogreva, ali je pomoć ubrzo stigla od Saniteta Vojne komande, po naredbi vojvode Petra Bojovića. Nešto kasnije je i renovirana, a zgrada na samom današnjem ulazu pretvorena je 1930. godine u Komandu vazduhoplovstva, pa su bolnicu često nazivali “avijatičarskom”. Tih godina, u krugu bolnice sagrađen je i pravoslavni hram Svetog apostola Pavla, gde su se krštavali i venčavali oficiri i njihove porodice. Bolnica ni u najtežim uslovima, od osnovanja do danas, evo 231 godinu, nije prestajala da radi.

NAJVIŠI ORDENI I NAGRADE

ZA visokoprofesionalan i human višedecenijski rad, Vojna bolnica je dobila i najviše crkveno priznanje, Orden Svetog Save prvog stepena, kao i Oktobarsku nagradu grada Novog Sada i visoko vojno priznanje - Orden za zasluge u oblasti odbrane i bezbednosti prvog stepena.